Best verzorgd, maar is het een boek?

In het Stedelijk Museum in Amsterdam hangen ze, De best verzorgde boeken 2007. ‘De titel is op het snijwit geëtst.’..

‘Hoe komt het dat je de wereld vergeet in de bioscoop? Dat er reclames zijn die je blijven boeien en andere waarbij je meteen begint te zappen? (...) In een wereld waarin we overstelpt worden door signalen negeren we de meeste. Maar soms springen er beelden uit waar je meer van wilt weten, beelden die de nieuwsgierigheid prikkelen.’

In Nieuwsgierigheid probeert merkspecialist Roland van der Horst te verklaren hoe onze nieuwsgierigheid wordt geprikkeld. Uitgever Nieuw Amsterdam voorzag de eerste druk van een crèmekleurige omslag, waarop behalve het logo van de uitgeverij op de rug helemaal niets staat. Geen plaatje, geen woord. De titel is wel in ruwe kapitalen op het snijwit geëtst.

Het gewaagde staaltje verleidingskunst is beloond: Nieuwsgierigheid is een van de 33 boeken die zich volgens de jury van De best verzorgde boeken 2007 in het bijzonder onderscheiden door de verzorging van hun vormgeving, typografie, afbeeldingen en grafisch-technische productie. De jury koos de 33 – het maximum dat in de reglementen is vastgelegd – uit 465 inzendingen, een recordaantal. Veelal met de onderbuik, aldus de considerans, waarin de jury bepaald niet zuinig is met (detail)kritiek.

Alle boeken zijn tentoongesteld in een kleine ruimte van het Stedelijk Museum CS in Amsterdam. Niet in klassieke vitrines; ze hangen langs de wanden, op ooghoogte, ingeklemd in plexiglas. In het midden van de ruimte staat een speciaal ontworpen meubel waaraan de boeken zijn bevestigd met een metalen draad door een gestanst gat, zodat ze bekeken maar niet meegenomen kunnen worden.

De jury – een uitgever, twee ontwerpers, een drukker en een drukwerkbegeleider – koos twee boeken van de veel bekroonde ontwerpster Irma Boon. Sur Place is een overzicht van het kunstbezit van Fortis (waarop het Fortis-logo wel erg groot op de rug staat). Petra Blaisse. Inside Outside is een monumentaal overzichtsboek van het werk van landschaps- en interieurontwerpbureau Inside Outside. De kunst- en fotoboeken zijn sowieso in de meerderheid. Maar één (tamelijk conventionele) dichtbundel kreeg het predicaat ‘best verzorgd’, slechts twee romans (beide degelijk, niet uitzonderlijk uitgegeven door Athenaeum – Polak & Van Gennep) en twee kinderboeken.

De meeste aandacht lijkt te worden besteed aan boeken die in een kleine oplage verschijnen en niet bedoeld zijn voor de massa. De uitzondering is Geschiedenis van de Koninklijke Shell: een vierdelig gedenkboek in een cassette, tezamen plusminus 1.750 pagina’s, gedrukt in een oplage van 75 duizend stuks.

In de catalogus annex juryconsiderans – Dit is geen boek getiteld, een onmiskenbare verwijzing naar de Belgische surrealist Magritte – valt te lezen dat meer dan eens de vraag ter tafel kwam of er eigenlijk wel sprake was van een boek. Bij het tijdschrift Pages bijvoorbeeld, bij een publicatie van de Rijksakademie, en bij een aantal geniete en gerilde velletjes met werk van de fotograaf Johannes Schwarz. Ook bij het fraaie fotoboek Mist vroeg de jury zich af of het niet meer als een vorm van kunst moest worden beschouwd dan als een best verzorgd boek.

Met de woordspelerige titel Dit is geen boek wordt de rest van het gras voor de voeten van de criticasters van de selectie weggemaaid.

Wie zich naar de boekhandel spoedt om Nieuwsgierigheid aan te schaffen, al was het maar wegens de originele verstrengeling van vorm en inhoud, komt overigens van een koude kermis thuis. Vanaf de tweede druk is het boek in een foeilelijke oranje omslag gestoken, met de titel prominent op de kaft en de rug, en informatie achterop.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden