Analyse APES**T - THE CARTERS

Beyoncé en Jay-Z nemen het Louvre over en dwingen ons opnieuw te kijken naar macht

Ze mag de Mona Lisa zijn van deze tijd, inclusief mystiek rond haar persoonlijk leven. Haar man is een van de machtigste in de Amerikaanse entertainmentindustrie. In een nieuwe video van hun gezamenlijke nummer Apeshit richten Beyoncé en Jay-Z hun blik - en dus ook de onze - op machtsverhoudingen van het verleden. 

De supersterren namen in het diepste geheim het Louvre ‘over’ om er als een Frans koningspaar gefilmd te worden bij achttien kunstwerken. Met de details die ze uitlichten, transformeren ze ons perspectief op de oude meesters, en richten ze onze blik op de geschiedenis. Want het oog gaat naar drie dingen in het bijzonder: zwarte aanwezigheid in de kunstwerken, macht en vrouwen. 

Twee van de drie werden eeuwenlang als minderwaardig beschouwd, en bleven vaak onopgemerkt. In Apeshit dansen zwarte vrouwen voor keizer Napoleon, alsof hij voor hén moet buigen. Ze bewegen deinend voor het beroemde beeld Nike van Samothrake (200 v.Chr., ook de ‘gevleugelde overwinning’ genoemd); zwarte lichamen voor het spierwitte marmer, ze lijken samen weg te vliegen. De choreografie van de Vlaamse danser Sidi Larbi Cherkaoui brengt de kunst tot leven. De video is geregisseerd door multitalent Ricky Saiz, naast filmer ook hoofdontwerper van het modemerk Supreme.

Elk kunstwerk heeft betekenis in de clip en draagt bij aan een draaiing van machtsposities. Beyoncé dansend voor de kroning van Joséphine, dochter van een slavenhouder in Martinique, door Napoleon. De zangeres staat exact voor Joséphine, alsof ze zelf tot keizerin gekroond wordt. Een detail van Jacques-Louis Davids Ontvoering van de Sabijnse maagden (1799), van een vrouw die ons aankijkt alsof ze onze betrokkenheid eist, richt de blik op vrouwelijke onderdrukking.

Hulp

Jay-Z - echte naam Shawn Carter - voert zijn rap uit voor een zwarte man die om hulp roep op het beroemde Vlot van Médusa van Théodore Géricault, nadat een close-up van een zwarte danser die in touwen geboeid is in beeld komt. Zelfs de knielende houding van de beroemde marmeren Hermès die zijn sandaal aantrekt (4de eeuw voor Chr.) doet denken aan het knielen van American Football-spelers als Colin Kaepernick. Het is alsof ze willen afrekenen met eeuwenlange onderwerping van het zwarte lichaam.

Het echtpaar Carter maakt elk van de klassieke kunstwerken relevant als waren ze nu voor ons gemaakt, commentariërend op onze machtsverhoudingen. Kunstexperts op sociale media wijzen uitgebreid op de symboliek van ieder detail, alsof de clip een puzzel is van actuele referenties die we zelf bijeen mogen rapen.

Verzamelaars

Jay-Z en Beyoncé hebben eerder interesse getoond in kunst. Ze zijn bekende verzamelaars, en Jay-Z maakte kunst bekend bij nieuw publiek met het nummer Picasso Baby in 2012. Maar waar hij daar kunst nog vrij inwisselbaar inzette als luxeobject om zijn eigen status mee te vergroten – het had net zo goed een Lamborghini of Rolex kunnen zijn – richten de twee sterren nu de blik op de vorm en inhoud van de kunst. Het is zonder meer betekenisvol dat ze in de laatste scène van Apeshit  hun gezicht naar Mona Lisa omkeren en haar daarmee centraler stellen dan zichzelf – een negatie van het hedendaagse selfie-kunsttoerisme.

Het laatste kunstwerk dat wordt opgevoerd in de video is een portret van een zwarte vrouw door de vrouwelijke kunstenaar Marie-Guillemine Benoist. Het schilderij wordt beschouwd als het gezicht van de afschaffing van de slavernij in de Franse kolonies, in 1794. Apeshit claimt, ook met de voor sommigen gevoelige titel, de geschiedenis en het beeld dat de afgelopen eeuwen is gecreëerd terug, door zichtbaar te maken wat lang genegeerd is.     

En opeens was daar een nieuw album van Beyoncé en Jay-Z: een tikkeltje vlak maar met leuke teksten (drie sterren)

Everything Is Now is het derde album van hun huwelijks-trilogie en moet vooral duidelijk maken dat de twee weer helemaal voor elkaar gekozen hebben. Hoewel Beyoncé hier de dominante partij lijkt, is het geen popalbum zoals Lemonade dat was. Het ontbreekt Everything Is Love aan sterke ballads of danskrakers in de orde van Crazy In Love. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.