Barbara Ehrenreich is gezonde kost voor hypochonders en healthfreaks

Geestige ontmanteling van gezondheidsgekte

***

Barbara Ehrenreich: Oud genoeg om dood te gaan  Over de vragen die iedereen zich ooit moet stellen. Atlas Contact; 224 pagina’s; € 19,99.

Schrijver en journalist Barbara Ehrenreich (76) is een ramp voor de Amerikaanse Droom. Graag verstoort ze de illusie dat iedereen alles kan worden, als men zijn best maar doet.

Ehrenreich promoveerde in de immunologie, maar echt gezaghebbend werd ze op sociaal terrein. Vooral toen ze ging schrijven over de onderkant van de Amerikaanse middenklasse, die tijdens haar loopbaan schrikbarend groeide. In 2001 kreeg ze wereldfaam met Nickel & Dimed: On (Not) Getting By in America, waarvoor ze maanden undercover leefde als een ongeschoolde werknemer. Ze heeft de gave om dingen die niemand graag ziet als eerste op te merken. Voor die ondogmatische manier van kritisch denken krijgt Ehrenreich dit najaar in Rotterdam de prestigieuze Erasmusprijs.

Kort na Nickel and Dimed kreeg ze borstkanker. Met voor de liefhebber komische logica resulteerde dat in het boek Smile or Die. Hierin werd het ‘positief denken’ tot de grond toe afgebrand, en vooral de valse belofte van bijbehorende leuzen als ‘vechten’ en ‘winnen’.

Haar nieuwe boek is een vanzelfsprekend vervolg. De geestige titel Natural Causes: An Epidemic of Wellness, the Certainty of Dying, and Killing Ourselves to Live Longer is in Nederland, waar Amerikaanse zelfspot vaker slecht wordt begrepen, met loden ernst vertaald als Oud genoeg om dood te gaan - Over de vragen die iedereen zich ooit moet stellen. Ehrenreich keert terug op haar oude stiel en maakt nu tot op het niveau van de menselijke cel aanschouwelijk waarom ons lichaam helemaal geen geoliede machine is, zoals al die gezondheidsapps van tegenwoordig suggereren.

Ehrenreich is, zacht uitgedrukt, geen liefhebber van het overdadig individualisme dat schuilgaat achter het permanent meten van eigen voetstappen, hartslag en calorie-inname. Dus ontmantelt ze de illusie van controle die al dat doorgeschoten gezond leven, preventief medisch onderzoek, te veel fitness en mindfulness geven. Met sardonische precisie beschrijft ze hoe het menselijk immuunsysteem zich soms gewoon tegen eigen cellen keert. Hoe de cellen die u zo enthousiast gezond hield zich dan tot extra krachtige ‘cheerleaders van kankercellen’ kunnen ontwikkelen.

Geen boek voor hypochonders kortom, of misschien juist wel. En ook leuk voor nuchtere mensen, die al dat navelstaren op celniveau allang gewoon pech noemden. Pech die je soms maar beter kunt aanvaarden.

‘Veel mensen die meededen aan gezondheidsrages’, schrijft Ehrenreich droog, ‘zijn desondanks overleden’. Goed punt. Ga dus liever wat gezelligs of zinvols doen, zolang het nog kan. Wie meer op waarde weet te schatten dan alleen zichzelf, betoogt Ehrenreich, kan uiteindelijk ook met het grootste verlies goed leven: ‘De dood aan het zelf, lang leve de wereld.’

Beeld Getty
Beeld rv
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.