Belangrijkste Russische oppositiekrant dreigt te verdwijnen

Novaja Gazeta, de belangrijkste oppositiekrant in Rusland, dreigt eraan te gaan. Volgens hoofdredacteur Dmitri Moeratov heeft een van de eigenaars laten weten dat hij in mei wil ophouden met de papieren krant. Het is nog onduidelijk of de krant dan online verder zal kunnen gaan.

Een inwoner in Moskou leest een uitgave van Novaja Gazeta die is uitgebracht na de ramp met vlucht MH17. De tekst op de voorpagina luidt: 'Vergeef ons, Nederland'.Beeld EPA

De krant heeft nog steeds een oplage van ruim 200 duizend exemplaren, maar volgens Moeratov is de financiële situatie van Novaja Gazeta precair. Anders dan Kremlingetrouwe media krijgt de krant geen subsidie. De krant heeft er ook last van dat adverteerders benauwd zijn hun reclame in Novaja Gazeta te zetten. 'Reclame is een beloning voor loyaliteit', aldus Moeratov.

Novaja Gazeta is veruit de meest kritische krant in Rusland. Het blad ligt vrijwel permanent overhoop met het Kremlin en heeft een zware prijs moeten betalen voor zijn kritische opstelling. Een hele reeks medewerkers van de krant is vermoord, onder wie de journaliste Anna Politkovskaja.

Ook de vermoorde mensenrechtenactiviste Natalja Estemirova werkte voor de krant. In 2009 werd verslaggeefster Anastasia Baboerova vermoord, samen met de advocaat Stanislav Markelov. Zij waren betrokken bij de zaak tegen een Russische officier die een Tsjetsjeense vrouw had verkracht en vermoord. Adjunct-hoofdredacteur Joeri Sjtsjekotsjichin werd vermoedelijk vergiftigd.

De vermoorde Russische journaliste Anna Politkovskaja.Beeld EPA

Geen geld

In een interview met de Britse krant The Times bevestigde mede-eigenaar Aleksandr Lebedev dat hij besloten heeft verder geen geld in de krant te steken. Lebedev, een voormalige KGB-agent die later de kant van de oppositie koos, bezit 39 procent van de aandelen van het blad. Ook voormalig Sovjetpresident Michail Gorbatsjov heeft een deel van de aandelen. Gorbatsjov gebruikte een deel van het geld dat hij als winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede kreeg om het blad op gang te helpen.

Lebedev liet doorschemeren dat hij onder zware druk van de autoriteiten stond. Volgens hem verklaart zijn besluit verder geen geld te steken in de krant waarom hij 'nu met rust wordt gelaten'. De voormalige KGB-agent behoorde enkele jaren geleden nog tot de rijkste Russen, maar in 2012 raakte hij het grootste deel van zijn fortuin kwijt toen de autoriteiten hem dwongen zijn Nationale Reserve Bank grotendeels te liquideren.

Mede-eigenaar Alexander Lebedev.Beeld reuters

Duistere krachten

Rusland is het afgelopen jaar volgens Lebedev, die nu in Londen woont waar hij The Independent en The Evening Standard bezit, volledig veranderd. Sinds de moord op oppositieleider Boris Nemtsov vreest hij dat het land in handen zal vallen van 'duistere krachten' die achter de rug van president Poetin om opereren.

Volgens de Russische oligarch moet het Westen zijn sancties tegen Poetin staken omdat die de ultranationalisten in de kaart spelen. 'Poetin is niet Mugabe. Dit is nog niet Noord-Korea', zei hij tegen The Times. Hij onthield zich van kritiek op de Russische president. 'Ik zou liever een cartoon van Mohammed tekenen', zei hij half grappend. 'Wie weet wat nu gevaarlijker is?' Naar zijn zeggen zou er nog niet zo lang geleden een aanslag op hem zijn gepleegd.

Lebedev zei vooral te vrezen voor de groeiende invloed van de ultraconservatieve 'Anti-Maidan'-beweging. Die organisatie, een bonte verzameling van kozakken, ultrarechtse bikers en 'Kadyrovtsy' (aanhangers van de Tsjetsjeense president Kadyrov), is eerder dit jaar opgericht met het doel protesten tegen het bewind neer te slaan. Na de moord op Nemtsov pakte de geheime dienst FSB enkele figuren op die deel uitmaakten van de persoonlijke garde van Kadyrov, een vertrouweling van president Poetin.

In oppositiekranten, zoals Novaja Gazeta, wordt de mogelijkheid geopperd dat er sprake is van een machtsstrijd tussen de FSB en Kadyrov. Die zou vuile karweitjes voor het Kremlin opknappen in de hoop greep te krijgen op president Poetin.

De voorpagina van Novaja Gazeta met de Nederlandse tekst 'Vergeef ons, Nederland', uitgebracht na de ramp met vlucht MH17.Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden