Beminnelijk en swingend icoon

Oscar Peterson..

amsterdam Impresario Norman Granz zat in een taxi op weg naar het vliegveld van Montreal toen hij Oscar Peterson eind jaren veertig voor het eerst hoorde spelen. Een clubconcert van de 23-jarige pianist werd live uitgezonden op de radio. Granz liet de taxichauffeur onmiddellijk rechtsomkeert maken en rechtstreeks naar de club rijden waar Peterson zat te spelen. Het was het begin van een decennia durende samenwerking die essentieel is geweest voor de carrière van Oscar Peterson. Zijn plek in Granz’ roemruchte muzikale revue Jazz at the Philharmonic en zijn platen voor diens label Verve maakten van Peterson een wereldster. En zijn fantastische spel, natuurlijk. Zondag overleed de Canadese jazzpianist in zijn woonplaats Toronto, 82 jaar oud.

De grote, beminnelijk grijnzende gentleman-muzikant was een halve eeuw een vaste waarde in de jazz. Zijn virtuositeit was even imponerend als charmant. Zijn opvallend melodische improvisaties waren verleidelijk sappig. Hij ging er steevast vol in. Hij swingde altijd. Het publiek was gek op hem.

Bij Peterson leek het of improviseren geen enkele moeite kostte. Razendsnelle loopjes en lastige harmonische wendingen kwamen er bij hem met een verbluffende lichtheid uit rollen. Het was te danken aan de klassieke opleiding van de pianist, en aan zijn absolute gehoor. Tegelijkertijd was Peterson onmiskenbaar heavy. Zijn aan blues en swing ontleende timing was waanzinnig stuwend, vol honger en geldingsdrang. Zijn legendarische trio uit de jaren vijftig met gitarist Herb Ellis en bassist Ray Brown was berucht om de intense manier waarop de musici elkaar uitdaagden. Peterson sprak van ‘een vorm van oorlogsvoering’.

De vanzelfsprekendheid van Petersons spel werd wel eens ten onrechte verward met oppervlakkigheid. De man die zich altijd ver heeft weten te houden van drugs en drank toonde nooit een innerlijke strijd of een worsteling met zichzelf op het podium. In de loop van de jaren zeventig, toen jazz ook van binnen uit steeds meer werd benaderd als een elitaire kunstvorm, bleef Peterson wat dat betreft van de oude stempel. Entertainment was bij hem nooit ver weg, wat bijdroeg aan zijn immense populariteit.

Peterson had dat overgenomen van zijn grote voorbeeld, Art Tatum. Diens platen waren samen met de aanmoedigingen van zijn oudere zus Daisy – die pianolerares was – en de dreigende lijfstraffen van zijn vader de motivatie om piano te studeren. Nadat Oscar op zijn veertiende een talentenjacht won was hij in Canada al wekelijks op de radio te horen.

In de Jazz at the Philharmonic-sessies van Granz toonde Peterson zich één van de best luisterende en ondersteunende begeleiders die een muzikant zich kon wensen, onder meer bij zangeres Ella Fitzgerald en trompettist Louis Armstrong. Maar vanaf het begin was de pianist in staat een carrière onder zijn eigen naam op te bouwen. Hij maakte meer dan honderd platen, waarvan die voor het Duitse label MPS extra zijn aan te raden.

In 1993 kreeg de pianist een beroerte tijdens een concert in de New Yorkse club Blue Note, waarna hij zijn linkerhand minder goed kon gebruiken. Maar op zijn laatste Nederlandse concert, in 2005 op North Sea Jazz, had hij zijn onweerstaanbare vuur en charme nog niet verloren. Je voelde dat hij elke noot meende. Met Oscar Peterson is de jazz één van zijn meest levenslustige iconen kwijtgeraakt.

Koen Schouten

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden