Bekende én onbekende Verdi in oer-‘Macbeth’

De Zaterdagmatinee is het seizoen begonnen met een speciale aflevering van de serie Huis te Klein & Zaal op z’n Kop, beter bekend als Operaserie....

Wie vanavond Radio 4 aanzet, hoort een Matinee met bekende én onbekende Verdi: Macbeth in een versie zoals die ooit in première moet zijn gegaan. Mét slaapwandelscène van de Lady, maar zonder haar bekende aria ‘La luce langue’.

Aan de oerpartituur die Verdi op z’n 33ste neerschreef zit nauwelijks een steekje los, maar toen het stuk bijna twintig jaar later ook een Franse première kreeg in Parijs, kon Verdi er niet vanaf blijven en veranderde hij een flink aantal nummers. Zo vertellen operahuizen van nu het publiek niet ten onrechte dat Macbeth vol zit met flitsen van genialiteit van de jonge Verdi, maar wat ze laten horen bevat eigenlijk ook een flinke scheut Verdi-grand cru.

Zo was Verdi anno 1847 wat minder op dreef voor, zeg maar, het Groot Omroepkoor. Dat had zaterdag minder omhanden dan het koor van bijvoorbeeld de Nederlandse Opera, dat in de slotakte van Macbeth meestal indruk weet te maken met grote, muzikaal sterk gekruide scènes die Verdi pas later toevoegde. Voor de Amerikaanse Susan Neves, een stoer gevooisde maar niet zelden tegen de toon aanzingende Lady Macbeth, had de jonge Verdi zaterdag in de tweede akte een weinig interessante aria in de aanbieding.

De vraag waarom de Matinee dan eigenlijk die oorspronkelijke versie zo nodig op het programma wilde hebben, vond zijn antwoord in de bijdragen van Lucio Gallo. De bariton had als Macbeth meer en markantere zaken te zingen dan anders. Dat had tot gevolg, zoals de Verdi-kenner Paul Korenhof aangaf in een programmaboekje van grote informatieve waarde, dat er meer lijn zat in de psychische ontwrichting van de moorddadige hoofdfiguur – die in de latere versie veel van zijn belangrijkheid heeft ingeleverd ten gunste van de Lady die hem zo ambitieus achter de vodden zit.

Verdi had nooit een Shakespearevoorstelling gezien toen hij Macbeth componeerde. Hij zag niettemin welke snaren er te beroeren vielen rond spoken, visioenen en uit de hand lopende borreluren. Meer dan dat: Verdi schilderde de heer en mevrouw Macbeth, die iedereen die tussen hen en de macht staat uit de weg ruimen, als onderling gelijkwaardig koppel.

Dat zo’n schaakspel juist in een radio-concertuitvoering minder tot zijn recht komt dan in een theater is jammer, maar maakte het spektakel er niet minder om. De huursoldaat die het in muzikaal gelid zette, Giuliano Carella, hield er voorbeeldig de vaart in.

Roland de Beer

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden