Review

Bij Bouman maakt gloeiende trots plaats voor somberte

Boek (non-fictie) - Israël tussen hoop en vrees

Sinds 1967. Die twee woorden komen heel vaak voor in dit boek. 1967 was het jaar van de Zesdaagse Oorlog. Een keerpunt in de geschiedenis van Israël én in de relatie van Salomon Bouman met dit land. Twee jaar daarvoor was hij aangekomen, als freelance correspondent voor NRC Handelsblad.

Een jongensdroom ging in vervulling. Tijdens de oorlog was het grootste deel van zijn familie omgekomen. Daarmee had het Joodse bewustzijn van de kleine Salomon na 1945 'vleugels gekregen'. Toen hij in 1948 hoorde dat de Joodse Staat was uitgeroepen, gloeide hij van trots. Een eigen land voor zijn volk! Bouman was een aanhanger van het linkse, areligieuze zionisme van David Ben Gurion. Maar eenmaal aangekomen in Israël moest hij toezien hoe 'zijn' land een compleet andere richting insloeg. 'Van socialistische pioniersgeest naar kapitalisme', zo luidt de ondertitel van zijn boek. Maar de omslag ging veel dieper.

Salomon Bouman, Israël tussen hoop en vrees (***).
Amsterdam University Press; 230 pagina’s; €19,95.

De Zesdaagse Oorlog eindigde in een verpletterende nederlaag voor Israëls oude vijanden Egypte, Jordanië en Syrië. In één klap had Israël zijn ideale, gedroomde omvang bereikt. Tegelijkertijd was het een bezettingsmacht geworden. En blijvende vrede was alleen mogelijk door het veroverde gebied deels weer over te dragen. Dat was voor de rechts-conservatieve oppositie ondenkbaar. Wat veroverd was, moest Joods worden. Een paar jaar later won de Likud van Menachem Begin de verkiezingen. Salomon Bouman was erbij toen Begin zijn feestvierende aanhang toesprak: 'Er zullen honderden nederzettingen verrijzen'.

Israël tussen hoop en vrees is een mix van geschiedenis en memoires. In een serie korte hoofdstukken beschrijft Bouman het ontstaan en de geschiedenis van Israël, afgewisseld met persoonlijke anekdotes. Hij biedt geen mooischrijverij en geen opmerkelijke visies. Hij blijft op afstand, zoals het een goed correspondent betaamt. Maar door alles heen weerklinkt de teleurstelling om de draai die het land heeft gemaakt. Hij is, zoals hij het zelf formuleert, 'in conflict gekomen met een ombuiging van laat ik het een 'eerlijk zionisme' noemen naar een messiaans geïnspireerde zionistische staat'. Hij probeert optimistisch te blijven. In zijn slothoofdstuk roemt hij de Israëlische melting pot, de economische vooruitgang en de cultuur. Het klinkt hol. De lezer weet dat de gloeiende trots van de kleine Salomon plaats heeft moeten maken voor een sombere vrees.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.