Bach: Das wohltemperierte Klavier I. SCB (2 cd's)

Bachs WTK eindelijk eens op orgel * * *

Frits van der Waa

'Das wohltemperierte Klavier' is voor menig toetsenist het alfa en omega van de muziek. De bundel, die Bach in 1722 samenstelde, bevat 24 preludes en fuga's, een cyclus die alle majeur- en mineurtoonsoorten doorkruist.
Dat was vóór die tijd niet mogelijk, omdat toen stemmingen in zwang waren waarin C grote terts zuiverder klonk dan nu, maar toonsoorten met veel kruisen of mollen onbruikbaar waren. Bach was dus erg modern met zijn 'wohltemperierte' stemming. In 1742 voegde hij er een tweede deel aan toe, dat dezelfde opzet heeft.

De muziek van het WTK wordt vrijwel uitsluitend op het historische klavecimbel of de anachronistische, maar o zo flexibele piano gespeeld. Eigenlijk nooit op orgel.

Dat is vreemd, want Bach was natuurlijk een orgelcomponist bij uitstek. Wim Dijkstra, die op het orgel van de Nicolaaskerk in Purmerend het hele eerste deel van het WTK heeft vastgelegd, dicht daarmee een wonderlijke leemte in het cd-aanbod. Het in 2003 gerestaureerde Garrels-orgel stamt uit 1742, Bachs eigen tijd, dus dat het een zinnige onderneming is hoeft geen betoog.

Het is een feest om deze stukken eens in een ander gewaad te te horen, al zal vast niet iedereen het aldoor eens zijn met Dijkstra's tempi of registerkeuzes. Vooral de lange lijnen profiteren uiteraard van de 'eeuwig' doorklinkende orgelpijpen. De sfeer is overwegend ingetogen en ietsje meer sjeu was op zijn plaats geweest.

Waar het Dijkstra aan schort, dat heeft de 28-jarige Duitse pianist Martin Stadtfeld in overmaat: persoonlijkheid heet zoiets. Stadtfeld is absoluut begaafd en wat hij doet, is technisch indrukwekkend. Zijn interpretaties zijn gedeeltelijk behartigenswaardig, maar even vaak zijn ze ergerlijk, nu eens door extreem gejakker of gefleem, dan weer door genadeloos getimmer en overdreven uitgelichte thema's of motieven.

Stadtfeld doet op die manier iets wat maar weinig musici bereiken: Bach zo spelen dat je er niet meer naar wilt luisteren.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden