BeeldvormersMensenmenigten

Beelden van opeengepakte menigten ogen nu al alsof ze uit een ver verleden komen

Het optreden van de Stereophonics op 15 maart in Cardiff.Beeld WireImage

De rubriek Beeldvormers onderzoekt hoe een foto onze kijk op de werkelijkheid bepaalt. Deze week: mensenmenigten.

Zo snel gaat het dus. In amper een week tijd ben ik allergisch geworden voor beelden met mensenmassa’s erop. Zoals ik tijdens mijn spaarzame momenten buiten constant alert ben op anderen – aan de kant wanneer ik een tegenligger zie, wel glimlachend natuurlijk, zodat de ander weet dat ik het goed bedoel – zo tel ik de hoofden op foto’s in de krant en in mijn Twitterfeed. Waar de uitgestorven straten en pleinen in China van een maand geleden me nog als surrealistisch en, ik beken, ietwat overdreven voorkwamen, kijk ik nu met grote tevredenheid naar foto’s van een lege Dam. Ze zijn fascinerend vervreemdend, maar met alle stug doorwerkende artsen en medisch hulpverleners in het achterhoofd ook erg bevredigend.

Ik ben niet de enige, trouwens. Toen mijn 13-jarige tijdens het kijken naar de serie Oogappels werd geconfronteerd met twee mensen in bed, riep hij niet, zoals gewoonlijk, ‘Ieuw!’, maar: ‘Kijk uit, corona!’ Het is alsof we binnen een mum van tijd anders zijn gaan kijken.

Er ontstond dan ook kortsluiting in mijn hoofd toen ik afgelopen week beelden zag langskomen van de concerten van de Britse band Stereophonics in Manchester en Cardiff, in het weekend van 14 maart, de dag dat ik mijn jarige vader opdroeg de drie mensen die ‘nog even’ een stuk taart zouden komen eten stante pede af te bellen. Voor zo te zien uitverkochte arena’s met tienduizenden opeengepakte fans – juichend, zingend, zwetend en coronacrowdsurfend – trad de band drie avonden achter elkaar op in het kader van een tournee die ironisch genoeg Kind heet, als in: wees lief voor elkaar.

Tienduizenden fans bij een concert van de Stereophonics in maart.Beeld YouTube

En nee, op het moment dat de band optrad, waren de strenge maatregelen in Groot-Brittannië nog niet officieel van kracht. En nee, de Stereophonics waren niet de enige artiesten die nu nog optraden, ook de Ierse rockband The Script en de Schotse zanger Lewis Capaldi stonden dat weekend nog voor volle zalen. Maar hun foto’s en video’s werden lang niet zo massaal rondgepompt als die van de Stereophonics. Het oordeel op sociale media was snel geveld: deze band was totaal onverantwoord bezig. Vooral vanuit China, waar de beelden via Weibo, het Chinese Facebook, werden gedeeld, waren de reacties niet mals. ‘Vraag niet om China’s hulp, wanneer het bij jullie misgaat,’ schreef iemand. ‘Jullie hebben deze ellende aan jezelf te wijten.’

Afgezien van het morele oordeel was ik zelf dus vooral verbaasd hoe antiek die foto’s van de opeengepakte menigte nu al oogden. Alsof ze uit een ver verleden kwamen, waarin het nog de gewoonste zaak van de wereld was om je met zo veel mensen tegelijk in één ruimte te begeven en gezamenlijk iets moois te beleven. Binnen een paar dagen was dat beeld bijgesteld. Op dit moment gezamenlijk iets moois beleven? Zet de groepsfunctie in Skype aan en zwaai vanaf de keukentafel naar het schermpje.

Covid-19 heeft voor elkaar gekregen wat tientallen terroristen de afgelopen jaren niet is gelukt. Angst voor de massa was er uiteraard ook na de aanslag op de Parijse concertzaal Bataclan in 2015, waarbij in totaal 89 mensen omkwamen, en überhaupt na alle terroristische aanslagen op drukbezochte locaties. Maar het duurde niet lang of men zocht elkaar weer op. Foto’s toonden uitgelaten mensen die zich niet wilden laten kisten door dood en verderf zaaiende anderen. Opgaan in de massa, je expres op drukke pleinen begeven, het leven vieren door elkaar liefdevol om de hals te vallen: het was een symbolische middelvinger naar iedereen die ‘ons’ dat wilde ontnemen.

Op het moment dat ik dit schrijf – vier dagen na het laatste concert van Stereophonics, wederom een eeuwigheid geleden – zijn er nog steeds mensen die het gevaar op precies dezelfde manier tegemoet treden. The Washington Post deelde een filmpje van feestende jongeren tijdens spring break op het strand in Florida. Laat maar komen, dat virus, we kunnen het hebben. Nog een week en we geloven onze ogen gewoon echt niet meer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden