Beeldenstroom ontleedt de Nederlanders

In Utrecht is gisteravond het Nederlands Film Festival begonnen. Regisseurs tonen er hun visie op de Nederlandse mentaliteit. Die is niet altijd even vleiend....

Twee zaken waren directeur Do-reen Boonekamp bij lezing van de Miljoenennota voor 2007 opgevallen. Die zaken deelde zij woensdag met de gasten van de openingsavond van het 26e Nederlands Film Festival (NFF), waarop Alex van Warmerdams Ober in première ging.

Het goede nieuws was volgens Boonekamp dat er 154 miljoen euro is gereserveerd voor het project Beelden voor de Toekomst, dat is bedoeld om het audiovisuele erfgoed te conserveren. ‘Minder fraai’ noemde Boonekamp het dat van de eerder toegezegde 20 miljoen euro per jaar extra voor de publieksfilm nog maar 18,1 miljoen over is. De prangende vraag: waar zijn die 1,9 miljoen nou opeens gebleven?

Met die twee aandachtspunten in haar openingswoord – de filmgeschiedenis en de stand van zaken in filmland – benadrukte Boonekamp vooral ook de positie van haar NFF, waar de komende dagen ruim vierhonderd producties zijn te zien, waaronder 25 speelfilms en 30 lange documentaires.

Voor Boonekamp is het NFF meer dan een podium waar reclame wordt gemaakt voor de nationale filmproductie. Zij praat het liefst over haar tiendaagse filmmarathon als een sociaal-cultureel evenement, dat de vorm aanneemt van een röntgenfoto van de Nederlandse cultuur. De beelden die de komende dagen door Utrecht stromen, bieden een inkijk in wie Nederlanders zijn en waarom ze zo zijn. Boonekamp: ‘Film biedt een antwoord op de fragmentering en het gebrek aan verbeeldingskracht in de Nederlandse samenleving.’

Er wordt de komende dagen vanuit diverse optieken naar Nederland gekeken. Met een verbaasde blik (door Michiel van Erp in Pretpark Nederland), met een muzikale insteek (Dutch Touch van Ulrike Helmer), met historische ogen (In mei – Rotterdam 1940 van Marc Schmidt), of met hardvochtigheid: in Ober biedt Alex van Warmerdam zicht op het doorgeschoten individualisme in de Nederlandse maatschappij – ook wel de hufterigheid genoemd. In de film tuigen drie zakenmannen de ober van een restaurant af omdat hij volgens hen zijn werk niet goed doet. ‘Als ik de kabeljauw neem, heb ik dan straks lekker gegeten? Kunt u mij dat garanderen?’

Ook een van de beste films van het festival is gerelateerd aan de Nederlandse mentaliteit. In Nachtrit portretteert Dana Nechushtan de duistere kant van hedendaags Amsterdam. Nechushtans tweede speelfilm gaat over de neergang van een sjofele taxichauffeur tegen de achtergrond van de taxioorlog die enkele jaren geleden losbarstte toen de markt werd vrijgegeven. Scenarioschrijver Franky Ribbens laat op een geleidelijke wijze goed en slecht in elkaar overlopen. De hoofdpersoon Dennis – een ijzersterke, ambigue rol van Frank Lammers – is zo’n lankmoedig type dat het niet kwaad bedoelt maar zich intussen ook weinig aantrekt van de wetten. Zijn wereld wordt gaandeweg de film steeds donkerder en vuiger – ook letterlijk: cameraman Bert Pot toont nachtelijk Amsterdam als een schemerplek waar geen ruimte is voor zachte krachten.

Tijdens de openingsavond in de Utrechtse Schouwburg was ook aandacht voor een genre waarin de Nederlander geen traditie heeft: Nederhorror. Regisseur Erwin van den Eshof ontving voor zijn speelfilm DoodEind uit handen van loco-burgemeester Harm Janssen de Filmprijs van de Stad Utrecht voor het beste regiedebuut. Heel Hollands waren weer wel de omstandigheden waaronder Van den Eshof zijn film opnam: hij had slechts enkele tonnen tot zijn beschikking, een bedrag dat in een grote filmcultuur alleen al wordt uitgetrokken voor enkele special effects.

Levensgrote posters van het Nederlands Film Festival worden opgehangen op het Neude. (ANP)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden