'Begrip voor VARA wordt lastiger door demagogie'

Hij is niet woest op de VARA, maar wel teleurgesteld. Voorzitter Gerrit Jan Wolffensperger van de raad van bestuur van de NOS vindt dat de VARA zich laat leiden door misplaatste angst bij haar plan om uit het publieke bestel te vertrekken....

Wilma de Rek

DE programmamakers van Nederland 3 waren het afgelopen maandag tijdens een plenaire vergadering snel eens over de toekomst van hun net: als niet de raad van bestuur van de NOS, maar de omroepen zelf het op de drie publieke netten weer voor het zeggen kregen, zou de VARA vlug ophouden met haar merkwaardige commerciële vrijages. Dan zouden ze er met zijn allen ouderwets tegenaan gaan en kwam alles weer goed.

Gerrit Jan Wolffensperger, voorzitter van de raad van bestuur van de NOS, heeft er 'met gemengde gevoelens' kennis van genomen. 'Op zich ben ik blij dat de programmamakers ervoor kiezen de VARA binnenboord te houden; er is de laatste weken bij de netpartners van Nederland 3 begrijpelijk enige wrevel jegens die omroep ontstaan. Verder ben ik het met hun suggestie natuurlijk niet eens; ze impliceert dat de nieuwe concessiewet omroepen berooft van de mogelijkheid vorm te geven aan dat derde net. Daar is nooit sprake van geweest. De omroepen blijven degenen die programma's bedenken en maken.

'Het enige wat verandert, is dat ze niet helemaal vrij meer zijn in de plaatsing van die programma's. Dat is gedaan om een goeie reden: gegeven de huidige situatie, met acht commerciële zenders, heeft de publieke omroep ervoor gekozen vanaf nu meer rekening te houden met de kijkers, en niet langer alleen te letten op de afzender. We proberen voor elk programma een optimale omgeving te kiezen.' - Waarom onderneemt de raad van bestuur niets om de VARA binnen het publieke bestel te houden?

'Omdat er weinig te ondernemen vált, dat zegt de VARA ook. De pijn ligt niet eenduidig bij de netprofilering of bij de nieuwe concessiewet. Dat zou ook onlogisch zijn, want die wet verandert aan de machtsverhoudingen in Hilversum niet zoveel. De bedenkingen van de VARA betreffen veel meer de structuur zoals die in februari 1998 al is bepaald, toen onder meer een raad van bestuur en netcoördinatoren zijn ingesteld. Als men roept: ''Die concessiewet deugt niet'', bedoelt men dat de structuur uit februari '98 niet deugt. Overigens is die structuur wel omroepbreed aanvaard. Zoals ook over de netprofilering in september na anderhalf jaar onderhandelen omroepbreed een akkoord is bereikt.' - U moet wel woest op de VARA zijn.

'Nee, wel teleurgesteld. Ik kan best iets van de zorgen van de VARA begrijpen, al wordt dat steeds moeilijker naarmate rond deze kwestie meer demagogische argumenten worden gebruikt. Marcel van Dam die in de Volkskrant schrijft dat de omroepen op zijn best eindigen als commercieel productiebedrijf: dat is lariekoek. Paul Witteman die in de VARA-gids meldt dat de publieke omroep voor de helft door de adverteerders wordt gefinancierd: waar hééft die man het over? Vera Keur die in diezelfde gids zegt dat ''de betrokkenheid van de omroepen bij de beleidsvorming op middellange termijn zeer waarschijnlijk wordt afgeschaft'': hoezo? Wat bedoelt ze daar in godsnaam mee? Volgens haar stevent de VARA af op een positie als ''productiehuis dat moet concurreren met Endemol en ID & DTV''. Hebben die een gegarandeerde hoeveelheid zendtijd? En geld, en inspraak? Ik hoop dat de medewerkers van de VARA en de politici in staat zijn door dit soort onzin heen te prikken.' - Wat moet de politiek doen?

'Zo snel mogelijk een einde maken aan de heersende onzekerheid door de concessiewet aan te nemen, want zoals gezegd: met die wet heeft het allemaal niet zoveel te maken. De bewegingen van de VARA komen voort uit angst, angst dat met de huidige situatie het einde niet in zicht is. Ik kan namens de raad van bestuur alleen maar zeggen dat de huidige structuur, als zij met het aannemen van de concessiewet eenmaal is voltooid, van ons zo mag blijven; niet alleen de komende vijf jaar, maar ook de komende tien jaar. De politiek zou, binnen de concessie die ze in de nieuwe wet aan de publieke omroep als geheel geeft, de erkenning voor de afzonderlijke omroepverenigingen best voor tien in plaats van vijf jaar kunnen geven. Wellicht zou dat de VARA geruster stellen.' - Gaat de VARA commercieel?

'Ik denk dat de intentie serieus is en dat is jammer, omdat naar mijn mening die intentie primair wordt gevoed door angst voor de toekomst. Een aantal hobbels, zoals de financiële, is misschien nog wel te nemen; maar wat ik bijna onoplosbaar acht, is het personeelsprobleem. Het lijkt me ondenkbaar dat de VARA met het huidige aantal medewerkers, 220, een commerciële omroep kan worden.' - Hoe gaat Nederland 3 er in dat onverhoopte geval uitzien?

'Mocht de VARA half januari met de mededeling komen dat ze commercieel gaat, dan moeten wij tegelijk de contouren voor een nieuwe invulling van Nederland 3 klaar hebben. Er zijn genoeg omroepen die het gat van 900 uur op dat net kunnen opvullen. Die panische angst voor het bespelen van verschillende netten wordt maar door een paar omroepen gedeeld. Bovendien krijgt BNN er volgend jaar uren bij en moet waarschijnlijk ook de nieuwe Turkse omroep TRNT een plaats krijgen.' - Is de positie van VARA-voorzitter Vera Keur nog geloofwaardig als de VARA toch binnen het publieke bestel blijft?

'Wat mij betreft is de vraag niet aan de orde. Het aanblijven van de VARA mag niet afketsen op ''lekker puh''-geroep of ''zie je wel''.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden