Bij Somberman stokt alle geluk

Somberman's actie van Casper Verbrugge. Met Dirk Roofthooft, Oda Spelbos, Serge Henri Valcke, Frits Lambrechts, Marina de Graaf. In het Ketelhuis Amsterdam, Cinerama Rotterdam....

Week na week groeit de roes die door de Nederlandse filmwereld waart. Voordelige belastingmaatregelen, honderden miljoenen guldens voor het grijpen, en dan: het Grote Publiek bereiken. Het land van de Dafjes gaat grote formule 1-films produceren. Dat schijnt te moeten, dat schijnt van alles te bevorderen, dat schijnt tot nut en genoegen van iedereen te zijn.

Intussen pruttelt het oude Nederlandse kruideniersfilmen gewoon door. Met krappe middelen, met een handjevol talent, met af en toe een aardige uitschieter, die zonder het extra geld dat in de grote wereld wordt besteed aan publiciteit nu niet en nooit niet een groot publiek zal bereiken.

Neem Somberman's actie van Casper Verbrugge, een vrije bewerking van Remco Camperts Boekenweekgeschenk uit 1985. In de week dat de Nederlandse bioscopen, van Pathé 1 tot en met 185, feestelijk worden versierd (het is tenslotte pasen!) met afgelikte marktprodukten als Scream 3 en Pokémon (bij elkaar 198 zalen), mag deze bescheiden film het zonder extra reclame proberen in liefs twee kleine bioscopen.

Op buitenlandse festivals werd Somberman's actie met veel waardering en prijzen ontvangen, maar tijdens het jongste Nederlands Filmfestival werd hij volledig genegeerd. En zij die hier bepalen wat goed is voor het volk, meenden dat Casper Verbruggens kleinood vooral niet de aandacht mag krijgen die hij verdient. Met afgewend gelaat wordt dit leuke filmpje weggemoffeld, waar nu juist enige trots gepast was.

In Somberman's actie gooit een man de straat vol met servies en huisraad vanuit een gebouw waarop staat Galerie Cosmo, de wereldomvattende naam van wat spoedig zal blijken een warenhuis te zijn dat failliet gaat en alle werknemers ontslaat. Een van hen is Herman, ooit een kraker, die onder zijn schrijversnaam Somberman het gedichtenbundeltje Actie publiceerde.

Herman woont met Ines, die zo graag een kind wil, en werkt in Cosmo in het magazijn. Hij trekt veel op met Hendrik Man in 't Woud, een 'verborgen' homoseksuele amateurfotograaf, moeilijk lopend met zijn horzelvoet, en in Cosmo beheerder van de boeken afdeling.

Herman zou er, wanneer hij is ontslagen, het liefst een eind aan maken. Als zijn vriendin dan maar een baantje neemt als nachtportier en zich ook de avances van een gladde barman laat welgevallen, zoekt hij zijn heil bij een juffrouw die hij nog kende van het winkelhuis en nu achter de tap van een café staat. Dan duikt daar opeens Rinie Kaak op, een man die in zijn nachtclub Oase karaokefurore maakt met Only You en de zaak Pro Service runt. Herman neemt de baan en het bijbehorende pak. Hij moet namens Kaak geld ophalen bij winkeliers die met betaling van 'contributie' door Pro Service worden beschermd tegen het tuig dat in zijn Amsterdamse wijk iedereen lastig valt. Russische maffiapraktijken in Amsterdam-West.

Somberman's actie is een verhaal van mensen die ooit illusies hadden, die het niet haalden, voor wie het leven zoveel leuker had kunnen zijn als er niet door gebrek aan dat ene greintje geluk wat was gestokt. Een verhaal van leed en wanhoop, van doem en zinloos geweld, dat goed en slecht afloopt.

Casper Verbrugge vertelt het knap, geestig en gedetailleerd, geholpen door een ijzersterke cast met alleen uitblinkers: Dirk Roofthooft (Herman), Serge Henri Valcke (Man in 't Woud), Frits Lambrechts (Rinie Kaak) en Oda Spelbos (Ines). De wat ouderwets ogende film is wat dichtgestopt met anekdotiek, zou wel wat lucht kunnen gebruiken, en de zorg voor details is soms wat overdadig in zijn zorgvuldigheid. Maar het is op z'n minst een verrassend aardige, goed gemaakte en sterk gespeelde kleine film, zonder het geschreeuw van commercie en 'lef' die meestal meer bluf is dan vakmanschap.

Terwijl de ogen van producenten en minder begaafde regisseurs blinken van al het goud dat er ligt te wachten, zou er wel wat meer respect mogen worden getoond voor wat de kleine Nederlandse cinema wél vermag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden