Bezoek de dubbeltentoonstelling over ons slavernijverleden

Twee exposities over ons slavernijverleden die u eigenlijk allebei zou moeten bekijken. Het Frans Halsmuseum/De Hallen vindt met A Global Table een invalshoek die bij zijn collectie past.

Jan de Heem, Stilleven met Moor en papegaai 1641).

Wie heeft het er níét over, als je de tentoonstellingsagenda bekijkt. Het slavernijverleden en (daarmee samenhangende) migratiestromen zijn een belangrijk onderwerp in de musea. Van het Tropenmuseum, logisch, tot een kleine instelling als Showroom Mama in Rotterdam. Ze zijn het Rijksmuseum eigenlijk vóór, dat begin dit jaar met veel tamtam aankondigde in 2020 met een grote tentoonstelling hieromtrent te komen.

Het Frans Halsmuseum/De Hallen in Haarlem vindt met de dubbeltentoonstelling A Global Table een invalshoek die bij zijn collectie past - historisch in het ene, hedendaags in het andere deel van het museum. Uitgangspunt zijn de 17de-eeuwse stillevens.

Onze dis (nou ja, die van de superrijken) veranderde destijds. Bier, boter en kaas werden koffie, tabak en suiker, die luxe en welvaart uitstraalden. De denkbeeldige bijsluiter van die weelderige tafels - zout uit Suriname, cacao uit Colombia, kruidnagel uit Azië - vertelt ons iets over commercie en trans-Atlantische slavenhandel, zegt de Israëlische curator Abigail Winograd (1983). Zij won met haar projectvoorstel in 2016 de beurs 'Fellowship Transhistorical Curating'. Transhistorisch - door alle tijden heen kijken - is nog zo'n breed opgepikt woord in museumland.

Niet alle bezoekers gaan beide exposities zien, toch zou u dat wel moeten doen. De geurende 'tegelvloer' van koffie, melkpoeder en suiker van de Colombiaanse kunstenaar Felipe Arturo die in De Hallen is neergelegd, is een zinnelijke pendant van de historische schilderijen. En de bijzondere film The Remnant (2017) van Judith Westerveld (in het Frans Halsmuseum) toont een direct overblijfsel uit het besmette verleden: de heg van wilde amandelbomen die Jan van Riebeeck in Kaapstad plantte en die bijna vier eeuwen later nog steeds verder woekert, als een ontembaar gezwel. De gids die ter plaatse rondleidt spreekt ware woorden: 'Je moet besluiten wat je aan moet met een geschiedenis die er al is.'

Zo springt de tentoonstelling op haar beste momenten heen en weer in de tijd. Op mindere momenten lijdt zij aan de uitleggerigheid die dit onderwerp eigen is en kunstwerken reduceert tot hun betekenis. Dat David Schutter twee portretten van VOC- kopstukken in grijstonen uit zijn hoofd kopieerde (het resultaat zijn wolkerige grijze vlakken) is dan al genoeg reden om ze op te hangen.

Hoewel, kun je ons slavernijverleden ooit afdoende uitleggen? Dat een van de sponsors van Global Table, Douwe Egberts, een bedrijf opgericht in de 18de eeuw, nog steeds niet kan garanderen dat haar koffie 'slaafvrij' is geproduceerd, lees je dan weer nergens.

A Global Table
Beeldende kunst
Frans Halsmuseum/De Hallen
Haarlem
t/m 7/1

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden