Bach had zijn zoon naar Dalfsen gestuurd

De hoofdredacteur van het weekblad waarvoor ik werkte, vroeg of ik een vraaggesprek wilde maken met Louis van Dijk. De pianist was op dat moment op het toppunt van zijn roem....

Paul Witteman

Hij speelde die dag voor mij alleen. Ik stond naast de vleugel en dacht dat Bach zijn zoon Louis naar de aarde had gestuurd om de mensheid te redden uit de klauwen van de popmuziek. Bach ging niet erg met zijn tijd mee daarboven. Louis van Dijk speelde graag in de taal van Bach, ook op bevel. Ik gaf hem een thema op, ik meen het Wilhelmus, en hij improviseerde op die melodie een fuga die door Bach leek ingefluisterd. Ik was verbluft en mijn artikel over de artiest werd in juichtonen genoteerd. Dat mocht nog in die tijd.

Het viel te verwachten dat bij de pianist een keer de terugslag zou komen. Zelfs een bescheiden, gelovig mens als Louis van Dijk houdt het niet vol om jaar in jaar uit de winst binnen te halen van een ongewoon talent. Louis werd het muzikaal knuffelbeest van de society, werkte zich te pletter, kreeg privé te maken met tegenslag en raakte in een depressie. Uit een interview met Elsevier, hetzelfde weekblad als waarvoor ik toen werkte, begrijp ik dat hij er gelukkig weer bovenop is en geniet van het leven. Er is geen betere therapie dan musiceren. Hij spreekt zelf over ‘een genade’.

Louis is aangeraakt door de geest van Bach, net als tweehonderd jaar eerder Felix Mendelssohn die als 10-jarige jongen door zijn leermeesters al vertrouwd werd gemaakt met de geheimen van de fuga. In alle Duitse bibliotheken waar muziek van Bach was te vinden, kopieerde Felix diens heilige nootjes. Duizenden inktpotten moet hij hebben gebruikt, want niet alleen de orgelwerken maar ook de grote concerten inclusief de passies schreef hij gretig over. Op den duur zette ‘het systeem Bach’ zich vast in zijn muzikaal geheugen.

Niet alle composities uit de muzikale nalatenschap van Mendelssohn (1809-1847) zijn een eerbetoon aan Bach. Ook Beethoven en Mozart eisen hun rechtmatige deel op. Maar in de zes Preludes en Fuga’s opus 35 voor piano is de Godfather van de muziek nooit ver weg. In de prachtige dramatische fuga zit de jonge Felix als het ware naast Bach op het harde bankje achter het orgel in de kerk, terwijl zijn beentjes machteloos boven de pedaaltoetsen bungelen.

Hij registreert hoe Bach speelt met zijn thema, de melodie omkeert en aan het einde de meerstemmigheid tot een climax laat komen in een machtig koraal.

Wat dan rest is de genade.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden