Bestsellerauteur bij wie de zwaarden scherp en tepels hard zijn

Interview Wilbur Smith

De zwaarden altijd ijzerscherp, de tepels steevast hard - de boeken van Zuid-Afrikaan Wilbur Smith zijn als Indiana Jones, maar dan zonder de nazi's en met veel seks. En het zijn altijd bestsellers. Hoe doet hij dat?

Wilbur Smith: 'Aan het begin van de jaren vijftig reisde ik al naar Egypte, naar al die plekken die ik later in mijn boeken zou beschrijven' Beeld Valentina Vos

De bestsellerauteur weet niet precies waar het vandaan komt, de gave om een bestseller te schrijven. 'Je gaat naar je werkkamer, je gaat zitten en je laat je fantasie de vrije loop.'

Wilbur Smith, de Brits-Zuid-Afrikaanse schrijver, is net aan komen lopen in de gang van zijn Amsterdamse hotel, leunend op zijn stok. Blauw kostuum, kaal hoofd met wat grijze stekeltjes, een gehoorapparaatje in het rechteroor.

83 jaar is hij, hij oogt wat fragiel, de jaren dat hij boordevol testosteron op olifanten, vrouwen en leeuwen joeg, liggen achter hem, maar nog steeds zit hij dagelijks te werken in een van zijn huizen in Londen of Kaapstad.

Hij is in Nederland om zijn nieuwste boek te promoten. Farao, een deel uit zijn langlopende 'Ancient Egypt series'. Met hoofdrollen voor sluwe eunuchen, willige vrouwen en onverzettelijke strijders. Avonturenromans van het klassieke soort. Voor wie niet bekend is het met zijn werk: denk aan Raiders of The Lost Ark - zonder nazi's, maar mét seks. Kernwoorden: 'Magie, mysterie en adembenemende spanning.'

130 miljoen exemplaren

Topamusement, niets meer, niets minder. En o ja, wereldwijd meer dan 130 miljoen exemplaren van verkocht - alstublieft.

Hij heeft Farao zelf geschreven. Dat laatste moeten we even benadrukken, omdat hij tegenwoordig ook boeken schrijft die tot stand komen met hulp van wat hij 'medeschrijvers' noemt. Hij heeft er twee 'in dienst'. Zijn naam staat groot op de cover, die van de broodschrijver staat er wat kleiner onder. Zoals op Roofdier, dat eerder dit jaar verscheen. Hij schreef het samen met Tom Caine.

Als we doorvragen over hoe dat gaat, het samen schrijven van een boek, grijpt mevrouw Smith in. Het opnameapparaatje moet even uit, waarop een lange uitleg volgt over het productieproces. Het komt hierop neer: 'Wilbur' schrijft enkele tienduizenden woorden, waarna de 'co-author' er weer een paar duizend aan toevoegt, et cetera. Maar het verhaal is 'volledig' van 'Wilbur'.

Is natuurlijk niets mis mee. Alexandre Dumas werkte ook zo, en wellicht deed Shakespeare het allemaal ook niet in z'n eentje.

Enfin. Goed moment om mevrouw Smith even te introduceren. De tengere dame met het oosterse uiterlijk - witte trui, leren broek, gymschoenen - is nadrukkelijk bij het gesprek aanwezig. Ze speelt ogenschijnlijk wat met haar smartphone, maar er ontgaat haar geen jota van het gesprek, af en toe verduidelijkt ze een vraag: 'Darling, hij bedoelt hier...'

Ze is 39 jaar jonger dan haar echtgenoot. Ze is echtgenote nummer vier. De eerste drie huwelijken van de schrijver eindigden dramatisch - de eerste twee in vechtscheidingen, mevrouw Smith III overleed na een slopend ziekbed in 1999.

Later in dat jaar raakte de bestsellerauteur in Londen bij boekhandel W.H. Smith in gesprek met een jonge vrouw uit Tadzjikistan. De 27-jarige juriste Mokhiniso Rakhimova was bij de letter 'G' op zoek naar de nieuwe John Grisham. Smith (66, 'maar ik was nog zo geil als een hengst in een wei vol merries', zou hij later vol bravoure over het eerste treffen vertellen) voerde haar tactisch naar de letter 'S', voor een van zijn eigen boeken.

Sinds die dag is het tweetal onafscheidelijk. Ze is zijn echtgenote, assistent, lijfwacht. 'Niso inspireert me om nog lang door te gaan met de schrijverij.'

Wilbur Smith

Farao.
Uit het Engels vertaald door Textcase.
Xander Uitgevers; 368 pagina's; euro 19,99.

Tabloidpers

Het is een verbintenis waar de Britse tabloidpers, die jaren terug al eens openbaarde dat de 'seksbeluste' auteur werd gechanteerd door een callgirl, geregeld over schrijft. Of hij - gezien zijn jonge vrouw - viagra gebruikt, wilde een brutaaltje van een van de bladen eens weten. ('Nee', luidde het antwoord.) Laatst nog was het nieuws dat Smith, die naar verluidt goed is voor 100 miljoen pond, zijn drie kinderen uit de eerste huwelijken heeft onterfd (citaat: 'Ze leefden geen leven zoals ik dat voorsta').

Vandaag in het winterse Amsterdam laten we deze heikele onderwerpen rusten. We zouden het over Wilburs nieuwste boek hebben, zegt mevrouw Smith IV.

Goed, Farao dus, het vijfde deel uit de reeks over het oude Egypte. Smith is geboren in zuidelijk Afrika, in wat toen nog Noord-Rhodesië heette. Egypte ligt helemaal aan de andere kant van het grote continent. Vanwaar die fascinatie voor het oude Egypte?

'Ik ben van 1933. Een paar jaar eerder ontdekte Howard Carter in de Vallei der Koningen het graf van farao Toetanchamon. Dat was groot nieuws, waar mijn moeder erg van onder de indruk was. Die fascinatie droeg ze op mij over. Ik las er later veel over. Aan het begin van de jaren vijftig reisde ik al naar Egypte, naar al die plekken die ik later in mijn boeken zou beschrijven.'

Wilbur Smith: 'Ik hield de boeken wel voor pa verborgen.' Beeld Valentina Vos

Voor deze serie gaat hij terug naar een periode die voorafgaat aan het tijdperk van de beroemde farao's. De steeds terugkerende verteller is de eunuch Taita, door wiens ogen we de geschiedenis zien. 'Door een meer onbekende periode uit het oude Egypte te kiezen verschaf ik mijzelf veel vrijheid. Ik kan lekker fantaseren, zonder dat ik voortdurend op mijn nek word gesprongen door historici.'

Smith is een ware serieschrijver. Naast de reeks over Egypte en de saga over de Zuid-Afrikaanse familie Courtney, is er een serie over het geslacht Ballantyne - speelveld het oude Rhodesië. Daarnaast zijn er de boeken met superheld Hector Cross.

Terugkerend thema: Afrika. 'Ik ben Afrikaan in hart en nieren. Dat is mijn continent. Ik ken de dieren, de vogels, de rivieren, de aroma's. Ik weet waarover ik schrijf.'

Smith werd geboren in het koloniale Noord-Rhodesië, waar zijn vader een grote boerderij bezat, 12 duizend hectare groot. Een leven in de bush en op de savanne. 'Ik liep net als de jonge zwarten op blote voeten, we trokken samen op.' Op zijn 8ste kreeg hij zijn eerste geweer, een .22 Remington die nog van opa was geweest. Op zijn 12de legde hij zijn eerste leeuw neer.

Explosief

Met River God begon Wilbur Smith in 1993 zijn serie Egyptische thrillers. De Nederlandse vertaling verscheen hetzelfde jaar als Vallei der koningen bij uitgeverij Boekerij en werd keer op keer herdrukt, net als de delen Het koningsgraf (1995), Magiër (2001) en De elfde plaag (2007). De omslagen waren ingetogen, een tikje mysterieus, met hiërogliefen en allerhande archetypen uit de Egyptische mythologie.

Nu Wilbur Smith in Nederland is overgenomen door Xander Uitgevers verschijnen de Egyptische thrillers (vijf stuks inmiddels) met nieuwe omslagen. Die zijn een stuk explosiever dan de Boekerij-edities, met vuurtongen, bloedrode zonnen en de auteursnaam in maximale kapitalen. De omslagen zijn het werk van het Londense bureau Mecob, dat op zijn website spreekt van 'a very commercial approach, utilising photography from all sorts of sources'.

Erik van den Berg

Geheime boeken

Pa Bert las nooit een boek, maar door zijn moeder en leraren werd hij gestimuleerd te lezen. Als jochie las hij de reeks over gevechtspiloot Biggles en het werk van C.S. Forester, later boeken van Ernest Hemingway en Robert Graves. 'Ik hield ze wel voor pa verborgen.'

Soms las hij stiekem op het buitentoilet, waar hij een aantal van zijn favoriete boeken had verstopt. Pa was een harde. Als straf gaf hij zijn zoon soms slagen met de riem. De bestsellerauteur noemt het 'een harde, maar rechtvaardige opvoeding. Ik aanbad pa.'

Wilbur Smith werkte als jongeman een tijdlang als accountant in staatsdienst in Rhodesië ('Wilbur is nog steeds goed met cijfers', zegt mevrouw Smith IV ongevraagd), maar begon daarnaast 'in de tijd van Hare Majesteit' toch te schrijven.

Het eerste probeersel, 'een historische avonturenroman, dik als een bijbel, het ging over héél Afrika', verdween in de spreekwoordelijke la die veel schrijvers hebben voor de mislukte eersteling. 'Slecht boek. Ik heb het manuscript later verbrand, ik wil niet dat het na mijn dood verschijnt.'

In 1964 schoot hij met zijn tweede boek, When the Lion Feeds, in de roos. Het was het begin van een zeer succesvol schrijverschap, we zijn inmiddels zo'n 35 bestsellers verder.

Hij schrijft makkelijk en snel, zegt hij. (Mevrouw Smith IV zegt vanaf haar stoel dat haar man 'geniaal' is.) Hij heeft een rijke fantasie, schrijft graag en veel over seks en geweld. Mannen zijn mannen, vrouwen zijn vrouwen. Bij hem zijn de tepels altijd hard, de zwaarden ijzerscherp en niet zelden in bloed gedrenkt.

De bestsellerauteur jaagt niet langer op groot wild, diepzeeduiken doet hij gezien zijn leeftijd ook niet meer, maar hij mag nog wel graag reizen. Hij komt geregeld in zijn geboortestreek, al is de regio nu opgedeeld in Zambia ('fijn land, ik heb er nog veel vrienden') en Zimbabwe ('een van de teleurstellingen van Afrika').

Een deel van het jaar woont Smith in Kaapstad, 'een van de mooiste plekken van Afrika en dus van de wereld'. Als we vragen waar hij in die prachtige stad woont, zegt mevrouw Smith IV: 'Dat is privé.' De bestsellerauteur zelf: 'Laten we het op het zuiden houden, Nelson Mandela woonde vijfhonderd meter verderop.'

Dan tikt de echtgenote op haar horloge. Het gesprek is voorbij. De bestsellerschrijver gaat lunchen en wat rusten, mevrouw Smith IV gaat verderop aan de gracht bij een fitnesscentrum een uurtje floaten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.