Bij Dumont knarsen de lendenen in onbehaaglijke film

Het 52ste Festival International du Film is omgeven door klatergoud. Niemand kijkt op van de reusachtige reclameborden die de architectuur van de hotels langs de boulevard onzichtbaar maken, en evenmin wekken limousines, champagne of schalen met oesters indruk....

Het contrast tussen de vrolijke buitenkant van het festival en L'Humanité van Bruno Dumont is groot. Wie op weg naar de vertoning over de boulevard slenterde, krijgt bij de eerste beelden een klap in het gezicht. In de competitiefilm is geen zweem van schoonheid of glamour te bespeuren. Regisseur Dumont bracht het leven terug tot een kaalslag. De hoofdrolspelers zien er slecht uit, en als ze seks bedrijven knarsen de lendenen onaangenaam. L'Humanité heeft de soberheid van een douche-putje.

Naar L'Humanité is door de Franse filmpers de laatste dagen reikhalzend uitgekeken. De eerste Franse film in het hoofdprogramma, Pola X van Leos Carax, een moedig, visueel bombardement, werd weggeschreven. Het kon, vonden de Franse critici, met L'Humanité alleen maar beter worden.

Dumont heeft het publiek stof tot nadenken aangereikt. De opvolger van La Vie de Jésus is een compromisloze vertelling, waarin alles en iedereen zucht onder het juk van het dagelijks leven.

L'Humanité is nog niet op gang, of een beschadigde, onbehaarde vagina vult het bioscoopscherm. Er is in het noord-Franse plaatsje Bailleul een meisje gedood, na eerst te zijn verkracht.

Hoofdpersoon Pharaon de Winter, politie-agent van beroep, moet de zaak oplossen. Het onderzoek naar de moord biedt Dumont de kans om het leven van de weinig spraakzame Pharaon te omlijsten met een kader van leven, seks en dood.

Pharaon doet op knullige wijze onderzoek naar de moord, en kletst in zijn vrije tijd met het buurmeisje waarop hij heimelijk verliefd is. De fabriekarbeidster heeft echter een rafelige verhouding met een buschauffeur, een explosief baasje dat besloten heeft niet met zich te laten sollen.

Hoewel er weinig handelingen te zien zijn, is L'Humanité een onontkoombare film, die langzaamaan een plek verovert in de hersenen.

Dumont neemt alle tijd. Met langdurende, wijde shots benadrukt hij de omgeving waarin L'Humanité zich afspeelt; een bemodderd landschap dringt zich dan op, met soms een eg in het weiland, een verlaten traktor of een half gevulde hooiberg.

Of L'Humanité een kans op een prijs maakt, is de vraag. Dumonts werk is zo onbehaaglijk en laat zoveel vragen onbeantwoord, dat velen de blik er vanaf zullen wenden. Een bijzondere film is L'Humanité in elk geval wel. Sterker: het essay over de botsing tussen lust en moraal, dat wordt gespeeld door 'beperkte, daardoor interessante amateurs' (Dumont), zal nog lang nadreunen.

Van de vier Amerikaanse films in de competitie zijn er twee in première gegaan. Ghost Dog: The

Way Of The Samurai, een Amerikaans-Franse coproductie, markeert de terugkeer van Jim Jarmusch, dertien jaar nadat hij in Down By Law Roberto Begnini buiten Italië introduceerde.

Jarmusch maakte een maffia-film die op veel momenten helemaal geen maffia-film is. Hij put uit diverse stijlen en genres, waarmee hij tegelijkertijd de spot drijft.

Aan de andere kant is Ghost Dog ook een film waarmee Jarmusch zijn zegje doet over het geweld dat vooral in Amerikaanse grote steden alledaags dreigt te worden.

Forrest Whitaker (de Britse soldaat in The Crying Game) speelt Ghost Dog, een huurmoordenaar die er een ingetogen levensstijl op nahoudt, gebaseerd op Oosterse filosofieën.

Communiceren doet de Amerikaanse samoerai-krijger met postduiven. Zelfs wanneer hij na een vuil spelletje van de lokale maffia uit moorden moet.

De samenwerking tussen Jarmusch en de Nederlandse cameraman Robby Muller levert een reeks dwingende beelden op, die samen met de muziek van rapper RZA en de New Yorkse Wu-Tang Clan lange tijd voor een vitale harteklop zorgen.

De rek gaat echter op driekwart van de film eruit. Het mengsel van humor en geweld wordt dan lauw, en de richting van de film verrast niet meer. Ghost Dog begint op dat moment te veel maniertjes te vertonen.

De andere Amerikaan, Tim Robbins, regisseerde een kaleidoscopisch, 'deels realistisch' portret van intellectueel New York aan het einde van de jaren dertig. Robbins concentreert zich op het Federal Theater, waar de jonge Orson Welles de lakens uitdeelt terwijl er politieke spanning ontstaat rond de première van The Cradle Will Rock van Marc Blitzstein.

Cradle Will Rock, waarin ook Nelson Rockefeller, Diego Rivera en Frida Kahlo opduiken, is een gloedvol verteld verhaal, dat een tijd vol mooie en vreselijke idealen in al zijn facetten toont. Een tijd ook waarin naaste vrienden plotseling communistenhaters blijken te zijn, of Mussolini-liefhebbers.

Robbins film werd tijdens de première in Cannes met enthousiasme onthaald. Terecht. Zelfs Dumonts L'Humanité kon even uit het hoofd worden gezet. Al blijven in de polls onder internationale filmjournalisten Felicia's Journey van Atom Egoyan en Todo Sobre Mi Madre van Pedro Almodovar de favorieten.

Vooral Almodovars even verleidelijke als absurde melodrama, waarin baby's met hiv op aarde komen en de gesprekken steevast over de prijs van borstvergrotingen gaan, wordt getipt als een mogelijke veroveraar van grote prijzen.

De Catalaanse regisseur laat zich niet gek maken, zei hij op de Franse televisie. Hij heeft de komende dagen nog de nodige concurrentie te dulden.

Almodovar wees naar een lijstje met namen van regisseurs wier werk in Cannes nog in première moet gaan. Zijn hand onderstreepte Peter Greenaway, Takeshi Kitano, David Lynch en Manoel de Oliveira en ging vervolgens theatraal langs het bezwete voorhoofd. Almodovar haalde adem, en deed daarna alsof hij een acute appelflauwte kreeg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden