Review

Beyond Words is een film zwanger van symboliek

Film (drama) - Beyond Words

In een gestileerd zwart-wit snijdt de Pools-Nederlandse regisseur Urszula Antoniak actuele Europese problemen aan. De beelden van cameraman Lennert Hillege zijn zwanger van betekenis.

Beyond Words

Michael oogt als een yup uit een roman van Bret Easton Ellis: blonde haren naar achteren gestreken, gladde huid, strak in pak, rokend, baan bij een advocatenkantoor met weerspiegelende ramen. Een karakter uit een oudere film van Jean-Luc Godard, dat zou ook kunnen - alleen de zonnebril ontbreekt nog, terwijl hij in het openingsbeeld van Beyond Words nonchalant tegen een muur hangt vol decennia oude kogelgaten.

Beyond Words (***). drama.
Regie: Urszula Antoniak
Met Jakub Gierszal, Andrzej Chyra, Christian Löber, Justyna Wasilewska.
87 min., in 9 zalen.

Abstracte afstandelijkheid

Het verschil is de locatie waarop de in fraai zwart-wit gedraaide vierde film van de Pools-Nederlandse regisseur-scenarist Urszula Antoniak zich afspeelt. Michael, net als Antoniak ook van Poolse afkomst, woont en werkt in hedendaags Berlijn, waar hij het aanbod krijgt een Afrikaanse immigrant te verdedigen -vooral om het sociale imago van zijn kantoor op te vijzelen. De Afrikaan vat de kern van de film in de eerstvolgende scène: hij zegt de vrijheid te willen hebben om overal te mogen wonen, net als Michael, terwijl ze beiden uiteraard heus weten hoe ver ideaal en realiteit uit elkaar liggen.

Antoniak en haar cameraman Lennert Hillege brengen het wereldje van Michael, sterk gespeeld door Jakub Gierszal, met haast abstracte afstandelijkheid in beeld. In tegenstelling tot haar vorige films, van haar veelbekroonde speelfilmdebuut Nothing Personal tot het woordeloze Nude Area, converseert het personage op zoek naar zichzelf ditmaal volop, maar dat neemt niet weg dat de film een bewust steriele weergave van de werkelijkheid biedt: als Michael tijdens een rookpauze op straat met een collega juridische termen uitwisselt, wordt het achtergrondgeluid weggedraaid. De beelden van Hillege zijn zwanger van betekenis, van de Berliner Fernsehturm die verdwijnt in een laaghangende wolkenflard tot handenschuddende advocaten in slowmotion.

Cerebrale cinema

Dan, ogenschijnlijk toevallig, wandelt Michaels doodgewaande Poolse vader zijn leven binnen en wordt alles anders. 'Je bent een heel ander mens als je Pools praat', zegt de collega later. Michael ziet zich gedwongen om zijn afkomst te onderzoeken, vragen te stellen bij zijn gesjeesde voorkomen. Is hij niet gewoon óók een migrant en zo ja, wat betekent dat bijvoorbeeld voor zijn verhouding met de Afrikaanse cliënt?

Antoniak serveert kille, hoogst cerebrale cinema. Beyond Words, vorig jaar in wereldpremière op het filmfestival van Toronto, ontvouwt zich vervolgens steeds meer als laboratoriumopstelling waarin actuele Europese onderwerpen worden onderzocht. Wanneer Michael zijn vader op straat met beide handen wenkt en tegelijk lachend 'rot op!' roept, kan de scène nauwelijks anders worden bekeken dan als symbool voor de houding van het West-Europese elite tegenover de hulpbehoevende vluchteling.

Het is een treffend beeld, maar de symboliek lijkt al gauw zwaarder te wegen dan de personages, die daarmee vaker fungeren als thematische kapstok dan als mensen van vlees en bloed. Terwijl een film over actuele immigrantenproblematiek juist gebaat zou zijn bij echte mensen.

Meer over