'Bestaat televisie over vijf jaar nog wel als massamedium?'

Precies tien jaar maakte Inge Brakman (47) deel uit van het Commissariaat voor de Media, en uitgerekend vlak voor haar vertrek als voorzitter van de toezichthouder komen er affaires naar buiten: een justitieel onderzoek naar de oud-directeur van de moslimomroep NMO en financieel wanbeheer bij Llink....

Vervelend? ‘Nou, daar zijn we juist voor’, zegt Brakman. ‘Met de NMO zijn we al heel lang bezig. Alleen hebben we nu aangifte gedaan, dat is wel nieuw voor het commissariaat.

‘Zo’n 95 procent van ons werk is vooraf corrigerend optreden, door te praten en brieven te versturen. Bij die andere 5 procent trekken we de grens, als er dingen gebeuren die echt niet kunnen.

‘Bij Llink hadden we zorgen of ze hun schulden wel konden afbetalen. Daarom hebben we de Publieke Omroep geadviseerd de betaling stop te zetten. Een drastische ingreep, maar Llink kon ons onvoldoende zekerheid geven.’

Toezichthouders liggen onder vuur. Had het commissariaat eerder moeten ingrijpen?

‘Nee. We zijn al jaren bezig een goede moslimomroep te krijgen zonder onderlinge twisten. Daar hebben we zo ontzettend veel tijd en energie in gestoken. En Llink gaf gewoon te veel geld uit. Dat merkten we in december. Eerder kon niet.’

U vertrekt op 1 april, de sluitingsdatum voor de kandidaat-omroepen.

‘Dat is toeval. Ik ben 1 april precies tien jaar geleden begonnen en mijn twee termijnen zitten erop. Het is ook goed zo, voor de organisatie en voor mij. Dus mogen mijn opvolgers adviseren over die nieuwe omroepen.’

Er zijn liefst twaalf kandidaten. Wat zegt dat?

‘Dat zegt iets over de one issue-bewegingen, zoals je die in de hele maatschappij ziet. En het zegt iets over organisaties die op zoek zijn naar geld en verbreding. Want het is op dit moment niet makkelijk een mediabedrijf te runnen.’

De twee kandidaten met de meeste aanhang op dit moment zijn Wakker Nederland en PowNed, allebei van de Telegraaf Media Groep. Is de Publieke Omroep dan toch te links?

‘Daar zeg ik als toezichthouder niks over. Uit onderzoek blijkt dat het niet gesteund wordt door feiten. Maar er is ook nog zoiets als beleving, en die is blijkbaar anders. Nieuwe omroepen moeten wel een plausibel verhaal hebben dat ze een stroming vertegenwoordigen die nu in Hilversum niet aan bod komt.’

Hilversum wordt onbestuurbaar, vrezen sommigen.

‘Er zijn nu 22 omroepen en er wordt inderdaad vreselijk veel overlegd. Hilversum kraakt dus nu ook al in zijn voegen en de nieuwe omroepen zullen op de vingers van een hand te tellen zijn. Maar het is toch heel mooi dat je hier een beweging kunt beginnen, leden gaat werven en toegang kunt krijgen tot een machtig medium. Dat zie je bijna nergens, en het is heel belangrijk om het bestel levendig te houden.

‘Bovendien komt nu de mogelijkheid dat omroepen verdwijnen. Binnenkort komt de visitatiecommissie die de omroepen heeft beoordeeld met een rapport. En het kan goed zijn dat daarin kritische opmerkingen staan.’

Ook over de oude, bekende, grote omroepen?

‘Dat zou zomaar kunnen. En dan krijg je een ingewikkeld proces. Want wie beoordeelt dan of een omroep beter is gaan presteren, of moet verdwijnen? En omroepen zijn inmiddels grote organisaties, met 200, 250 mensen in dienst. Die zijn niet zomaar op te heffen.’

Toch maar het BBC-model dan, zonder reclame?

‘Je moet nu niet over het bestel gaan discussiëren. Dat heeft geen zin, omdat niemand weet hoe het mediagebruik er over vijf jaar uitziet. Televisie is nu nog een massamedium, en dat is een compliment voor de omroepen, ook de commerciële. Maar is dat over vijf jaar nog zo? En hoe is het dan met de kranten?

‘Ik maak ook deel uit van de commissie-Brinkman die de toekomst van kranten bekijkt, en die is echt zorgelijk. Misschien moet je naar samenwerking tussen kranten en omroepen kijken, en dan kun je het STER-geld nog goed gebruiken.’

Kranten en omroepen moeten samen kunnen?

‘Ik vind dat die mogelijkheid onderzocht moet worden, ja. Er zitten veel haken en ogen aan. Maar het gaat hierbij om de serieuze informatievoorziening voor het publieke debat, om de toekomst van onze democratie. Dat zijn grote woorden, maar zo is het wel.’

Wilco Dekker

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden