Bekering in rood, geel en blauw is niet frivool

MET HET affiche 'Who is afraid of God?' laat het bisdom Utrecht zich van zijn hipste kant zien. De woordvoerder van het Stedelijk Museum in Amsterdam vroeg zich in de Volkskrant af of deze bisschoppelijke variant op het schilderij van Barnett Newman wel past bij waar de kerk voor staat....

PIETER HILHORST

Onder de meskerven in de vorm van een kruis staat: 'God heeft je wat te vertellen. Over jezelf. Over de wereld om je heen.' Maar wát vertelt de poster nu eigenlijk? Wie de symboliek serieus neemt, merkt dat het verhaal - de eigentijdse vormgeving ten spijt - klinkt als vanouds. De kerk heeft altijd met moderne middelen een anti-moderne boodschap verkondigd.

Barnett Newman vertegenwoordigt het modernisme, de kille consumentenmaatschappij. Het is dus niet verbazingwekkend dat de kerk zich identificeert met de bestrijder van dat modernisme. Een cynische analyse van de symboliek zou zelfs kunnen luiden dat de kerk niets meer belichaamt dan antimodernisme.

Op de afbeelding heeft het kruis geen substantie. De beeltenis van het kruis ontstaat door de meskerven: het zijn de gaten in het doek. Maar een gat is alleen maar leegte. Eigenlijk zegt het affiche dat het geloof leeg is. Het is geen positief ideaal, maar een contrapunt.

De kerk mobiliseert de onvrede over de moderne samenleving. Het affiche is dan ook geen frivoliteit die op zichzelf staat. Het sluit perfect aan bij de uitlatingen van kardinaal Simonis over het verband tussen abortus en straatgeweld. Hiermee poogde hij de onvrede over de moderne samenleving te bespelen. En als bisschop Muskens begrip opbrengt voor een arme die een brood steelt, waarom zou de vernieling van een schilderij dan niet kunnen worden gezien als een gerechtvaardigde uiting van wanhoop?

Een boodschap met een knipoog is duizend maal leuker dan een boodschap zonder knipoog. Jammergenoeg blijft de boodschap even somber als altijd.

Pieter Hilhorst, politicoloog.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden