Belwinkel van Sinkel kost 60 miljard

WorldCom? Nooit van gehoord. Een bod van dertig miljard dollar op MCI gaat dat veranderen. Als het slaagt, zal vooral het internet ingrijpend veranderen....

BESCHOUW WorldCom als het winkelcentrum van de 21ste eeuw waar klanten uit de hele wereld terecht kunnen voor al hun telecommunicatie-wensen. Bernard Ebbers, de 56-jarige oprichter van het concern in Jackson, Mississippi, wil niet alleen eigenaar zijn van het gebouw en de parkeerplaatsen, maar ook van de hoofdwegen naar zijn cyberspace-supermarkt.

Als de aandeelhouders van het Amerikaanse telefonie- en internetconcern MCI instemmen met het spectaculaire bod van Worldcom - 34,5 miljard dollar volgens Business Week - , worden de contouren van dat virtuele winkelcentrum duidelijk zichtbaar. Er zullen meer van dit soort shop ping malls worden gebouwd, maar die van Ebbers zal groot zijn en mooi gesitueerd. Tenminste, als ook de bewakers van de vrije concurrentie van het Amerikaanse ministerie van Justitie goedkeuring hechten aan de grootste deal aller tijden - en dat is geen hype. Worldcom is al met de constructie begonnen.

Voor een man die graag koketteert met zijn computer-analfabetisme heeft Ebbers een opmerkelijk heldere blik op de toekomst van de telecommunicatie. 'Stem, data, video' is zijn geliefde slogan. Hij bedoelt dat zijn klanten, voornamelijk bedrijven, bij hem terecht moeten kunnen voor lokale, interlokale en internationale gesprekken, E-mail, data-diensten en Internet.

Ebbers ziet zich als een 'one stop supplier' op een markt van -naar schattingen van Wall Street-analisten en het Massachusetts Institute of Technology- 700 miljard dollar in het eerste decennium van de volgende eeuw. Het is een concept dat associaties oproept met de activiteiten van Ebbers in de jaren zeventig: het hotelwezen en de autobranche, waar je ook meer koopt dan een bed voor de nacht of een auto.

Misschien weet de voormalige melkboer uit het Canadese Edmonton weinig van de techniek. Aan de parafernalia van moderne zakenman en -vrouw -de mobiele telefoon, de pieper en voice-mail- zegt hij een hekel te hebben. In de omgang met zijn medewerkers op het hoofdkantoor in Clinton, Mississippi schijnt hij nooit E-mail te gebruiken. Liever loopt hij even naar het kantoor van zijn alter ego John Sidgemore, een voormalige rockgitarist en het technisch brein van WorldCom.

Ebbers, die naar de VS kwam om te basketballen en later teams van het Baptische universiteit Mississippi College te trainen, verschuilt zich graag achter het volkse imago van een cowboy-entrepreneur, die eigenlijk het liefst op zijn vee-ranch een Budweiser aan de mond zet. Dat hoort nu eenmaal bij de legende-vorming, waar zijn collega's en stadgenoten graag aan meewerken. Dankzij hen weet Amerika dat de bijna twee meter lange Ebbers op zijn werk liever jeans en cowboy-laarzen draagt dan een krijtstreeppak, van sigaren, bourbon en geld maken houdt en een hekel heeft aan golf en domoren. Willie Nelson is zijn favoriete country and western-zanger.

En zelf vertelt hij ook graag anecdotes. Bernie belde woensdagochtend Bert Roberts om half zeven 's ochtends om hem kond te doen van het ongevraagde overnamebod in de niet zo gekke veronderstelling dat de MCI-directeur allang op zijn kantoor was. Washington DC is een matineuze stad. Roberts zat pas om half negen achter zijn bureau, inderdaad wat laat voor Amerikaanse begrippen. Hij belde Ebbers terug, hoorde tot zijn stomme verbazing dat WorldCom met 35 miljard wilde overnemen. Voordat Ebbers de hoorn had neergelegd zei hij tegen Roberts: 'Als jullie onderdeel gaan uitmaken van WorldCom, zal je toch wat vroeger op kantoor moeten zijn'. Daar zal in Mississippi smakelijk om gelachen zijn.

Dit hoort bij de mythevorming als een klassiek Amerikaans succesverhaal met een hoog Horatio Alger-gehalte wordt vermoed. Misschien heeft Ebbers iets van 'Ragged Dick' of 'Tattered Tom', de hoofdfiguren in de moralistische boeken van de 19-de eeuwse schrijver, die dankzij hard werk, geluk en goede daden ontsnapten uit een wereld van diepe armoede.

Hij is vooral een 'maverick', een individualist, die kansen ruikt en beseft dat de telecommunicatie-revolutie in volle gang is. Dat is een direct gevolg van de digitale technologie, het succes van Internet en vooral de verdere liberalisering van de telefonie-wetten in de VS.

Ebbers is geen visionair, maar hij weet wel dat de digitale technologie, waarin boodschappen worden gesplitst in brokjes van enen en nullen ook zal worden toegepast op de traditionele vorm van telecommunicatie, de telefoon.

Internet is gebaseerd op deze technologie, waarmee grote hoeveelheden informatie gelijktijdig en met hoge snelheid kan worden verstuurd over glasvezelkabels. Als ook stemgeluid wordt gedigitaliseerd -en dat is een kwestie van tijd- dan kunnen ook gesprekken tegen een fractie van de huidige kosten worden gevoerd op de nieuwe netwerken.

Ebbers en zijn technische mede-directeuren hebben hun hoop gevestigd op 'Internet-telefonie', waarbij gesprekken -samen met datadiensten- over het Internet worden gevoerd.

Wie over de netwerken van glasvezelkabel beschikt en over de pijplijnen en aansluitingspunten van Internet is een toekomstige heer en meester, 'een koning van het Internet'. Niet verwonderlijk dus dat de wereld van de telecommunicatie in grote beroering is geraakt door Ebbers verrassende zet. WorldCom beschikt al over een deel van deze netwerken en pijplijnen in Amerika en Europa, maar als MCI is opgekocht dan zal het nieuwe bedrijf bijna zestig procent van het Internet-verkeer controleren.

Mazzel speelde een grote rol in Ebbers succes. Toen hij in 1983 een pakket aandelen kocht in een plaatselijk telefoonbedrijfje werd het monopolie van AT & T gebroken. De ironie wil dat het toen nog jonge MCI was die zich met succes verzette tegen de dominatie van 'Ma Bell' en een klacht indiende bij de anti-trustdienst van het ministerie van Justitie. AT & T werd als gevolg daarvan opgesplist in een gelijknamig bedrijf voor lange afstandslijnen en een aantal regionale telefoonmaatschappijen, de zogenaamde 'Baby Bells'.

Concurrentie op de telefoniemarkt werd toegestaan en het bedrijfje van Ebbers, dat door een van de serveersters in zijn Best Western-keten Long Distance Discount Services werd gedoopt begon, te renderen. Belangrijkste wapenfeit: LDDS, later WorldCom, kreeg de order voor de 'hotline' tussen het Witte Huis en het Kremlin.

Ebbers specialiseerde zich in het opkopen van ongebruikte capaciteit van AT & T en van andere netwerken, die hij vervolgens tegen discountprijzen doorverkocht aan bedrijven. Tussen 1988 en 1993 kocht hij op de gedeeltelijk gedereguleerde Amerikaanse telefoonmarkt telefoonbedrijven in het zuiden en het midden-westen. Aangezien hij uitsluitend bedrijven als klanten had, leerde het Amerikaanse publiek hem niet kennen.

In betrekkelijke stilte werkte hij aan de uitbreiding van Worldcom en bouwde een groot digitaal netwerk op. Met de aanschaf van MSF Communications en UUnet Technologies haalde Ebbers een groot stuk van het eigenlijke Internet binnen in Amerika, Europa en Azië. Deze bedrijven exploiteerden de zogenaamde 'ruggegraat' van het Internet, de pijplijnen waardoor grote hoeveelheden informatie verstuurd worden en de verschillende netwerken aan elkaar gekoppeld worden.

Deze pijplijnen vormen de verbinding tussen online-diensten en de netwerken van bedrijven, die toegang verschaffen tot Internet. Eerder deze maand kreeg Ebbers ook de beschikking over de pijplijnen, glasvezelnetwerken en kabels van America Online en CompuServe. Tegelijk met het bod op MCI maakte Worldcom bekend Brooks Industries te hebben overgenomen. Met Brooks Industries breidde Ebbers zijn positie op de lokale telefoonmarkt uit.

WorldCom verscheen op de radar van het Amerikaanse publiek na de overname van CompuServe en tv-reclames van het bedrijf met de ster van Chicago Bulls, Michael Jordan. Investeerders daarentegen waren zeer vertrouwd met Ebbers en diens activiteiten. Hoe kan het ook anders. Wie in 1985 een dollar in WorldCom stak heeft er nu 238. In de afgelopen tien jaar streken investeerders een jaarlijks rendement van gemiddeld 53 procent op en daarmee is WorldCom op Oracle Corporation na het meest geliefde bedrijf op Wall Street.

Aandelen WorldCom zijn meer waard dan welke munt dan ook. De financiering van de overname van MCI is voor Ebbers geen probleem. Hij denkt bijna drie miljard dollar te kunnen bezuinigen en de aandeelhouders van MCI zullen gezien de prestaties van Ebbers graag bereid zijn hun aandelen MCI te ruilen voor die van WorldCom. Zij strijken een premie van 43 procent op en kunnen verdere waardevermeerdering van hun bezittingen in het vooruitzicht zien. MCI-aandeelhouders worden in de Amerikaanse financiële pers op dit moment getypeerd als kwijlende investeerders, die niet weten hoe snel zij deze transactie moeten goedkeuren.

Een struikelblok kan British Telcom zijn. BT bezit 20 procent van MCI en kan ook op contractuele gronden de fusie bemoeilijken. Immers MCI en BT waren al in een vergevorderd stadium van onderhandelingen over een samengaan. Ebbers wees er niet voor niets op dat BT eigenlijk niet goed past bij MCI en aan de verkoop van MCI-stukken 1,3 miljard dollar zal overhouden.

De combinatie van WorldCom met MCI zal vrijwel zeker tot protesten leiden van regionale telefoonmaatschappijen als Bell Atlantic/Nynex, Bell South en SouthWest. MCI en WorldCom mogen zich wel op de regionale markt begeven, maar de Federal Communications Commission heeft de Baby Bells nog steeds niet toegelaten op de markt voor lange afstandsgesprekken.

Kleinere bedrijven, die toegang verschaffen tot Internet zullen naar de FCC en de rechters stappen als het nieuwe WorldCom tol gaat heffen voor het gebruik van de glasvezelnetwerken en de pijplijnen. Ebbers mag dan een cowboy zijn, die weinig weet van telecommunicatie, hij is ook een kapitalist, die in hoog aanzien staat bij Wall Street.

Internet functioneert op het ogenblik als een soort commune, waarin de toegangverschaffers de E-mail en de websites van de klanten gratis aan elkaar doorgeven. Alleen de klanten, bedrijven en particulieren, betalen voor de toegang tot de netwerken. In gesprek met The Wall Street Journal heeft WorldCom-directeur Sidgmore dat aan het tijdperk van deze tolvrije uitwisselingsovereenkomsten een einde zal komen als het aan hem en Ebbers ligt. Het onderhouden en steeds weer vernieuwen van de netwerken kosten geld. WorldCom is al begonnen met het omgedaan maken van deze overeenkomsten en brengt de zogenaamde providers als een laag bedrag in rekening voor het recht de netwerken van WorldCom te gebruiken.

Uitgebreid met MCI komt WorldCom in de positie op wereldwijde schaal, ook in Nederland, tol te gaan heffen.Volgens organisaties van Internetgebruikers zal dat betekenen dat aan de betrekkelijke goedkope maandabonnementen, die onbeperkte toegang bieden tot het Internet een einde zal komen. Gebruikers zullen rekeningen krijgen voor de duur van hun verblijf op het net en de hoeveelheid informatie die zij sturen of ontvangen.

Wat een ding is duidelijk, Bernie Ebbers, kleinzoon van Nederlandse immigranten -zijn grootvader verruilde Twente voor Canada- mag niet veel weten van websites en laptops hij houdt het oog scherp gericht op de bottomline. Of om met een vriend van hem in Mississippi te spreken: 'Het is overdreven Bernie te zien als de Bill Gates van het Internet, maar hij kan wel een balans lezen'. Dat horen ze op Wall Street graag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden