interview

Bas Kosters tekende honderd keer Michael Jackson, en leerde zo ook zichzelf beter kennen

Honderd keer maakte kunstenaar Bas Kosters (44) een tekening van popster Michael Jackson, gebaseerd op een foto die zijn broer hem opstuurde. ‘Dit project gaat over wat er gebeurt als je jezelf dwingt iets vol te houden – over aandacht.’

Bas Kosters bij zijn portretten van Michael Jackson. Beeld
Bas Kosters bij zijn portretten van Michael Jackson.

Bas Kosters werd als modeontwerper bekend met zijn kleurrijke, speelse en niet zelden erotisch getinte outfits. Zijn uitgesproken stijl, in combinatie met sociaal engagement en lak aan conventies, maakten hem tot een rebel binnen de Nederlandse modewereld. Tegenwoordig richt Kosters zich op autonoom, beeldend werk. Via crowdfundingplatform Voordekunst heeft hij 19 duizend van de benodigde 28 duizend euro opgehaald om van de tekeningen van Jackson een boek te maken.

Een van de portretten van Michael Jackson. Beeld Bas Kosters
Een van de portretten van Michael Jackson.Beeld Bas Kosters

Hoe kwam je op het idee om honderd keer Michael Jackson te tekenen?

‘Mijn broer stuurde me in 2017 een boekje met stickers van Michael Jackson. In een opwelling heb ik de foto nagetekend die op de kaft stond. Al snel dacht ik: misschien moet ik dit eens honderd keer proberen. Het prikkelde me, omdat ik zoiets nog nooit gedaan had – mijn andere series zijn veel korter. Dit is bovendien persoonlijker dan andere projecten, waarbij ik veel werk uit handen geef.

‘Het tekenen zelf ging vrij snel – het ging er vooral om het juiste moment te creëren, de juiste mindset, de juiste flow. Sommige tekeningen vind ik fantastisch geworden, sommige zijn oké. Ik heb er honderd gemaakt, en geen weggelaten. Ik vind het cool, prettig dat deze serie niet om succes draait.’

Waar draait het project wel om?

‘Ηet gaat over wat er gebeurt als je jezelf dwingt iets vol te houden – over aandacht. En over liefde voor de techniek van het tekenen. Voor mij ging het erom: hoe maak ik de tekening? Niet: hoe teken ik Michael Jackson? Ik had ook Elvis Presley kunnen kiezen. Sterker nog, soms zie ik Elvis in de portretten, of andere bekende mensen. Het onderwerp is dus eerder een gedaanteverandering: het spel, de vreugde. En misschien ook wel de onzekerheid ervan, omdat je de identiteit die je schept niet altijd van tevoren kunt bedenken.’

Een van de portretten van Michael Jackson. Beeld Bas Kosters
Een van de portretten van Michael Jackson.Beeld Bas Kosters

Toch blijft het uitgangspunt een foto van Michael Jackson. Wat betekent dat gegeven voor jou?

‘Als het een andere foto was geweest, was ik het misschien niet gaan doen. Ik denk dat mijn broer me juist deze foto heeft gestuurd, omdat hij weet dat veiligheid en nostalgie belangrijk voor me zijn – gevoelens die ik krijg bij herinneringen aan vroeger, aan mijn jeugd. Michael Jackson is een symbool binnen de culturele en visuele geschiedenis die me heeft gevormd. Ik ben van de MTV-generatie: mijn fascinatie voor imago, identiteit, beeldcultuur en mijn voorliefde voor mode zijn zo ontstaan.’

Is dat gevoel van veiligheid aangetast door Leaving Neverland, de documentaire uit 2019 waarin Michael Jackson wordt beschuldigd van kindermisbruik?

‘Zijn imago is daardoor natuurlijk sterk veranderd. Ik ben anders gaan kijken naar mijn portretten, die ik toen al vrijwel allemaal klaar had. Maar ik sta nog steeds achter mijn project, omdat ik geen stelling neem over hemzelf. Je kunt mensen niet uitwissen. Dat hoeft ook niet, omdat hij de wereld ook veel goeds gegeven heeft. Maar de situatie is pijnlijk – ik wil dat absoluut niet tenietdoen. Misschien maakt dat het project juist extra mooi, dat hij zo omstreden, maar tegelijk zo kwetsbaar is. Alsof hij bang was om in het echte leven te staan en daardoor in een soort fantasiewereld leefde.’

Een van de portretten van Michael Jackson. Beeld Bas Kosters
Een van de portretten van Michael Jackson.Beeld Bas Kosters

Herken je een dergelijke kwetsbaarheid in jezelf?

‘Enerzijds stond Michael Jackson graag in de schijnwerpers, anderzijds wilde hij niet gezien worden. Door anderen, door zichzelf. Dat herken ik wel. Misschien was ik daarom vroeger zo met mijn uiterlijk bezig: zo voorkwam ik dat mensen dichtbij kwamen. Inmiddels ben ik toegankelijker. Sinds 2015, toen mijn ouders snel na elkaar overleden en ik stopte met drinken, kom ik dichter bij mezelf, waardoor andere mensen dat ook kunnen. Ik ervaar persoonlijk contact anders, ik ben overal meer bij. Je zou het een innerlijke transformatie kunnen noemen.’

Een van de portretten van Michael Jackson. Beeld Bas Kosters
Een van de portretten van Michael Jackson.Beeld Bas Kosters

Heb je toen je focus verlegd van mode naar beeldende kunst?

‘Ik heb altijd gedaan wat ik wilde, van schilderen tot muziek maken – maar alles stond in het teken van de mode. Totdat ik me realiseerde: ik leef dit leven maar één keer en ik wil maken wat er voor mij toe doet. Ik wil acties ondernemen die een langduriger prikkel teweegbrengen dan een modeshow. Ik wil uit mijn comfortzone stappen, me meer richten op mijn creatieve drive dan alles eromheen. Dat alles heeft me in de richting van autonoom, beeldend werk geduwd.

‘Toch is er in essentie weinig veranderd. Ik gebruik misschien andere woorden, een ander medium, maar zeg dezelfde dingen. Over mens en maatschappij, over emoties, over aandacht. Over ruimte creëren voor een ander. Anderen hebben het soms over mijn vermogen mezelf te vernieuwen, maar ik denk dat mensen in wezen niet veranderen. Alle dingen die ik nu bewust ben, was ik vroeger, denk ik, onbewust óók al.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden