'Bart wás een Teringtubbie'

Wat: het Teringtubbiepak van Bart de Graaff.

Wanneer gedragen: 1998

Waar gekocht: Ellie van Meteren, vaste kostuummaker Bart de Graaff

Lengte: 1.52 meter

Collectie: BNNVara Museum

Met opgeblazen wangen, de tong hangend naar buiten en zijn ogen gericht naar boven, puft en perst Bart de Graaff in een rood Teringtubbiepak, zittend op een kamerplant in een groen decor. Na een salvo aan scheten is daar eindelijk de drol, die met een uitgebreide zucht van opluchting wordt verwelkomd. ‘Tee-ring!’, zegt De Graaff, voordat hij zijn billen afveegt met een (speelgoed)konijn.

De scène komt uit een van de acht afleveringen van de Teringtubbies. ‘Bart de Graaff wás een Teringtubbie’, zegt Ap van der Meulen, de bedenker van de naam Teringtubbies. ‘Hij was een dwarse rebel, die graag provoceerde. Bovendien paste hij door zijn lengte geweldig in dat pak.’

Teringtubbiepak Beeld Annabel Miedema
Teringtubbiepak Beeld Annabel Miedema
Teringtubbiepak Beeld Annabel Miedema
Teringtubbiepak Beeld Annabel Miedema

Teringtubbies was een BNN-parodie uit 1998 op Teletubbies, een BBC-kleuterserie waarin de gekleurde figuurtjes Tinky Winky, Dipsy, Laa-Laa en Po door een groen heuvellandschap waggelden. Hoewel de non-verbale personages weinig meemaakten, waren ze in 120 landen te zien en trokken ze in Nederland ruim 200 duizend kijkers, een fors aantal voor een middagprogramma. Van der Meulen: ‘Ze maakten 2-jarige kinderen verslaafd aan televisie. Dat vonden wij niks en daar wilden we een parodie op maken. Tijdens een brainstormsessie hadden we het over Kuttubbies, Stinktubbies. Ik ben Hagenees, en kwam toen met Teringtubbies.’

De Graaff (1967-2002), oprichter en voorzitter van BNN (toen Barts News Network, nu Barts Neverending Network), was meteen enthousiast: nog dezelfde dag werden de pakken besteld bij de vaste kostuummaker van De Graaff, drie dagen later stonden ze in een geïmproviseerde studio. ‘De tekst bestond uit niet veel meer dan: ‘Oh, oh’ en ‘tering’’, zegt Van der Meulen, die met Maarten van Dijk de scenario’s en teksten schreef. Zij bedachten ook de Tietentubbie, van wie alleen de borsten zichtbaar waren. Van der Meulen: ‘BNN was een jaar eerder opgericht. We wilden de boel opschudden.’

Dat lukte. Ruim een miljoen kijkers zagen De Graaff als hasjrokende, droogneukende en wildplassende Tubbie. Zij speculeerden gretig over de Tietentubbie: wie was dat? Katja Schuurman? Of Barts zus Mirjam? Teleac en de BBC, die Teletubbies uitzonden, beklaagden zich bij BNN. Ouders gruwden van het Teringtubbie-lied, een hit onder kinderen.

De Graaff genoot intens van de ophef, zegt Gerard Timmer, medeoprichter van BNN. ‘Zijn programma’s moesten reuring veroorzaken, een steen in de vijver zijn.’

De Graaff liet zijn grootse plannen niet beperken door zijn slechte gezondheid. Nadat een auto op zijn negende zijn been had verbrijzeld, liep hij een bacterie op die tot zijn nierziekte en groeistoornis zou leiden. Hij liep ziekenhuis in, ziekenhuis uit. Zijn levensverwachting was laag; dokters raadden hem aan rustig aan te doen, maar dat advies was niet aan hem besteed. ‘Als het afgelopen is, is het afgelopen, maar dan heb ik wel gelééfd’, zei hij in de documentaire Bikkel (zijn bijnaam).

Bij zijn brutale avonturen kwam zijn ontwapenende uiterlijk goed van pas, want wie wordt er nu boos op een klein, vrolijk mannetje met een gerimpeld hoofd? Vooral bekende Nederlanders hadden daar genoeg aanleiding voor: in de Stalkshow volgde hij ze, soms dagenlang. In Waar kan ik je ’s nachts voor wakker maken belde hij in het holst van de nacht bij ze aan. Hij kneep in de borst van Patty Brard en smeet een baksteen door de ruit van een tankstation. Vrijwel altijd kwam hij ermee weg.

Maar De Graaff was veel meer dan een puberale grappenmaker. Hij was een pionier die niet één, maar vijf programma’s in een uur stopte. Mede-oprichter Timmer: ‘Het moest snel, het moest vlammen. Het waren Youtubefilmpjes voordat Youtube er was.’

En hij was een geweldige presentator, zegt Ap van der Meulen. ‘Hij had een fotografisch geheugen en onthield een lange lap tekst na één keer lezen. Een talent waar hij als Teringtubbie weinig aan had.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden