Filmrecensie Tesnota

Balagov schetst het troosteloze stadje Tesnota als een knellende wereld waaraan niet valt te ontsnappen (vier sterren)

En dan knalt het sluimerende geweld de film binnen, in de vorm van een echt executiefilmpje. 

Door vanaf het begin in het televisie-achtige 4:3-formaat te filmen doet regisseur Kantemir Balagov de film veel krapper aanvoelen.

De Joodse Ilana doet waar ze zelf zin in heeft. Ze is een tomboy die het liefst in grote truien en tuinbroek in de garage van haar vader werkt. Ze rookt, maar maskeert dat halfslachtig met kauwgom. Ze ontmoet ’s nachts stiekem haar vriendje die Kabard is – een islamitische bevolkingsgroep in het etnisch verdeelde Russische stadje Naltsjik.

In Tesnota lijkt iedereen zich min of meer bij haar rebellerende inslag neer te leggen. Haar moeder probeert nog wel ander werk regelen en praat haar in een jurk voor een feestje, maar echt dwingend is ze niet. Dat verandert als Ilana’s broer en zijn verloofde worden ontvoerd en er losgeld geregeld moet worden. Het plan daarvoor vereist dat Ilana keurig in het gareel moet – wat precies het tegenovergestelde effect heeft.

Waar eindigt individuele vrijheid en begint een groter belang? Hoe los kun je jezelf maken van familie, afkomst en politiek? De antwoorden van debuterend regisseur Kantemir Balagov, die zelf in Naktsjik opgroeide, zijn duidelijk: hij schetst het troosteloze stadje als een knellende wereld waaraan niet valt te ontsnappen. Hoe weinig bewegingsruimte Ilana heeft, maakt hij duidelijk door vanaf het begin in het televisie-achtige 4:3-formaat te filmen. Dat is vierkanter dan het gangbare formaat en voelt daarmee veel krapper aan. Het eerste shot, waarin Ilana ligt te sleutelen onder een auto, beneemt je al bijna de adem.

Darya Zhovnar als Ilana in de film Tesnota

Actrice Darya Zhovnar is een vondst als de ongetemde Ilana. Ze schakelt soepel tussen emoties in dit grimmige Romeo-en-Juliaverhaal. Je kunt minutenlang kijken naar haar gezicht, waarop zich van alles afspeelt, zeker in de scène waarin het afwisselend wordt belicht door rood en blauw discolicht. Sowieso: de manier waarop Balagov kleur gebruikt, is om de vingers bij af te likken.

Een radicale keuze van Balagov leverde hem op het filmfestival van Cannes woedende reacties op. Halverwege Tesnota kijken zijn personages naar een onthoofdingsvideo op een VHS-band van slechte kwaliteit. Het is een echt executiefilmpje uit 1998. Mensen smeken om hun leven; het fragment lijkt een eeuwigheid te duren.

Niemand kijkt zoiets voor zijn plezier natuurlijk, en hier komt het ook nog eens onverwacht. Het is een scène die je niet meer vergeet en dat is precies Balagovs bedoeling. Als een schaduw ligt die video vervolgens over de film, als een voortdurende herinnering dat de verdeelde omgeving die Balagov schetst een kruitvat is. Al het sluimerende geweld knalt expliciet de film binnen.

Maar dat zal niet voor iedere kijker voldoende reden zijn om die waargebeurde moordpartij daadwerkelijk uit te zitten.

Tesnota (Drama)

Vier sterren

RegieKantemir Balagov

Met: Darya Zhovner, Nazir Zhukov

118 min., in 15 zalen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden