Beatrix heeft manieren

Het maakt uit of de koningin gastvrouw is of gast als zij vertegenwoordigers van minderheden ontmoet, vindt Harry Polak...

Bart Jan Spruyt en Geert Wilders beweren (Forum, 9 juni) dat Nederland de eigen culturele waarden verloochent als koningin Beatrix bij het bezoek aan een jubilerende moskee-organisatie in Den Haag geen handen schudt met mannelijke moslims. Zij wijzen daarbij op een ontmoeting met de Europese rabbijnenconferentie in 1982, waarbij de koningin strikt vasthield aan de eis dat alle rabbijnen haar een hand zouden geven. Enkele rabbijnen die dat om religieuze redenen niet wilden doen, hadden maar een keus: wegblijven om geen incidenten te veroorzaken.

Joden en moslims hebben veel gemeen, zeker in religieus opzicht. Spijswetten bijvoorbeeld en besnijdenis bij het mannelijke geslacht om een andere overeenkomst te noemen. Die zijn er ook tussen de joodse religie, de islam en het christendom. Het zijn monotheïstische godsdiensten met eenzelfde stamvader, Abraham.

Er is helaas nog een overeenkomst die de laatste tijd meer op de voorgrond staat, met name als het gaat om de islam: er zijn extremisten die het eigen gelijk voorop stellen en dat te vuur en te zwaard willen uitdragen. Soms omdat deze extremistische aanhangers zeggen zich bedreigd te voelen door de andere culturen. Wat is wijsheid? Onverkort vasthouden aan eigen tradities, zelfs als die op gespannen voet staan met nieuwe inzichten en veranderende omstandigheden? Is het verstandig om over-en-weer vijandbeelden te creëren? Of is het zoeken naar overeenkomsten en compromissen, zonder daarbij de eigen identiteit te ontkennen, een betere aanpak om tot een voor iedereen acceptabele vorm van samenleving te komen?

Kiezen voor de dialoog in plaats van de confrontatie is lang niet altijd de gemakkelijkste weg. De bereidheid op zoek te gaan naar herkenningspunten is een basisvoorwaarde: als er geen interesse in en respect voor elkaars achtergronden, motieven en levenswijze bestaat, is een gesprek vrij zinloos. Als beide partijen of één van beide bij voorbaat uitgaat van de eigen superioriteit of het eigen gelijk, is dialoog gedoemd te mislukken.

We kunnen ons geen mislukking veroorloven in een multiculturele samenleving. Het alternatief is een vijandige samenleving.

De joodse bevolkingsgroep heeft zich altijd aangepast met behoud van de religieuze en culturele identiteit. Joden zijn daar vrij ver in gegaan, getuige ook wat Spruyt en Wilders schrijven over de rabbijnenconferentie in 1982. De rabbijnen gingen op audiëntie bij de koningin die gastvrouw was en dan past men zich zoveel mogelijk aan bij de huisregels, in dit geval van het koningshuis. In het geval van het bezoek van het staatshoofd aan de moskee in Den Haag lag dat anders en het siert de majesteit dat zij zich aanpaste aan de huisregels en normen van de moslims.

De weigering door de mannelijke moskeebezoekers een hand te geven aan het vrouwelijke staatshoofd, is allerminst een uiting van ongelijkwaardigheid van de vrouw, zoals Spruyt en Wilders menen. Het getuigt van een andere seksuele moraal en andere omgangsvormen tussen de seksen. Het is geen knieval voor een intimiderende islam, zoals Spruyt en Wilders menen, die daarmee een stemming kweken waarbij niemand is gebaat die op zoek is naar goede omgangsvormen in een zich wijzigende samenleving. In de meer orthodoxe varianten van alle drie de monotheïstische religies verdient de versterking van de positie van vrouwen wel uitdrukkelijk aandacht.

Moslims mogen minder bereid lijken water bij de wijn te doen dan joden deden, maar dat zou wel eens kunnen komen doordat aanpassing hen nog niet veel heeft opgeleverd. De islamitische minderheid die al enige decennia in Nederland woont en werkt, wordt nog steeds niet overal als volwaardig gezien.

Na 11/9 is het bergafwaarts gegaan met de tolerantie ten opzichte van de nieuwe Nederlanders. Het domste wat we kunnen doen is alle moslims op een hoop vegen en de islam als louter extremistische religie te zien.

Het gros van de moslims wil niets liever dan loyaal staatsburger zijn in het land waar zij al twee tot drie generaties wonen - met respect voor de wetten en meeste gewoonten in Nederland.

Steeds nieuwe inburgeringsbewijzen verlangen van allochtonen die hier al jaren wonen en medelander zijn, is ronduit discriminerend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden