Beeldende Kunst Open Studios

Bij de Open Studios van de Rijksakademie lijkt het of de kunstenaar net even is weggelopen

De studenten presenteren voor het eerst hun werk in hun eigen atelier.

Atelier kunstenaar Arturo Kameya. Beeld Simon Lenskens

Op tafel staat een schaal met tompoucen waarop in marsepein het nieuwe logo prijkt: een hoofdletter R, ontworpen door Julia Born en Mevis & van Deursen. De R van Rijksakademie natuurlijk. Het nieuwe logo, eigenlijk een negatief van de hoofdletter, past, zo schrijft directeur Emily Pethick in het voorwoord van de gids voor de Open Studio’s 2019, ook bij ‘de zoektocht naar het onbekende’.

Dat laatste is mooi van toepassing op de jaarlijkse traditie van de Amsterdamse kunstopleiding: het publiek toegang bieden tot de ateliers, waar eerste- en tweedejaars studenten (46 dit jaar, waarvan de helft uit andere landen dan Nederland) laten zien waar ze de afgelopen tijd aan hebben gewerkt. Een zoektocht mag je dat wel noemen. De Rijksakademie, die volgend jaar 150 jaar bestaat, is gevestigd in een labyrintisch gebouw dat in staat is om achter je rug ineens van vorm te veranderen. Er zijn bovendien altijd kunstenaars die de architectuur naar hun hand zetten. Dit jaar sta je dankzij Shahidul Zaman (Bangladesh) bijvoorbeeld ineens in een hotel in Calcutta.

Anders dan de afgelopen jaren, vertelt Pethick tijdens de persbijeenkomst, presenteren de kunstenaars hun werk in hun eigen atelier, de plek waar ze het hele jaar nadachten, ijsbeerden, verftubes leegknepen, achter de computer zaten, gefrustreerd tegen de muur opliepen en de juiste vormen vonden. ‘In sommige gevallen kun je dat voelen’, zegt de directeur. Dat klopt: er zijn ateliers die eruitzien alsof de kunstenaar nét even uit het proces is weggelopen. Maar de ateliers die aandoen als anonieme, witte museumzalen, zijn als vanouds nog in de meerderheid.

Opvallend: de nattigheid. We telden zes studio’s waarin de kunst druipt, druppelt, lekt, sijpelt, biggelt en vloeit. Je moet er vaak van naar de wc, maar het is vast ook een goed teken. Het stroomt hier in de Rijksakademie.

Zonder hart

In een niet gedefinieerde toekomst is er een zeer succesvol bedrijf waar je een lichaamsdeel naar keuze kunt laten amputeren. De meeste mensen kiezen voor hun tong. Wie minder praat, leeft langer. En dan, na tien jaar, komt er voor het eerst een jonge vrouw die graag haar hart wil amputeren.
De synopsis van Silvia Martes’ (34) film alleen al is heerlijk huiveringwekkend en doet denken aan de gruwelverhalen van Roald Dahl of de films van Yorgos Lanthimos. Martes maakte een filminstallatie die betoverend is en dit sterke verhaal naar een nog hoger plan tilt.

Atelier van kunstenaar Silvia Martes. Beeld Simon Lenskens

Blijf jezelf

Het werk van Maria Kley (38) trok vorig jaar al onze aandacht. Nu konden we weer niet om haar heen. In haar atelier hangt een feeërieke wolk. Hij is gemaakt van uit elkaar geplozen kartonnen koffiebekertjes uit de kantine van de Rijksakademie. Kley was op zoek naar saamhorigheid en vond een symbool in de gezamenlijk genuttigde bakkies troost. Toch resulteerde haar wolk niet in de beoogde groepsverbinding, vandaar het eenzame keramieken beeldje dat zich ook in haar atelier bevindt, dit alles overigens zonder pathetiek. Bovendien bedacht Kley een performance waarin ze de ongeschreven regels van de kunstwereld voorleest. ‘Blijf jezelf’, is er een.

Atelier van kunstenaar Maria Kley. Beeld Simon Lenskens

Horroruniversum

Gillend wegrennen of bevroren blijven staan, dat is de vraag bij het zien van, nee, bij het overdonderd worden door de installatie van Mette Sterre (36). In een verduisterde ruimte wordt het bezoek opgewacht door een dolgedraaid keffertje en vier robotachtig bewegende wezens in stoffen pakken. Zijn het machines of echte mensen of allebei? En wat is dit überhaupt voor een horroruniversum? Sterre geeft geen antwoord, en terecht. In een felroze pak, voorzien van ronddraaiende plastic vingers en afwashandschoenen op haar hoofd, doolt ze door de gangen van de Rijksakademie, armen wijd als een vogelverschrikker, een vanzelfsprekende entiteit in haar zelfbedachte wereld.

Performance Mette Sterre. Beeld Merel Bem

Sprookjes

In het atelier van Arturo Kameya (35) lijkt een onbekend sprookjesboek tot leven gewekt. Een poes van klei zit op een ladder, haar neus drupt water op haar kitten dat ligt te krioelen. Tegen een muur zit een jongen, een schilderij eigenlijk, zijn teennagels te knippen. Onder de kruk ligt een dode vogelspin. Ergens fluit een vogel. Kameya baseerde de mooie sprookjesachtige installatie op herinneringen uit zijn jeugd in Lima. Fabels zonder moraal, zoals die over de jongen die uit het raam sprong. ‘Deze gebeurtenissen zul je niet terugvinden in de geschiedenisboeken’, zegt de kunstenaar. Gelukkig wel hier.

Atelier kunstenaar Arturo Kameya. Beeld Simon Lenskens

Rijksakademie Open Studios, Amsterdam, 22 t/m 24/11
Dit weekend is het Art Amsterdam Weekend. Op amsterdamart.com staat een uitgebreid overzicht van alle exposities, performances, gesprekken en filmvertoningen door de hele stad.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden