Tv-recensie Gidi Heesakkers

Bij het overlijden van Martine Bijl biedt een zes jaar oud fragment van De Wereld Draait Door troost

Op zoek naar die stralende, tikje ondeugende lach van Martine Bijl kon ik maandag gelukkig terecht in het online archief van De Wereld Draait Door. Ze was daar 3 september 2013 te gast om het nogal overdonderende succes van Heel Holland Bakt te vieren. Het eerste seizoen van de bakwedstrijd in de partytent had kijkers in de warme maanden daarvoor gesmaakt als een vers aardbeienvlaaitje – of wat dan ook het ultieme zomergebakje is. In ieder geval was Martine Bijl de ultieme presentator van het programma.

‘Op Twitter willen ze altijd dat je dood bent of een ziekte krijgt’, zei Bijl, die na de eerste afleveringen van de Omroep Max-hit dus maar niet op Twitter had gekeken. Maar toen een productieleider zei dat ze dat gerust eens kon doen, raakte ze tóch benieuwd wat die twitteraars dan over haar te melden hadden. Het viel niet tegen. ‘Ze wilden wel dat ik hun moeder was, alla. Hun oma ook. Da’s weer minder, maar je kan niet alles hebben. Weinig tante. En ook nooit meer minnares. Het is gebeurd.’ En daarna, de Martine Bijl-lach: ‘Ik mag niet klagen.’

Voor de jongere mensencategorie waartoe ik behoor was ze vooral die kordate, warme, grappige, lekker ironische tante – ja, toch tante – uit Heel Holland Bakt. Maar ook voor de latere instappers onder de Martine Bijl-bewonderaars was het niet moeilijk om haar te leren kennen zoals ze maandagavond door vriend en collega André van Duin werd omschreven in M: ‘Ze was een taalvrouwtje.’ Vroege fan Cornald Maas legde uit wat haar zo gevat en geestig maakte: ‘Als iemand de kunst van het understatement beheerst, is zij het wel.’

Martine Bijl in De Wereld Draait Door, 3 september 2013. Beeld De Wereld Draait Door

Omroep Max-baas Jan Slagter memoreerde in RTL Boulevard hoe ze bij een totaal mislukte taart kon staan, om dan te zeggen: ‘Niet helemaal gelukt hè?’ Hij noemde dat ‘Typisch Martine’. Ook typisch Martine was het om dat hele op tv komen zelf niet zo bijzonder te vinden. Optreden voor een groot publiek in het theater kon haar vreselijk bang en onzeker maken. Zoals ze zes jaar geleden in DWDD vertelde, omringd door een publiek dat aan haar lippen hing: ‘Ik ben erachter gekomen dat ik veel beter functioneer als er niet een fysiek aanwezig publiek is.’ 

Matthijs van Nieuwkerk wilde de twintigers en de dertigers destijds graag de dingen tonen die Martine Bijl óók zo goed kon, naast Heel Holland Bakt presenteren; het zingen, het acteren, het schrijven. Daarom kon ik nu zien hoe ze in 2013 met pretogen en wederom die stralende, tikje ondeugende lach van haar de archiefbeelden bekeek die de journaals maandag ter nagedachtenis zouden tonen. Een beetje gek, maar mooi.

‘Talent verdrong de oprechte bescheidenheid’, zeiden ze in het NOS Journaal, en even later: ‘Zou het succes van Heel Holland Bakt zo groot zijn geworden zonder de relativerende opmerkingen van Martine?’

Een retorische vraag, natuurlijk. Martine Bijl had Twitter maandag eens moeten zien.

Een veelzijdiger artiest is nauwelijks denkbaar

‘Martine Bijl is het voorbeeld van een renaissanceartiest – ze komt, verdwijnt, is er weer, gaat en maakt opnieuw furore’, schrijft Hein Jansen in zijn postuum

Berend Boudewijn over zijn vrouw Martine Bijl

‘Ik bewonder haar. Ze is een vat vol talenten.’ In dit interview uit 2017 vertelt Berend Boudewijn, de echtgenoot van Martine Bijl, over hun ontmoeting en de hersenbloeding die ze in 2015 kreeg. ‘Ik vond haar leuk, maar ook erg gereserveerd. We waren alle twee ook min of meer gebonden. In ieder geval: het duurde járen. En nu zijn we zevenentwintig jaar bij elkaar, zorgeloze jaren, tot die zonnige septemberochtend. Het was een soort granaat, die in haar kop explodeerde, maar ook in ons leven, eigenlijk. Een hersenbloeding is een bruusk en onverwacht ongeluk.’ 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden