België bezuinigt op federale kunstinstellingen

De nieuwe Belgische regering bezuinigt miljoenen op opera De Munt en andere nationale cultuurhuizen. Een afrekening met de laatste sym bolen van een verenigd België?

Schoonmaakwerk in de Koninklijke Muntschouwburg van Brussel. Beeld Marcel van den Bergh /de Volkskrant

Ze zijn de trots van Brussel en het uithangbord van België: de internationaal bekroonde Koninklijke Muntschouwburg en opera, de drukbezochte musea als Bozar aan de Kunstberg, de waardevolle collecties in het Jubelpark. Maar in de komende regeerperiode moeten ze fors bezuinigen: volgend jaar moeten ze ineens 10 procent inleveren, tegen 2019 loopt dat op tot 30 procent.

'In hoeverre is dit een besparing en geen ideologische uitputtingsslag?', reageert Peter de Caluwe, intendant van De Munt, die 6,5 miljoen euro verliest van zijn jaarlijkse budget van 34 miljoen. De getroffen cultuurhuizen zijn immers nationale instellingen, in een land waar cultuur grotendeels een regionale verantwoordelijkheid is geworden. De Caluwe vreest dat de Vlaams-nationalisten in de regering-Michel de laatste nationale symbolen op de knieën willen krijgen.

In België vallen de meeste culturele instellingen onder de Vlaamse en de Franstalige regering. Alleen een tiental topinstituten, die in de hoofdstad Brussel zitten en onmogelijk te splitsen zijn, zijn nationaal gebleven. Die worden veel zwaarder getroffen dan de Vlaamse cultuursector, die gemiddeld 'slechts' 5 procent moet bezuinigen. De hakbijl in de nationale instellingen is vergelijkbaar met de cultuurbezuinigingen in Nederland.

'Als de politici een uitdoofscenario willen, heb ik liever dat ze het zeggen', zegt Peter de Caluwe. 'Dan kunnen we beter meteen euthanasie plegen.' De Muntschouwburg, waar een uitvoering van de opera De Stomme van Portici in 1830 tot anti-Hollandse rellen leidde, wordt gezien als de geboorteplaats van België.

Controverse

De nationale cultuurhuizen vormen in België al jaren een bron van controverse. De Munt en Paleis voor Schone Kunsten Bozar doen het uitstekend, maar enkele andere nationale instellingen zijn verpest door politieke benoemingen. De gebouwen zijn verwaarloosd en de collecties zijn slecht beveiligd. Een prestigieuze Rogier van der Weyden-tentoonstelling moest vorig jaar worden afgelast omdat er water binnensijpelde in het Koninklijke Museum voor Schone Kunsten.

Voor voorstanders vormen de nationale instellingen een laatste symbool van Belgische samenwerking, voor tegenstanders zijn ze het bewijs van Belgisch wanbeheer. Dat de Vlaams-nationalistische partij N-VA wel geld wil uittrekken voor een nieuw theater in een Vlaams dorp net buiten Brussel, voedt de theorie dat de besparingen Brussel en daarmee België als doelwit hebben.

Volgens bevoegd staatssecretaris Elke Sleurs (N-VA) slaan de commentaren over een ideologische afrekening nergens op. 'We gaan de federale instellingen niet ontmantelen', zegt ze. 'Onze federale musea zijn de jongste jaren zwaar mismeesterd door wanbeheer en politieke benoemingen. We gaan een audit uitvoeren en zien hoe ze beter kunnen samenwerken.'

Zorgen

De getroffen cultuurhuizen maken zich ondertussen grote zorgen over hun toekomst. De Muntschouwburg vreest dat het volgend jaar een deel van zijn voorstellingen zal moeten annuleren. Intendant De Caluwe denkt dat een eigen orkest, koor en kostuum- en decoratie-atelier, volgens hem onontbeerlijk voor een groot operahuis, niet meer haalbaar zullen zijn.

Het Museum voor Midden-Afrika, waar net een nieuwe vleugel wordt aangebouwd, vraagt zich af met welk geld ze die extra expositieruimte moet onderhouden. Het Rijksarchief denkt eenvijfde van zijn personeel te moeten ontslaan en depots te moeten sluiten.

De regionale cultuursectoren hebben die zorgen niet. Grote instellingen zoals de Vlaamse Opera, het Ballet van Vlaanderen of de concertzaal deSingel worden ontzien. In Franstalig België is de korting niet meer dan 3 procent.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.