nieuwsbanksy

Banksy verliest juridische strijd om merkrecht

Banksy heeft een juridische strijd verloren van een Brits bedrijf dat wenskaarten verkoopt met een foto van een van zijn muurschilderingen. Daardoor kan de straatkunstenaar zijn werk mogelijk niet langer beschermen tegen het vele commerciële misbruik dat daarvan wordt gemaakt.

De wenskaart met de ‘Flower Thrower’ van Banksy.

Het gevecht draaide rond een muurschildering van Banksy in Jeruzalem uit 2005, die bekendstaat onder de namen Flower Thrower en Flower Bomber. Het is een afbeelding van een demonstrant die op het punt staat iets te gooien. In zijn hand heeft hij geen straatsteen of molotovcocktail, maar een bos bloemen. Een bedrijf in Londen, Full Colour Black, gebruikt dit werk en andere schilderingen van Banksy op wenskaarten die het aanbiedt.

De straatkunstenaar maakte aanvankelijk geen punt van de uitbuiting van zijn werk. ‘Copyright is for losers’, verklaarde hij zelfs. Mede daardoor is een industrie ontstaan van artikelen waarop zonder toestemming zijn kunst staat afgedrukt. Later bleek dat hij toch naar mogelijkheden heeft gezocht om hiertegen te kunnen optreden.

Gewoonlijk beroept een kunstenaar zich op auteursrechtelijke bescherming door zich te identificeren als de maker van een werk. Dit wil Banksy echter niet: hij opereert anoniem, een van de redenen waarom hij beroemd is geworden. Daarom koos hij een andere tactiek. Vanaf 2014 liet een BV van de straatkunstenaar een aantal werken registreren als merk bij de Europese Unie. Langs deze weg kan commercieel misbruik ook worden aangepakt.

Full Colour Black heeft sinds 2010 vergeefs vergoedingen aangeboden aan Banksy voor de werken die het van hem gebruikt. Vorig jaar gooide het wenskaartenbedrijf het over een andere boeg: het vocht de registratie aan van een van de Europese merken, die van de afbeelding van de bloemengooier. Banksy zou te kwader trouw hebben gehandeld doordat hij zelf helemaal geen goederen verkoopt met zijn werk erop. De enige reden waarom hij het merk heeft laten deponeren, aldus het bedrijf, is om te voorkomen dat zijn identiteit bekend raakt langs auteursrechtelijke weg.

‘Flower Thrower’ van Banksy.

De straatkunstenaar ging daarna in de tegenaanval. Hij liet in een etalage in Londen werken zien die kort daarna in een webshop (‘Gross Domestic Product’) konden worden aangeschaft. Volgens een verklaring ging hij hiertoe over omdat een wenskaartenbedrijf probeert beslag te leggen op de naam Banksy. Dit kan hij voorkomen, zo was hem geadviseerd, door zelf artikelen te gaan verkopen.

Het was geen normale webshop. Wie een van de zeventien aangeboden artikelen wilde bemachtigen, moest eerst een vraag beantwoorden over het belang van kunst. Na een selectie op basis van willekeur, zo stelden de algemene voorwaarden, zou een stand-upcomedian bepalen wie van de overgebleven kopers de vraag het best heeft beantwoord en een artikel mocht verwerven.

De tegenaanval werkte averechts: het Bureau voor intellectuele eigendom van de Europese Unie (EUIPO) oordeelde vorige week dat Banksy blijkens zijn eigen uitlatingen zijn erkende merk niet inzet om marktaandeel te creëren of te behouden, maar het louter gebruikt om de wet te omzeilen. Het bureau zette een streep door de registratie.

Full Colour Black gaat nu ook andere Europese merken van Banksy aanvechten. Tegen de uitspraak staat nog hoger beroep open.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden