Bradley Cooper (links) en Lady Gaga in A Star is Born, rechts Rami Malek als Freddie Mercury in Bohemian Rhapsody.

analyse muziekfilms

Bejubeld of verketterd: de muziekfilmmaker speelt met vuur

Bradley Cooper (links) en Lady Gaga in A Star is Born, rechts Rami Malek als Freddie Mercury in Bohemian Rhapsody. Beeld RV

Extravagant, luidruchtig en toch ook best ontroerend. Het filmjaar 2018 werd gekleurd door een opmerkelijk koppel. Freddie Mercury en Lady Gaga veroverden de bioscoopzalen en zongen de muziekfilm naar de filmhitlijsten.

De films A Star is Born van regisseur Bradley Cooper en Bohemian Rhapsody van regisseur Bryan Singer werden vorige week genomineerd voor een aantal Golden Globes. En Bohemian Rhapsody dreigt in Nederland bovendien de best bezochte film van het jaar te worden, met  ruim 800 duizend bezoekers in de eerste maand.

Dat films over of met popsterren het goed doen, is niet heel opzienbarend. Je zou je eerder kunnen afvragen of het niet makkelijk scoren is, met een film over een megaband als Queen of met een ster als Lady Gaga in de hoofdrol. Een aanzienlijk deel van de bioscoopgangers komt dan niet alleen voor de film naar de filmzaal, maar ook uit plichtsbesef.  Je kunt moeilijk fan zijn van Lady Gaga en niet naar A Star is Born gaan. Dus werden de premièrefeestjes in oktober bezocht door ‘little monsters’: Gaga-liefhebbers die zich voor de gelegenheid maar weer eens hadden verkleed als hun idool. En een producent die een film uitbrengt over Freddie Mercury wéét dat de zaal zal vollopen met verstokte Queen-adepten. En dat zijn er nog altijd ontstellend veel. Het nummer Bohemian Rhapsody, om maar eens een liedje te noemen, werd deze week nog bekroond als ‘meest gestreamde nummer uit de 20ste eeuw’, dus uit het pre-streamingtijdperk.

Nieuwe doorbraak

Succes verzekerd, zou je zeggen. Maar die vlieger gaat niet per se op. De regisseur die het waagt een popster als Lady Gaga op te voeren, of uitdagender nog: een film over het leven van een rocklegende te maken, voelt ook de enorme druk van diezelfde fan-gemeenschap die de film groot kan maken. Ook de popster die een filmrol aanneemt, neemt een groot risico. Zeker Lady Gaga, zij ligt al tien jaar onder het vergrootglas van haar volgelingen: iedere oogopslag van de zangeres wordt bestudeerd. En al speelt zij in A Star is Born een fictief personage (dat haar evenwel op het lijf geschreven lijkt): ze had als artiest hard onderuit kunnen gaan als de fans haar optreden hadden afgekeurd of haar filmliedjes niet hadden kunnen waarderen. Dat gebeurde bij A Star is Born niet, integendeel:  de film betekende een nieuwe doorbraak voor de zangeres, nu als Oscar-waardige actrice, en Gaga-fans werden nog grotere Gaga-fans.

Voor regisseur Bryan Singer van Bohemian Rhapsody moet de opgave nog zenuwslopender zijn geweest. Hij kon zijn film beginnen in de wetenschap dat iedere handeling, iedere gedraging van het icoon Freddie Mercury langs de meetlat van de fans zou worden gelegd. Er bestaan al vele uitputtende biografieën over het fenomeen Mercury: iedere echte fan kent zijn levensverhaal uit het hoofd, van glorie tot verval. Gaat het in de film gruwelijk mis, wordt er te nadrukkelijk aan geschiedvervalsing gedaan of is de acteur die de hoofdrol aandurft niet geloofwaardig, dan zullen de miljoenen Queen-fans wereldwijd de film tot de grond toe afbranden.

Dat gebeurde bij Bohemian Rhapsody aanvankelijk ook. Vanaf de eerste week bogen de Queen-webfora zich over de film en werden bedenkelijke scenes besproken, vooral over de totstandkoming van bekende Queen-liedjes en de onderlinge relaties in de band. Maar al waren veel fans woest over een aantal grote ‘fouten’ (Freddie Mercury ontmoette Brian May en Roger Taylor bijvoorbeeld niet na een optreden van de band Smile maar gewoon op school, en vóór Freddie Mercury begon aan zijn dramatische solocarrière had drummer Taylor zelf al twee soloalbums uitgebracht) de film overleefde de toorn van de fans toch. Dat was vooral te danken aan Rami Maleks vertolking van Freddie Mercury: die werd oprecht en liefdevol bevonden. Een waardig eerbetoon aan het zo tragisch overleden rockmonument. Nu geldt de film als verplicht nummer voor iedere liefhebber van klassieke popmuziek – iedere Top2000-luisteraar.

Slechtste biopic ooit

Dus blijft Bohemian Rhapsody het lot van bijvoorbeeld The Doors bespaard. Deze rockbiografie van Oliver Stone uit 1991 werd door Doors-fans (én de ex-bandleden én de nabestaanden van zanger Jim Morrison) verguisd. De regisseur had zijn feiten niet op orde en, belangrijker, acteur Val Kilmer zette Jim Morrison neer als een constant benevelde en verwarde sociopaat, die maar weinig gemeen had met de ware Jim Morrison. Doors-fans zijn nog altijd boos op de film, en The Doors prijkt nu vaak op nummer één in lijstjes van ‘slechtste biopics ooit’. En dat zal toch een nagel aan de doodskist zijn van zowel regisseur Stone als acteur Val Kilmer.

De muziekfilmregisseur (en -acteur) speelt dus met vuur. Maar brandt het vuurtje eenmaal, dan kan de filmwereld zich er ook genoegzaam aan warmen.

Blaze

Een van de mooiste muziekfilms van 2018 is het Amerikaanse drama Blaze (1949-1989) van regisseur (en acteur) Ethan Hawke. Blaze gaat over het tragische leven van de countryzanger en liedschrijver Blaze Foley, die van grote invloed was op het werk van Merle Haggard en Willie Nelson. Indrukwekkend zijn de rollen van Ben Dickey (Blaze) en Charlie Sexton (zijn vriend Townes van Zandt), die niet alleen prachtig acteren maar ook hartverscheurend mooi zingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden