Reportage André Rieu

Bejubeld van Milwaukee tot Kyoto: wat is het geheim van ’s werelds favoriete Limburger André Rieu?

André Rieu (68) is met voorsprong internationaal Nederlands populairste artiest. Maar bij zijn jaarlijkse thuiswedstrijd op het Vrijthof komt de wereld naar hém toe, vaak voor de zoveelste keer. Wat is het geheim van Rieu? V praat met Rieu-watchers en fans. 

Fans bij André Rieus concert op het Vrijthof in Maastricht op 12 juli. Beeld Fieke van Berkom

Kijk even mee naar de wereldster die over een kwartier het podium op moet. Licht gespannen drentelt hij op en neer. Donkerblauw met zwart rokkostuum,  wit pochet, Mozartiaanse jabot met medaillon, gezicht zorgvuldig in de pancake: zijn werkkleding. Met een aantal gekostumeerde orkestleden staat André Rieu op het bordes van het Maastrichtse Theater aan het Vrijthof, het plein waar hij zo meteen, aan de overkant, het podium zal bestijgen. Als harmonie Sainte Cécile uit Eijsden de straat in marcheert houdt hij op met ijsberen en draait zijn gezicht plechtig naar de muzikanten, instrument in de hand – een veldheer die een defilé afneemt.

André Rieu mag een van ’s werelds succesvolste musici zijn, bejubeld van Milwaukee tot Kyoto, tot verbazing van tientallen fans op de bordestrappen is hij bijna aanraakbaar. ‘O my God, hij is het zelf.’ Wanneer de fanfare is uitgemarcheerd hebben ze allemaal een selfie met hem kunnen maken. De entertainer mag hoge Oostenrijkse, Franse en andere onderscheidingen hebben gescoord, hij koestert zorgvuldig zijn imago als gewoon André uit Maastricht. Op het plein waar hij als jongen voetbalde brengt hij jaarlijks meer dan 100 duizend bezoekers in vervoering met een granieten repertoire van walsen, schlagers, licht klassiek en volksmuziek. Maastricht ademt Rieu in juli. Zijn in karton uitgesneden silhouet siert winkeletalages. In het raam van de tweedehandswinkel hangt een viool. Restaurants serveren Rieumenu’s. De horeca toucheert 6 miljoen euro per avond.  

André Rieu op het Vrijthof, 12 juli. Op het plein in Maastricht brengt hij jaarlijks meer dan 100 duizend bezoekers in vervoering. Beeld Fieke van Berkom

Maestro zonder grenzen

Wat is de formule van ’s werelds favoriete Limburger? ‘Rieu weet heel goed hoe hij de afstand tussen publiek en performer kan opheffen’, zegt cultuurwetenschapper en musicoloog Peter Peters, gevraagd naar een beknopte exegese van de Limburgse Stehgeiger, een violist die als een zigeunerkoning staande zijn orkest aanvoert. Peters is medeauteur van het boek Rieu, Maestro zonder grenzen waarin het fenomeen wordt geduid. ‘Hij maakt de bezoekers integraal onderdeel van het evenement. De bezoekers zien op de vele beeldschermen behalve de musici ook zichzelf terug. Zijn optredens zijn interactief, bijvoorbeeld door het publiek vragen te stellen waarmee hij een massaal antwoord genereert. En als achtduizend mensen om je heen gaan klappen of meedeinen, ja, dan ga je dat vanzelf ook doen.’

Dit begint al in de eerste minuut. Onder kopergeschal voert Rieu zijn troupe tussen het publiek door naar het podium, dat is aangekleed als een Griekse tempel. André Rieu en zijn Johan Strauss Orchestra komen nooit op vanuit de schemerige coulissen. Zijn fans weten dat. Ze weten wat gaat komen: een feest van herkenning, niet van artistieke verrassingen. De vraag is niet óf het confetti gaat regenen, maar tijdens welk nummer. De vraag is niet óf het publiek mag dansen in de gangpaden, maar op welk moment de maestro daartoe het sein geeft.

Internationale verbroedering

Rieu begroet zijn klanten in zes talen waaronder het Mestreechs goojenaovond!  ‘Een talenwonder’, zegt de buurman op rij 18 met ontzag. De artiest roept een reeks landennamen – onder meer Hongarije, Canada, Tasmanië – waarop bezoekers uit die landen reageren met vlaggetjes die hen van organisatiewege, of mogelijk door reisbureau André Rieu Travel, zijn verstrekt. Kinderachtig of niet, het werkt: bezoekers uit genoemde landen voelen zich aangesproken, de rest weet zich feestelijk opgenomen in een internationale verbroedering.

‘Hij verloochent  nooit zijn Limburgse achtergrond’, zegt Peters. ‘Hij ziet het belang in van lokale kleur en vertaalt dat over de hele wereld. Ik was eens bij een concert in een grote sporthal in Istanbul. Daar zette hij een bekend Turks lied in. Het orkest speelde heel ingehouden, zodat het publiek uit volle borst kon meezingen. Ik dacht: wie zit hier nou op het podium?! Een prachtige omdraaiing. In elk land speelt hij een of meer lokale nummers.’

Exportproduct Rieu is een goede ambassadeur voor de regio, vindt Theo Bovens, gekend muziekliefhebber en gouverneur van Limburg. Voor de derde keer dit jaar bezoekt hij een concert met genodigden. ‘De hele wereld kent hem. Zijn concerten zijn bijzonder geschikt voor wat informeel relatiebeheer.’ Behalve gegeten en gedronken wordt onder de platanen van het Vrijthof losjes genetwerkt en gelobbyd door politici en bedrijven. Is Limburg Bourgondisch? Check. 

Fans van André Rieu op het Vrijthof, 12 juli. Beeld Fieke van Berkom

Hafa-cultuur

In de Griekse tempel glijdt Puccini ondertussen over in een Tiroler wals, in een lied van Andrew Lloyd Webber, in de tango Olé Guapa. Gouverneur Bovens herkent in de moeiteloze afwisseling van repertoire een Limburgse karaktertrek. ‘Die variatie in stijlen past bij Limburg. Er is hier een sterke hafa-cultuur; harmonie en fanfare. 27 procent van de Nederlandse muziekverenigingen is gevestigd in Limburg. De meeste spelen een mengeling van populaire en serieuze muziek. Rieu doet dat ook.’ Favoriete nummers heeft hij niet. ‘Ik zeg tegen iedereen: het is een onderdompeling, laat het maar over je heenkomen.’

Er is vuurwerk en confetti. Er is een snelle afwisseling van beeld en kleur. Achter de musici verschijnen podiumbreed sneeuwbeelden bij de sneeuwwals, als een Russisch trio Kalinka inzet gaan de Moskouse uientorentjes achter hen zachtjes meedeinen. ‘Een liveconcert van Rieu voelt als een rollercoaster’, schrijft hoogleraar en publiciste Maaike Meijer in Rieu, maestro zonder grenzen. Peter Peters: ‘De aanpak verraadt een goed oog voor de behoeften van de belevingsmaatschappij. Hij bespeelt met zijn muziek en zijn persoonlijkheid de stemmingen van het publiek.’

Bronsgroen eikenhout

Limburg heeft een afwijkende muziektraditie in vergelijking met andere Nederlandse provincies, volgens cultuurhistoricus Jac van den Boogard. Hij zat bij André Rieu in de klas op het Maastrichtse Stedelijk Gymnasium. 

Van oudsher kent de provincie relatief weinig professionele musici. Limburgers spelen en zingen liever zelf. De provincie is rijk aan koren, harmonieën en fanfares. Volgens Rieu is zijn provincie de beste leverancier van blazers. 

Een schaal gebakjes

Terwijl niemand Rieus vakmanschap als entertainer in twijfel trekt, splijt zijn muziek de natie in een discussie over hoge en lage cultuur.  Rieu zou klassieke muziek verminken, briesen ‘hoog-culturelen’. Vanavond passen maar vijf van de ongeveer 28 nummers en potpourri’s  in het vakje ‘klassiek’, waaronder een paar walsen. ‘De muziekstukken zijn teruggebracht tot de kern. Moeilijke stukjes worden eruit gelaten’, zegt Peters, zelf kenner en liefhebber van klassieke muziek. ‘Hij wil het publiek niet verwarren en haalt in zijn arrangementen een deel van de complexiteit weg.’ Het recept: een trage, soms stroperige inzet met weinig instrumenten, gevolgd door een versnelling en een opvulling van strijkers en koper, soms afgetopt met honingzoete koorzang – een schaal gebakjes.

Het begin van elk nummer heeft een ‘komt-ie-moment’. Als de eerste tonen al niet duidelijk maken waar het heen gaat, geeft de performer wel regieaanwijzingen vanaf het podium. ‘Wanneer we deze muziek spelen gebeurt er iets met het publiek. Dan springt iedereen uit zijn stoel en gaat dansen’, zegt Rieu voordat de eerste noten van Johann Strauss’ An der schönen blauen Donau over het plein vliegen. Sein voor op wals beluste stellen om zich van hun stoeltjes naar de gangpaden te wurmen. Of: ‘De volgende solist krijgt in de hele wereld al bij opkomst een staande ovatie.’ ‘Dat gaan wij dan ook braaf doen’, zegt de buurman op rij 18, die glunderend om zich heenkijkt terwijl hij met achtduizend anderen opstaat. Het wij-gevoel stijgt naarmate het optreden steeds meer trekken krijgt van een bonte avond. You never walk alone. Amigos para siempre.

Op 28 en 29 juli wordt in meer dan 110 Nederlandse bioscopen een Maastrichts concert uitgezonden met de titel Amore - My Tribute to Love. andreincinemas.com.
Rieus laatste vier Vrijthofconcerten vinden plaats van 19 t/m 22/7.

De fans 

Fans van Rieu komen van heinde en verre naar de maestro uit Maastricht.

André Rieu, zijn Johan Strauss Orchestra en een aantal internationale solisten en ensembles beginnen donderdag aan de laatste vier van dertien concerten op het Vrijthof. Iets meer dan de helft van zijn publiek komt uit het buitenland. Dit jaar komen de bezoekers, 150 duizend in totaal, uit 89 landen. Ongeveer eenderde van de buitenlanders maakt gebruikt van een all-in Rieu package van Rieus eigen reisbureau. De meesten blijven meerdere dagen in Maastricht. 

Met twee zoons, twee schoondochters en twee kleinkinderen is Jamel Chakkur (65) vanuit Tunis naar Maastricht gereisd voor wat hun derde Rieuconcert gaat worden, na Brussel en Parijs. ‘De shows zijn opwindend met al die geweldige lichteffecten, een totaalervaring’, vertaalt een van zijn zoons. ‘Het is klassiek-light. Rieu kan moeilijke klassieke muziek toegankelijk maken voor gewone mensen. Muziek van Sjostakovitsj bijvoorbeeld.’ (Rieus uitvoering van diens The Second Waltz haalde in de jaren negentig de internationale hitlijsten.)

Fans uit Tunesië bij het concert van André Rieu. Beeld Fieke van Berkom

Ethel Berger (73) uit Uruguay woont met haar Argentijnse man Claudio Lucas (73) in Barcelona en heeft hem een arrangement cadeau gedaan. ‘We zijn hier voor het eerst, maar het lijkt of we dit plein kennen’, zegt ze op een terras. ‘Thuis hebben we het zo vaak gezien op het scherm dat we erheen wilden. We hebben al zijn dvd’s en cd’s, tientallen.’ ‘En bluerays’, vult haar man aan, ‘betere kwaliteit’. Ethel: ‘Als we thuis kijken lijkt het alsof we hem kunnen aanraken. Elk plooitje in zijn gezicht kun je zien – homecinema hè.’ Claudio: ‘2,80 meter breed’. Op de vraag waar de Limburgse artiest voor staat, antwoordt Berger kort en beslist: ‘Happiness. André Rieu staat voor onvervalst geluk.’

Fans Ethel en Claudio, voor het eerst op het Vrijthof. Beeld Fieke van Berkom

Vanessa en Martin Steinfort (56 en 49) uit Londen laten zich graag ‘meeslepen in de show’. Zij is zwart, hij wit. ‘Het multiculturele spreekt me aan’, zegt Vanessa. ‘Hij verwelkomt alle culturen en speelt muziek uit al die culturen. Oh, en die prachtige romantische jurken van de dames op het podium. Oeps, de vrouwen.’ 

Veel bezoekers zijn trouw als de fans van een voetbalclub. Een echtpaar uit Den Haag boekte drie weken lang een hotelkamer aan het Vrijthof. Voor drie concerten kochten ze kaartjes, de rest van de concerten volgen ze vanaf hun balkon. Ook andere bezoekers volgen de concerten vanaf hun kamer. Een aantal hotelgasten aan het Vrijthof heeft pech dit jaar, meldt dagblad De Limburger: de gemeente heeft de platanen op het plein niet gesnoeid.

Fans Vanessa en Martin uit Londen tijdens het concert van André Rieu. Beeld Fieke van Berkom
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.