Bezness as Usual is eerlijk en mooi

Het geslaagde egodocument Bezness as Usual bewijst zich als een op cultuurbotsingen stuttend familieportret. Soms stuurt Pitstra te veel, maar de film laat ook ruimte voor eigen conclusies.

Kevin Toma
null Beeld
Beeld

Een handvol herinneringen had Alex Pitstra aan zijn Tunesische vader Mohsen Ben Hassen. Hoe ze samen voetbalden, en hoe Mohsen hem leerde fietsen in de galerij van hun Groningse flat. Maar ook hoe Mohsen de voordeur intrapte toen Alex' moeder Anneke hem niet meer binnenliet. Na zijn mislukte Nederlandse huwelijk ging Mohsen terug naar Tunesië en verdween 21 jaar uit Alex' leven.

Het geslaagde egodocument Bezness as Usual toont hoe dertiger Pitstra, inmiddels een getalenteerd filmmaker die met Die Welt (2013) zijn geprezen regiedebuut afleverde, de relatie met zijn vader probeert te vernieuwen. In 2005 zocht hij Mohsen voor het eerst op in diens aan zee gelegen stad Sousse; tegenwoordig gaat hij één à twee keer per jaar terug.

Mohsen blijkt geen 'Al Qaidastrijder in een lemen hut', maar een joviale man, die zijn zoon in zijn hart sluit alsof hij nooit is weggeweest. Toch dringt Pitstra, die in Tunesië niet Alex maar Karim heet, nog steeds niet echt tot hem door. Wat moest Mohsen destijds als typische Tunesische playboy ('bezness') met Anneke? Waarom ging het mis? Pitstra wil het allemaal begrijpen, terwijl hij en cameraman Tadeusz Kieniewicz Mohsen dicht op de huid zitten.

In Nederland wordt de nuchtere Anneke aan de tand gevoeld en schakelend tussen die twee werelden bekruipt Pitstra het gevoel dat Anneke welbeschouwd Mohsens ticket naar Europa was. Misschien dat die geschiedenis zich nu herhaalt, maar dan met hemzelf. Een verscheurdheid die Pitstra goed invoelbaar maakt.

Bezness as Usual wil soms verder kijken dan de Pitstra's en de Hassens. Toen Mohsen en Anneke elkaar ontmoetten was Sousse een trekpleister voor Europese badgasten, maar het dreigende extremistische geweld - Pitstra is vlakbij het strand als daar een aanslag wordt gepleegd - heeft het toerisme platgelegd. Voor naar Europa lonkende beznessa valt in de versleten hotels van Sousse weinig te halen.

Maar dat is een zijsprong in een film die zich vooral bewijst als een op cultuurbotsingen stuttend familieportret - zeker wanneer Pitstra zijn Zwitserse halfzus Jasmin naar Sousse haalt. Jasmin heeft eveneens jarenlang geen contact met Mohsen gehad; de moeizame hereniging zorgt voor wrange, pijnlijke scènes. Soms stuurt Pitstra de blik dan teveel. Bijvoorbeeld door in de voice-over erop te wijzen dat Mohsen op het vliegveld eerst Pitstra's vriendin begroet, en dan pas de dochter die hij twintig jaar niet heeft gezien. Of door een onwennig samenzijn te begeleiden met dreigende soundscapes op de geluidsband.

Gelukkig is Bezness as Usual meestal minder nadrukkelijk. Dan helpt het dat Mohsen een man is die met zijn charmes het filmpubliek makkelijk kan verleiden: kom op Alex, niet zo cynisch oordelen, niet zo hard zijn, denk je soms. Eerlijk en mooi, dat de film ook zulke conclusies toelaat.

Bezness As Usual. Documentaire. Regie Alex Pitstra. 92 min., in 10 zalen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden