Besluiteloos

Pil tegen chronische besluiteloosheid

Al vanaf de eerste bladzijden van zijn debuutroman Besluiteloos (Indecision) laat Benjamin Kunkel zich kennen als een bekwaam stilist. Weliswaar schetst hij een vertrouwde wereld en een bijna clichématige hoofdpersoon, maar hij doet dat aan de hand van metaforen, omschrijvingen en oneliners die het boek onmiddellijk een eigen toon geven.

De hoofdpersoon heet Dwight Wilmerding, is 28, woont met een groepje leeftijdgenoten in een shabby appartement in Manhattan en heeft wat Douglas Coupland een McJob zou noemen bij een computerhelpdesk. 'Van al onze kennissen hadden wij onze onvolwassenheid het best bewaard, kleedden we ons het slechtst en hadden we het minste succes op de arbeidsmarkt.'

Dwight draagt nog altijd Levi-corduroybroeken en Brooks Brothers-overhemden, heeft zijn haar sinds jaar en dag in 'een soort Bobby Kennedy-coupe', luistert naar de Grateful Dead-concerttapes die hij van zijn zus Alice heeft gekregen en lijkt als zijn grootste doel in het leven te zien om door te gaan met ademhalen, al vervult zijn eigen richtingloosheid hem soms ook met angst. 'Ik zou doodgaan. Petrus zou vragen: "En, hoe was het?", en ik zou antwoorden: "Geweldig. Lekker eten ook, al lustte ik niet alles. Maar de mensen waren allemaal erg aardig." En meer niet.'

Meer dan honderd bladzijden leven we mee met het uneventful bestaan van Dwight Wilmerding, en het aardige is: hoe ledig zijn dagen ook mogen zijn, erover lezen verveelt geen moment. Want zo gaat dat met bekwaam geschreven boeken: het doet er niet zozeer toe wat ze vertellen, maar hoe. Daarbij is het mooi meegenomen dat Dwight rijkelijk gezegend is met een gevoel voor zelfironie en zijn veelbelovende achtergrond als filosofiestudent niet helemaal verloochent.

Hij leest met instemming wijsgerige boeken waarin zinsneden staan als: 'Uitstelgedrag is ons surrogaat voor onsterfelijkheid', al moet hij de volgende ochtend constateren dat het werk in kwestie 'overdag een totaal ander boek [is], veel minder geloofwaardig'. Wat allemaal niet wegneemt dat Dwight inderdaad elke beslissing van enig gewicht voor zich uitschuift.

Als hij zonder schuldgevoel bekent dat hij van de twee kilo zware zondagseditie van The New York Times doorgaans niet meer dan vijftig gram leest, verklaart hij: 'bovendien is de zondag nu eenmaal die ene heerlijke dag in de week waarop het genieten van de ontzaglijke mogelijkheden die hij biedt veel aangenamer is dan het daadwerkelijk gebruik daarvan ooit zal kunnen zijn'.

Kortom: Dwight is zich alleszins van zijn eigen lethargie bewust en kan er heel redelijk mee leven, althans zolang hij zijn situatie maar in een welgekozen formulering heeft getypeerd. Wanneer Alice opmerkt: 'Waarom praat je toch zo, Dwight? Alles wat jij zegt, staat tussen aanhalingstekens', luidt zijn antwoord: 'Alles wat iederéén zegt, toch?'

Zelfs in de kerk laat Dwights spitsvondigheid hem niet in de steek: 'Je kon je voorstellen dat het hout donker was geworden van alle ernstige overpeinzingen en dat zelfs het zonlicht op zijn hoede was als het door het kleurige glas het naar wierook geurende interieur binnenglipte.'

Zo kabbelt het bestaan van Dwight op een aangenaam leesbare manier rustig voort, om uiteindelijk via een samenloop van gebeurtenissen in een stroomversnelling te geraken. Om te beginnen diagnosticeert een medebewoner die medicijnen studeert, dat Dwight lijdt aan 'aboulie', een soort chronische besluiteloosheid, waarvoor echter momenteel een nieuw geneesmiddel wordt ontwikkeld, Abulinix, dat in de eerste klinische testfase verkeert. De huisgenoot weet voor Dwight een dosis op de kop te tikken.

Rond dezelfde tijd leidt een onhandige actie op de helpdesk tot zijn ontslag. Bovendien is daar ineens dat mailtje van oud-klasgenote Natasha. Dwight heeft onlangs naar alle oud-leerlingen van zijn eindexamenklas een oproep gestuurd in verband met een reünie, en het mailtje van Natasha springt ertussenuit omdat zij als enige te kennen geeft no

g niet te weten of ze komt. Ze bevindt zich namelijk in de Ecuadoraanse hoofdstad Quito.

Of het nu door de Abulinix komt of niet: Dwight interpreteert dit mailtje als een verkapte uitnodiging, weet wat geld los te peuteren bij zijn vader en bevindt zich binnen de kortste keren in het vliegtuig naar Zuid-Amerika. Ook onder invloed van Abulinix blijkt Dwight tot aardige formuleringen in staat. Na-tasha, met wie hij ooit 'iets' heeft gehad, is van Nederlandse afkomst, en dat buitenlandse geeft haar iets aantrekkelijks, al vertoont haar Engels nog geen spoortje van een accent. 'Slechts heel zelden ving je een glimp van Nederland op - bijna net zo spannend als wanneer haar jurk een stukje langs haar dij was opgekropen.'

In Ecuador komt het echter niet tot een romantisch wederzien. Maar gelukkig heeft Natasha een aantrekkelijke Belgische vriendin, Brigid, een antropologe die teleurgesteld uit de jungle is teruggekeerd nadat ze had ontdekt dat het onderzoek dat ze daar wilde verrichten, al door anderen was uitgevoerd.

Samen met de politiek geëngageerde Brigid (die hij minder bij toeval ontmoette dan aanvankelijk lijkt) trekt Dwight de jungle in en wordt daar geconfronteerd met de westerse exploitatie van de Derde Wereld. Stap voor stap ondergaat hij een geestelijke metamorfose, die van hem uiteindelijk een ander mens zal maken.

Het is een beetje een waagstuk: een tocht door de jungle presenteren als een reis naar je eigen bewustzijn. Het metaforische karakter ligt er immers duimendik bovenop; bovendien is het een al zo vaak toegepaste literaire truc. Maar Kunkel komt ermee weg, vooral dankzij de relativerende ironie en het gevoel van humor van de hoofdpersoon. Uit alle ironie komt echter wel degelijk een morele, antiglobalistische boodschap naar voren.

Die combinatie van engagement en stilistische virtuositeit maakt dit debuut tot een van de opmerkelijkste van de laatste jaren. Kunkel is een naam om te onthouden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden