Baselitz haalt zijn kunst weg

De beroemde kunstenaar Georg Baselitz is woedend over een wetswijzing in Duitsland, die de export van kunst aan banden legt. Critici waarschuwen voor een kunstvlucht.

Werken in de Baselitz-zaal van het Albertinum in Dresden. Alle werken die zijn uitgeleend door de maker, verdwijnen uit het museum. Beeld epa
Werken in de Baselitz-zaal van het Albertinum in Dresden. Alle werken die zijn uitgeleend door de maker, verdwijnen uit het museum.Beeld epa

De Duitse kunstenaar Georg Baselitz haalt schilderijen en beelden terug die hij in bruikleen gaf aan drie landelijke musea in Duitsland. Met de terugroepactie protesteert hij tegen een aangekondigde wetswijziging van de Duitse cultuurminister Monika Grütters, die de 'belangrijke' kunst wil behouden voor Duitsland.

Het gaat om werken in de musea Pinakothek der Moderne in Munchen, het Albertinum in Dresden en de Kunstsammlungen Chemnitz. De 77-jarige Baselitz is een van de bekendste kunstenaars van Duitsland. Hij vergaarde internationale roem met zijn 'ondersteboven' schilderijen waarmee hij traditionele beelden wil bevrijden van hun gebruikelijke context.

Als de wetswijziging zou doorgaan, moeten kunstwerken die ouder zijn dan vijftig jaar en een waarde hebben van meer dan 150 duizend euro eerst langs een inspectiecomité voor ze naar het buitenland gaan. Dit comité bepaalt of het werk van nationale waarde is. Zo ja, dan blijft het in Duitsland. Het kan dan alleen op de Duitse markt verkocht worden, waardoor de opbrengst flink zal dalen.

De actie van Baselitz lijkt vooral een principiële. De werken die hij terughaalt uit de musea zijn namelijk niet ouder dan vijftig jaar en zouden dus niet vallen onder de nieuwe regeling. Hij vindt dat de overheid moet afblijven van werk dat tot een vrije markt behoort. Baselitz wordt vaak omgeven door controverse. In mei raakte hij in opspraak door zijn opmerking dat vrouwen niet goed kunnen schilderen; 'de markt' heeft immers meer over voor de werken van hun mannelijke collega's.

De Pont toont Baselitz wel

De Pont toont Baselitz welMuseum De Pont in Tilburg toont tot en met juni 2016 het uit achttien schilderijen bestaande werk Straßenbild (1980) van Georg Baselitz. In ruil voor twee van de drie Große Geister van Thomas Schütte kreeg De Pont het werk in bruikleen van het Kunstmuseum in Bonn. Dat Duitse museum behoort niet tot de ‘slachtoffers’ van de protestactie van de kunstenaar. Het verwierf Straßenbild in 1989.

Kettingreactie

Critici waarschuwen in de Duitse media voor een kettingreactie. Ze waarschuwen voor een kunstvlucht; handelaren en verzamelaars zouden hun kunstwerken buiten Duitsland gaan brengen, voor de wet in werking treedt. Dat kan de Duitse musea tientallen bruiklenen gaan kosten. Bovendien, vinden de critici, zou de markt moeten bepalen wat de waarde van een kunstwerk is. Niet een comité van ambtenaren.

In een interview met de Frankfurter Allgemeine Zeitung zegt cultuurminister Grütters dat de wet ook kan gelden voor werk van niet-Duitse kunstenaars dat reeds lang in Duits bezit is. Zo zou een aantal vroege werken van Andy Warhol die eind 2014 door de Duitse eigenaar in New York werden geveild het land niet hebben mogen verlaten.

In Duitsland gelden nu alleen exportrestricties als de kunst gestolen is of vals, of toebehoort aan erfgenamen van Joodse nazi-slachtoffers. Door werken voortaan ook als 'nationale schat' te kunnen labelen sluit Duitsland aan op al langer geldende EU-wetgeving. Maar waar die wet in andere landen vooral over uitzonderingsgevallen gaat, zijn critici in Duitsland bang dat de overheid talloze kunstwerken als onmisbaar aan zal merken.

Georg Baselitz. Beeld ANP
Georg Baselitz.Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden