Bay bewijst met Transformers 5 dat het nóg spectaculairder kan

Film (actie) - Transformers: The Last Knight

Hoe nu verder? Dat was de logische vraag na de slotscène van Avengers: Age of Ultron (2015), waarin een groot deel van een stad losbreekt van de aarde, opstijgt als een ruimteschip en vervolgens weer te pletter dreigt te storten. Of na dat ene zo mogelijk nog decadentere moment in Independence Day: Resurgence (2016), waarin aliens het voor elkaar krijgen tijdens een massale aanval op de aarde de Burj Khalifa te Dubai uit de grond te wrikken, om 's werelds hoogste wolkenkrabber vervolgens doodleuk duizenden kilometers verder op het stadscentrum van Londen te smijten.

Optimus Prime in Transformers: The Last Knight. Beeld Screen Rant

Hoe nu verder? Bestaat de overtreffende trap van actiescènes die zo absurd zijn dat navertellen nagenoeg onmogelijk is? Is zo'n overtreffende trap nog leuk? Is 'ie eigenlijk wel nodig?

De immens succesvolle, door critici verguisde en de afgelopen jaren heel voorzichtig zowaar óók als auteur erkende Amerikaanse blockbusterfilmer Michael Bay geeft het antwoord, met Transformers 5.

Om te beginnen: Transformers: The Last Knight, de officiele titel van Bays vijfde verfilming van samenwerkende en elkaar bestrijdende Hasbro-speelgoedautorobots, wordt momenteel net als de vier voorgaande delen door het internationale filmjournaille vrijwel unaniem afgefikt. Consensus: dit is een incoherente, lawaaierige, afstompende, domme en plotloze lijdensweg. De score op Rotten Tomatoes blijft steken op 16 procent, mede mogelijk gemaakt door dit ludiek bedoelde relaas van het respectabele The Village Voice. Dat de Nederlandse afdeling van distributeur Universal de film pas woensdagavond vertoonde voor de pers, het moment waarop de deadline voor veel media is verstreken, is in deze context best voorstelbaar. Hoewel recensies het economische succes van films van deze omvang niet beïnvloedden, zet deze categorie voorspelbare en vooringenomen kritiek ('Of course it's not good', schrijft de Chicago Tribune) weinig zoden aan de dijk.

De reacties gaan bovendien opmerkelijk gretig voorbij aan wat Bay onderscheidt van de concurrentie. Aan het gebied waarop hij, volgens mij, wel degelijk cinematografische grenzen verlegt.

Transformers: The Last Knight

Actie
Regie Michael Bay
Met Mark Wahlberg, Anthony Hopkins, Laura Haddock, Isabela Moner, Stanley Tucci.
149 min., in 115 zalen.

Incoherente chaos

In de eerste plaats schroeft Bay zijn verteltempo zo absurd hoog dat je je mag afvragen in hoeverre het zinvol is over de plot te klagen - of de plot überhaupt te bespreken. De scènes waarin Anthony Hopkins als Britse graaf met grote kennis van de Transformergeschiedenis voor rustmomenten moet zorgen (de autorobots streden in de Middeleeuwen zij aan zij met Merlijn de Tovenaar én ze waren betrokken bij de val van het Derde Rijk - beiden momenten krijgen de aandacht die ze verdienen met uitgebreide flashbackscènes), worden op hetzelfde ritme gemonteerd en even rusteloos gefilmd als het grotere spektakelscènes. Die waarin held/uitvinder Cade Yeager (Mark Wahlberg) op tientallen meters hoogte van de ene op de andere vliegende robot/drone springt, bijvoorbeeld, zoals Roger Moore zich in Bondfilm Live and let Die ooit in veiligheid bracht door van de ene op de andere krokodillenrug te springen.

Bay, die eerder al eens stelde dat zijn Transformerfilms wat hem betreft moeten concurreren met pretparken in plaats van andere actieblockbusters, lijkt met zijn vertelstijl meer dan ooit te zinspelen op een filmische variant van een manische scrollsessie door een bovengemiddeld sensationele Instagramfeed. Een incoherente chaos is een wezenlijk aspect van die aanpak, maar je kan ook beargumenteren dat Bays chaos (ook wel: Bayhem) fungeert als zinnenprikkelende sign of the times.

En in het epicentrum van die opwinding beantwoordt Bay dus die ene vraag met een volmondig ja. De overtreffende trap bestaat - en het bestaan ervan is in Transformers 5 een rechtstreekse ode aan de fantasie.

Drie kwartier duurt 'ie ongeveer, deze laatste akte van de film, en te zien is hoe een buitenaardse planeet langzaam op de aarde stort. De opbouw mag er zijn: eerst gaat het International Space Station (ISS) eraan, dan verschijnt in de lucht een steeds groter groeiende schaduw en ten slotte barst 'ie los, wellicht de grootst mogelijke actiescène die het menselijk voorstellingsvermogen kan verwerken.

Wat Bay laat zien, tart de beschrijving in de meest letterlijke zin van het woord. En precies dat is de prijs van een bioscoopkaartje waard.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.