Interviewscenarist Daan Windhorst

‘Bij een Volkskrant-columnist denk je eerder aan een truttig iemand’

Katja Herbers in De kuthoer.

Daan Windhorst schreef het scenario van de Telefilm De kuthoer, over de gruwelijke wraak van een beledigde Volkskrant-columnist.

‘Wat een walgelijke titel!’, schreef ‘Globetrotter’ onder een bericht op NU.nl waarin werd bekendgemaakt dat Katja Herbers de hoofdrol gaat spelen in de Telefilm De kuthoer. ‘Hoe laag kun je zinken om films met dit soort titels uit te brengen?’ Ook ‘Anouk1991’ (‘Wanhopig zeg’) vond het een waardeloze titel.

Daan Windhorst (29), scenarist van de film, heeft erom gelachen. ‘Het is ironisch. De film gáát over boze reaguurders’, zegt hij in een Utrechts café. Hij heeft wel begrip voor de kritiek. ‘Ik vloek als een zeeman, zo’n naam maakt mij geen reet uit. Maar ik snap dat mensen er moeite mee hebben.’ 

Katja Herbers, de laatste jaren vooral actief in de Verenigde Staten (WestworldEvil), sprak de titel wél aan. Windhorst: ‘Toen een producent een foto van de voorkant van het script op Instagram plaatste, schreef zij: ‘Stuur mij dat script.’’ Hij noemt het ‘een prikkelende titel’, die een vraag stelt over de hoofdrolspeler. ‘Is ze een kuthoer? Aan het einde van de film zou je best die conclusie kunnen trekken.’

In de zwarte komedie speelt Herbers een Volkskrant-columnist wier stukken op Twitter steevast schuimbekkende reacties (‘Hou je tering bek vieze slet’) opleveren, of ze nu gaan over Zwarte Piet of het geluk van een zachtgekookt eitje. Na de zoveelste belediging zint ze op wraak, gruwelijke wraak. 

Windhorst, die eerder schreef aan series als Suspicious Minds en Harkum, weet welk effect negatieve reacties kunnen hebben. ‘Voor website De Correspondent heb ik satirische stukken geschreven. Sommige lezers lieten me weten dat ze mijn werk niet goed vonden en dat ze niet begrepen dat ik nog werd betaald voor mijn stukken. De Correspondent heeft natuurlijk nette lezers. Bovendien ben ik een man. Kritiek op vrouwen is vaak persoonlijker. ‘Ze kunnen wel schrijven, maar zijn niet knap.’ Of: ‘Ze kunnen niet schrijven omdat ze vrouw zijn.’ Ik heb nog nooit gehoord dat ik niet kan schrijven omdat ik man ben.’

Hoe mild ook, de kritiek raakte hem: ‘Ik ben een zacht ei.’ Zijn frustratie leidde tot een ‘soort van wraakfantasieën’. ‘Ik wenste dat de wereld eerlijker was. Goede mensen gun je iets goeds, slechte iets slechts. Als iemand onaardig was, hoopte ik dat hem – het zijn bijna altijd mannen – iets ergs overkwam, al heb ik nooit de behoefte gehad daar zelf een rol in te spelen.’

Na een gesprek met Ivo van Aart, de vaste regisseur van Windhorst, ontstond het plan voor een film. ‘Over de invloed die Twitter heeft op het discours, dat verhardt. Twitter is zo ontworpen dat het discussies consequent giftig maakt. Net als Facebook heeft Twitter een algoritme waardoor je berichten met de meeste likes of retweets te zien krijgt. Dat motiveert om tweets te schrijven die extreem veel emotie opwekken: enthousiasme óf boosheid.’

Katja Herbers in De Kuthoer.

Inspiratie putte Windhorst uit Get Out, een film uit 2017 van Jordan Peele. ‘Met thriller-, komedie- en horrorelementen slaagde hij erin de werkelijkheid enorm uit te vergroten, en intussen iets belangrijks te zeggen over een actueel onderwerp in Amerika, namelijk racisme.’

Om te voorkomen dat kijkers denken dat Windhorst een fictief probleem aansnijdt, komen bestaande media voorbij: De wereld draait door, RTL Nieuws, de Volkskrant. Waarom de Volkskrant? ‘Als er culture wars zouden uitbreken, zou de Volkskrant voor rechts de ultieme vijand zijn: establishment, elitekrant – ironisch, gezien de naam. En bij een Volkskrant-columnist denk je eerder aan een truttig dan aan een gevaarlijk iemand. Je verwacht in elk geval geen seriemoordenaar.’

Volkskrant-journalist Loes Reijmer kreeg in 2017 te maken met persoonlijke aanvallen en verkrachtingsfantasieën van reaguurders, nadat ze een kritische column over GeenStijl had geschreven en diezelfde site vervolgens een foto van haar had geplaatst, met de tekst: ‘Zou u haar doen?’ Ruim honderd vrouwelijke journalisten ondertekenden vervolgens een brief waarin ze adverteerders opriepen GeenStijl te boycotten. Volgens Windhorst is de film niet op deze kwestie gebaseerd. ‘Toen dat gebeurde, waren we al aan het schrijven aan de film.’

Wie zitten er achter dit soort haatberichten? Windhorst sprak daar eens over met Sylvana Simons, ook een geliefd doelwit op Twitter. ‘Zij had gezien dat ze bijna allemaal in de schuldsanering zaten en helemaal niet het idee hadden dat ze als witte man een zwarte vrouw gingen neersabelen. Zij zagen Sylvana als een geprivilegieerd iemand met macht en geld – wat zij niet hebben.’

Windhorst probeert niet meer op Twitter te kijken. ‘Dat gaat redelijk goed, maar op zwakke momenten scroll ik toch even om te kijken waarover mensen boos zijn.’ Op zijn laatste bericht, van 15 november, staat de filmposter: Katja Herbers in een hagelwit pak vol bloedspetters, met een snoeischaar in haar handen.

Op de Engelstalige markt gaat de film The Columnist heten. ‘We kwamen er niet uit met de letterlijke vertaling. The Cunt (de kut, red.) klinkt te veel als een feministische film over het vrouwelijke geslachtsorgaan en is zeker in Amerika onverkoopbaar. Alles met bitch werd te truttig. Dus dan maar een ouderwetse titel.’ De c, u, n en t krijgen wel een ander kleurtje. ‘Een knipoog naar de roots van deze film.’

De kuthoer (BNNVara) is woensdag 8 januari te zien om 20.30 uur op NPO 3.

Telefilms

De kuthoer is een van de zes Telefilms die dit jaar op NPO3 worden uitgezonden. Telefilms worden sinds eind jaren negentig speciaal geproduceerd voor televisie, vaak door jonge, talentvolle makers. Dit jaar is het thema misdaad. De andere telefilms zijn Hemelrijken (15/1), King of the Road (22/1), Hallali (29/1), Boy Meets Gun (5/2), Magic Mountains (12/2).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden