100 jaar De Volkskrant17 juni 1972

Bij haar aanhouding genoot Ulrike Meinhof nog een klein beetje krediet

De voorpagina van de Volkskrant van 17 juni 1972. Beeld VK
De voorpagina van de Volkskrant van 17 juni 1972.Beeld VK

Op 17 juni 1972 opende de Volkskrant met een arbeidsconflict in de burgerluchtvaart. Maar de grootste attractiewaarde genoot ongetwijfeld een bericht, met foto, elders op de voorpagina: de aanhouding van Ulrike Meinhof, daags tevoren in de omgeving van Hannover. Aanvankelijk was de politie zich er niet eens van bewust geweest dat ze de meest gezochte vrouw van Duitsland te pakken had, zo sterk was zij vermagerd. Maar toen zij was geïdentificeerd, deelde de Volkskrant in de opluchting over de slag die de Rote Armee Fraktion (RAF) was toegebracht. ‘Met de arrestatie van Ulrike Meinhof is de laatste hoofdfiguur gegrepen van een groep linkse extremisten die blinde angst heeft veroorzaakt in de Bondsrepubliek. Andreas Baader, Gudrun Ennslin en ten slotte ook ‘rode Ulrike’ zijn beland, waar zij met hun gewelddadige acties móesten terechtkomen: in de handen van de justitie.’

De aanhouding van Meinhof vormde het sluitstuk van een arrestatiegolf die in juni 1972 over de Bondsrepubliek was gerold. Eerst werden Holger Meins en Andreas Baader opgepakt na een vuurgevecht, waarbij laatstgenoemde gewond was geraakt. Vanaf de brancard waarmee hij van het strijdtoneel werd afgevoerd, bleef hij strijdbaar tegen de geüniformeerde omstanders (‘Schweine’) fulmineren. De daarop volgende dagen werden nog eens veertig personen aangehouden, op verdenking van betrokkenheid bij terreuraanslagen waarbij de voorgaande maand vier Amerikaanse militairen om het leven waren gekomen en tientallen mensen gewond waren geraakt. Maar Ulrike Meinhof, de veronderstelde ideoloog van de terreurgroep, was nog voortvluchtig.

Van alle kopstukken van de RAF – waarvan Baader Meinhof Groep het vaak gebruikte synoniem was – sprak zij het meest tot de verbeelding. Andreas Baader was een schietgrage desperado, die zich graag in dure Duitse auto’s verplaatste. Maar Meinhof was van een ander kaliber. Na de vroege dood van haar ouders, kwam zij onder de hoede van vredesactiviste Renate Riemeck, medeoprichter van de pacifistische partij DFU. Ze studeerde filosofie, pedagogiek, sociologie en germanistiek. Zij was actief binnen de linkse studentenorganisatie SDS. En later was zij de in progressieve kring (en ook daarbuiten) gerespecteerde hoofdredacteur van het opinieweekblad Konkret. De welwillende kenschets van de RAF in de Volkskrant was bij uitstek op haar van toepassing: ‘Alle leden komen uit een goed burgerlijk milieu, waren vaak zeer begaafd en hadden binnen de gevestigde orde vermoedelijk een schitterende carrière gemaakt.’ Meinhof zou ‘vergeefs hebben geprobeerd de op geweld gerichte Andreas Baader te matigen’.

Als dat al het geval was, heeft ze jammerlijk gefaald. ‘Een parlementaire democratie leeft van kritiek, van het vrije ageren voor standpunten, van het tolereren van andere meningen’, schreef de commentator na Meinhofs aanhouding. ‘Maar die democratie wordt in haar wezen aangetast als revolutionairen in een proces van vertwijfeling steeds openlijker bommen en kogels als voornaamste argumenten gaan hanteren. Dit geldt vooral voor Duitsland, waar de herinnering nog leeft aan de kettingreacties van geweld in de republiek van Weimar. Baader-Meinhof en hun linkse anarchisten hebben dat blijkbaar niet beseft. Met hun ‘stadsguerrilla’ kwamen zij geleidelijk aan geïsoleerd te staan in een maatschappij, die zij eens hadden willen verbeteren.’

In een wekelijkse serie kijken we terug op hoe de Volkskrant de afgelopen 100 jaar verslag deed van historische gebeurtenissen. Reageren? 100jaar@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden