‘Bij BNR heerst een vechtersmentaliteit’

De hoofdredacteur, ferm en militant: ‘Premier Balkenende riep laatst: in deze tijden is alles bespreekbaar. De hypotheekaftrek, het ontslagrecht. Nou, leg dan ook de publieke omroep maar eens op tafel.’

Paul van Gessel (43) is sinds twee jaar hoofdredacteur van de commerciële nieuwszender BNR Nieuwsradio. Vorige week stuurde hij een brief naar de Tweede Kamer waarin hij, in navolging van de kranten, pleitte voor een reclamevrije publieke omroep.

Net zoals de dagbladen wordt hij gedwongen door nood: de financiële crisis. BNR moet fors bezuinigen en snijdt in de kosten door het personeel met bijna een kwart in te krimpen.

‘Het is verschrikkelijk. Uit sociaal oogpunt, maar ook voor de zender. BNR begon steeds meer wortel te schieten. Je voelt dat iets in de kiem wordt gesmoord. Dit is een club van overlevers, maar nu wordt een heel zwaar beroep op ze gedaan.’

Eerst kondigde u vorige week aan dat BNR ‘tientjesleden’ zou gaan werven en vervolgens viel u de publieke omroep aan.

‘Het begrip leden moet niet letterlijk worden genomen. Het gaat ook niet om het geld. We willen een groep van opperluisteraars samenstellen, echte fans aan wie we bijvoorbeeld vernieuwingen kunnen toetsen en met wie we kunnen discussiëren over belangrijke thema’s.’

Zoals?

‘Een reclamevrije publieke omroep bijvoorbeeld. Die discussie moet goed worden gevoerd. Dit zware weer maakt pas goed duidelijk voor welk raar systeem in dit land is gekozen. De publieke omroep krijgt 700 miljoen euro belastinggeld én haalt ook nog eens 200 miljoen euro binnen aan reclame. Zo wordt de markt verstoord.

‘Wij zijn een heel normaal bedrijf. Maar we redden het gewoon niet. Onze advertentie-inkomsten lopen terug. Elk bedrijf probeert dan eerst de kosten te reduceren. Dat hebben we vorige week aan de redactie moeten meedelen.’

Heeft u er als hoofdredacteur alles aan gedaan om te voorkomen dat BNR moest bezuinigen?

‘Dat zou je aan de redactie moeten vragen.’

Zijn de financiële eisen die de FD Mediagroep stelt reëel?

‘De trackrecords van BNR waren de afgelopen tien jaar niet denderend. Aanloopverliezen horen erbij, maar de plusjes zijn altijd heel erg mager geweest. Dit bedrijf moet zwarte cijfers schrijven.

‘Wat ze nu van ons verlangen, is echt minimaal. Ook zij zien het als een overlevingsjaar. Ik vind: je koopt je journalistieke onafhankelijkheid door niet in de rode cijfers te belanden, jaar in, jaar uit. Ook journalistieke organisaties moeten gezond zijn, al was het alleen maar omdat je dan de commerciële invloeden buiten de deur kunt houden.’

U was acht jaar redacteur bij NOS Radio. Wat vinden uw voormalige collega’s van uw pleidooi voor een reclamevrije omroep?

‘Bij de NOS weten ze niet eens waar het STER-gebouw ligt. Het ontgaat ze volslagen dat er een financiering aan de voorkant zit. Op 1 januari staat die zak geld er. Ik vind het ook wel goed, hoor. Laat ze lekker mooie dingen maken. Maar ze moeten zich wel realiseren dat er nog een tweede systeem bestaat waar de wereld buiten het Mediapark erg veel last van heeft.

‘Laurens Borst, de netmanager van Radio 1, belde laatst. Hij steunt dit plan en vindt het idee niet slecht. Hij heeft geld nodig om programma’s te maken, maar dat hoeft geen STER-geld te zijn.

‘Borst heeft heel andere problemen, die krijgt geen grip op al die kikkers die in zijn kruiwagen zitten. Van Radio 1 is geen station te maken. Maar hij zegt er wél bij dat het goed is als BNR krachtig en groot is. En dat vind ik van Radio 1 ook. Maar het speelveld is wel verstoord. En dat realiseren we ons ineens dankzij de crisis.’

Hoe groot is het cultuurverschil tussen de NOS en BNR?

‘Bij de NOS heerst een grote vanzelfsprekendheid. Je baan is gegarandeerd. Goudgerande cao’s. Je hoeft je nooit zorgen te maken of een project wel door kan gaan. Ik zit hier met de sportredactie te zoeken naar sponsors voor de Olympische Winterspelen, zodat we er volgend jaar met twee of drie redacteuren iets moois van kunnen maken. Daar vindt iedereen het heel normaal dat je met tachtig man die kant op gaat.

‘Hier heerst een vechtersmentaliteit. Er wordt minder geklaagd. En er wordt véél harder gewerkt dan daar, terwijl de salarissen 15 tot 20 procent lager liggen.’

En de luisteraars? Het was uw doelstelling om het luistercijfer te verhogen tot minimaal 1 procent. Dat is niet gelukt. Naar Radio 1 luisteren nog steeds zes keer zoveel luisteraars.

‘Ja. We zijn er nog niet. Radio betekent ook: geen paniekvoetbal, rustig doorgroeien. Maar de crisis verstoort het enorm. We moeten de programmering omgooien, want we moeten het met minder mensen en minder middelen doen.

‘Daarom ben ik ook zo bij dat we vrijdag toch met een nieuwe show zijn begonnen, met Wilfred Genee. Dat is belangrijk. We moeten blijven vernieuwen. Want dat kenmerkt ons: wij hebben lef, we durven dingen. Die 1 procent halen we wel. We bereiken nu per week 550 duizend mensen. Dat moeten er 700 duizend worden. Nog 150 duizend te gaan.’

U bent vast een fan van Sarkozy, de Franse president die de reclame van de nationale zenders en omroepen weerde.

‘In dat opzicht is Sarkozy een zeer daadkrachtige man. Ik ben voor een krachtige publieke omroep, maar ik vind wel dat we zo zoetjes aan wel héél veel publieke omroep hebben gekregen, met drie tv-zenders, zes radiozenders en een stuk of 18 themakanalen.

‘Het budget van drie themakanalen is hetzelfde als dat van BNR. Ze hebben tientallen websites gecreëerd en ze geven inmiddels magazines uit. Misschien moet de publieke omroep eens wat indikken. Dan hebben ze de reclameinkomsten niet eens meer nodig.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden