Review

Bervoets serveert tristesse zo vakkundig dat het grappig is

Wat Hanna Bervoets in haar onderzoekende roman aan truttigheid signaleert in hedendaagse relaties is hilarisch. Tristesse weet zij zo vakkundig te serveren, dat het op de lachspieren werkt.

De omslag van Fuzzie.

De jonge product designer Florence heeft een willig meisje mee naar huis genomen, dat ze de volgende ochtend tegen de keukentafel duwt. In haar ene hand neemt Florence een blauw, pluizig bolletje van tafel en knijpt daarin, om dan met haar vrije hand 'bij het meisje naar binnen' te gaan. En dat is niet om haar sleutels te zoeken.

Al staat het er wel zo bij, in Fuzzie, de nieuwe roman van Hanna Bervoets, die dit jaar feestelijk startte door op één dag de Frans Kellendonkprijs en de BNG Literatuurprijs te winnen. Met reden, want ze behoort tot de interessante auteurs die niet zozeer iets willen meedelen als wel iets willen onderzoeken. In de nieuwe roman gaat dat gepaard met termen als 'althans', 'op zich', 'in ieder geval', 'ongeveer', 'geloof ik', 'denk ik' en 'misschien', die Bervoets zo dikwijls bezigt dat haar aarzeling geacteerd aandoet. Kijk mij eens genuanceerd peinzen.

Hanna Bervoets, Fuzzie (***), fictie.
Atlas Contact; 286 pagina's; euro 19,99.

Pluizenbolletjes

Het loont de moeite je over die koketterie heen te zetten, want wat Bervoets aan truttigheid in hedendaagse relaties signaleert bij haar personages (de ontwerpster, een studente, een werkloze piloot, een gescheiden pensionado), is reden voor hilariteit. Bijna niemand weet wat liefde is, maar iedereen is er continu mee bezig - in herinneringen, vooruitblikken, projecties. Op het moment zelf wordt er misschien gekreund of gaat er een hand naar binnen. Maar de tederheid die het pluizige bolletje ten deel valt, is beduidend groter.

Bervoets heeft daarom een heel stel van die pluizenbolletjes bij haar personages op tafel gelegd. Eens kijken wat dat oplevert. Het dingetje kan zelfs praten - een kinderboekachtig gegeven, dat er gerust nog bij kan. Zo volwassen zijn we immers niet. Een bolletje dat praat en adviezen geeft, vraagjes stelt en meedenkt.

Satire

Maisie gaat naar buiten in april, het is koud en het waait. 'Ze voelde het al toen ze de deur achter zich dichttrok maar had geen zin om alle trappen weer op te sjouwen. Nu heeft ze spijt dat ze haar sjaal niet toch is gaan halen, die domme wind ráást werkelijk over de boulevard.' De pensionado heeft een zoveelste date over de vloer, Irene, en het bolletje vraagt haar: wat wilde jij later worden toen je klein was? Antwoordt de vrouw: een lunchroom. 'Mijn moeder had een lunchroom met een bak gekleurde plastic vorkjes op de toonbank. Ik vond dat zo mooi, dat wilde ik ook.' Wie tristesse zo vakkundig serveert als Bervoets kan dat haast alleen met satirische bedoelingen doen. Ik ga er niet van uit dat ik de auteur beledig door te zeggen dat ik om haar boek geschaterd heb.

'Niets verkeerd doen en dan toch verlaten worden, een grootsere nederlaag bestaat niet, dacht Diek', schrijft ze, en dat denkt Diek dan verkeerd, want anders had daar 'grotere nederlaag' gestaan. Zó dom zijn wij.

Hannah Bervoets.Beeld Hollandse Hoogte

Aan het slot krijgt Maisie nog iets met ene Vera ('o, Vera en haar lieve, gekke pantalons!'), ze heeft haar bolletje even niet meer nodig, denkt ze, haar eenzaamheid lijkt voor even opgeheven.

Stephan kijkt thuis het interieur rond, en vindt alles maar vreemd. Krukje, bijzettafeltje, letterbak, pluizenbolletje, vaas, paastak. Hoe lang staat die tak er al, vraagt hij zijn vriendin Angelica. Al vier dagen. Hij heeft niks gezien, en vraagt zich af of hij gek aan het worden is.

Wees blij, zou je tot Stephan willen zeggen, dat jou de droefenis van die huisraad is ontgaan. De pluizenbolletjes zijn te schattig om dat bars op te merken. Maar Bervoets laat het de lezer denken. Onder haar donzen vertelstem zit een serpent, gelukkig.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden