Bij Quirine danst Röntgen erop los

Muziek..

Flip die vleugelt! Een eeuw geleden was dat nog een dans op Terschelling. Mie katoen moet een Brabantse dans zijn geweest. In Hummelo zwaaiden ze walsend met vaandels, 'op boerenkermissen een zeer geliefde sport' volgens de componist, pianist en dirigent Julius Röntgen.

In pianobewerkingen legde de in Leipzig geboren Röntgen (1855-1932) dergelijke dansen vast voor het nageslacht. Zijn vriend Grieg deed iets dergelijks in Noorwegen. Hun energieke navolger Percy Grainger stroopte de Britse eilanden af naar folkloristisch voedsel voor klassieke muziek.

Hoe enthousiast Röntgen ook zocht naar spannende maatwisselingen in onze klompendansjes, de Ierse dansen waar hij zich ook mee bezig hield, hadden vast meer guitigs te bieden. Welk volk door Röntgens brein danste bij het ontstaan van zijn Tweede Celloconcert uit 1909 zal de historicus Jurjen Vis wellicht uitleggen in diens binnenkort te verschijnen Röntgen-biografie. Dat folklore er een rol in speelt, daarover liet de celliste Quirine Viersen in elk geval geen twijfel bestaan. Dansante passages liet ze aanstekelijk swingen. Een blijmoedige herhaling met triangel in het orkest werkte zelfs op de lachspieren. Dirigent Eri Klas en de Radio Kamer Filharmonie volgden Viersen op de voet.

Viersen putte moet inspiratie hebben geput uit het voorbeeld van Pablo Casals, de vermaarde cellist aan wie Röntgen het stuk ooit opdroeg. Haar spel was gul en warm vanaf de eerste maat. Schitterend gestreken lyrische uithalen vertakten zich fraai via de klarinet naar de hobo. Viersen toonde aan hoe levensvatbaar deze bladzijden nog zijn. Je zou wensen dat meer internationaal naam makende Nederlandse solisten zich met een dergelijke inzet aan vergeten muziek van eigen bodem wijden.

Eveneens vergeten, maar dan door een eigen uitvoeringsverbod, is Griegs vroege Symfonie in c. Het werk leunt nog niet op Noorse folklore, maar profiteert wel hoorbaar van het vakmanschap dat Grieg in Röntgens geboortestad Leipzig was bijgebracht.

Een boeiende aanwinst, zo bleek. Zeker voor wie de Per Gynt-suite en Griegs Pianoconcert grijs hebben gedraaid. De dirigent Eri Klas voelde het ritmisch spel van een vroege Danse van Debussy haarfijn aan, maar nam Ravels orkestratie van diens 'sarabande' uit de suite Pour le piano zo traag, dat de fijnzinnige Parijzenaar Debussy zowaar wat begon te lijken op een vendelzwaaier op klompen.

Huib Ramaer

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden