TaalgebruikLezerspost

Beducht of bedacht?

Volkskrantlezers vinden veel. En misschien wel het meest vinden ze iets van ons taalgebruik. Terecht?

Wie?R. Bohlmeijer uit Brummen.

Wanneer?De krant van 31 augustus.

Wat?De kop boven een artikel over mannen die (soms tegen betaling) andermans kind erkennen zodat de moeder een verblijfsvergunning kan aanvragen, luidde: Ambtenaren beducht voor ‘schijnvaders’. Bohlmeijer: ‘Bij zo’n kop mag je verwachten dat die schijnvaders met een hoop bombarie en agressie van ambtenaren eisen dat de erkenning van een kind wordt geaccepteerd. In het hele artikel is daarover niets terug te vinden, wel dat ambtenaren alert moeten zijn dat zulks gevraagd kan worden. De kop had dus moeten luiden: Ambtenaren bedacht op ‘schijnvaders’.

Heeft de lezer gelijk?Volledig. De woorden ‘beducht’ en ‘bedacht’ schelen weliswaar maar één letter en worden soms ook nog eens in een soortgelijke context gebruikt, maar hun betekenis is volstrekt verschillend. ‘Beducht’ is een bijvoeglijk naamwoord dat Van Dale als volgt omschrijft: ‘bevreesd: voor iets of iem. beducht zijn, vrezen dat er wat mee gebeurt; van beduchten (vrezen)’. ‘Bedacht’, ook een bijvoeglijk naamwoord, gebruik je in de constructie ‘op iets bedacht zijn’, door Van Dale omschreven als: ‘1 het plan, voornemen daartoe hebben, eropuit zijn; 2 voorbereid op, met zorg denkende aan’.

In bovengenoemd voorbeeld gaat het om die tweede betekenis. De betreffende ambtenaren zijn, zo mogen we althans hopen, niet bang voor schijnerkennende ‘vaders’, wel zijn ze erop voorbereid dat ze met deze frauduleuze lieden te maken kunnen krijgen.

Dan nog iets andersGuido Verhagen stoort zich aan ‘politiek correct gedoe’ in de Volkskrant: ‘Kunt u eens stoppen met dat oneigenlijke gebruik van het woord ‘witte’. Je bent wit als je te weinig in de zon ligt. Anders gewoon blank.’

Een duik in het archief van de krant leert dat hierover bepaald geen nationale consensus bestaat. Interessant zijn wat dit betreft de uiteenlopende reacties op de vaste vraag ‘Wit of blank?’ in de rubriek ‘Land van afkomst’, waarin Robert Vuijsje Nederlanders interviewt over de rol die afkomst speelt in hun leven. Waar de een ‘blank’ een beladen term vindt, geldt dat bij de ander juist voor ‘wit’.

Feit is dat de Volkskrant, politiek correct of niet, hierin een bewuste keuze maakt. Uit het Stijlboek: ‘Als we bevolkingsgroepen langs lijnen van huidskleur indelen, verdient de indeling wit/zwart de voorkeur boven blank/zwart. Omdat het logischer is, maar ook omdat ‘blank’ de associatie met ‘onschuld’ in zich draagt.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden