Recensie Ayka

Ayka is een uit het leven gegrepen drama waar alle hoop verdwenen is ★★★☆☆

De beelden van cameravrouw Jolanta Dylewska, die Ayka onafgebroken op de huid zit, grijpen de kijker bij de keel. 

Ayka, net moeder geworden, sluipt weg uit de kraamkamer, ramt een vastgevroren raam uit de sponningen en struikelt de besneeuwde straat op. Haar baby, zo mogen we concluderen uit haar gejaagde handelingen, laat ze heimelijk achter in het ziekenhuis, ergens in het centrum van ijzig koud Moskou. De cameravrouw rent met schuddende camera achter haar aan, zoals ze Ayka onafgebroken op de huid zal blijven zitten.

Er is geen ontsnappen aan, in de tweede speelfilm van voormalig documentairemaker Sergej Dvortsevoj, de in Kazachstan geboren Rus wiens steppedrama Tulpan elf jaar geleden werd bekroond op het filmfestival van Cannes. Waar de filmmaker destijds met goed gemoed een warm portret schetste van het boerenleven in de uitgestrekte woestijn van Kazachstan, daar is in Ayka alle hoop verdwenen. Dit is filmen in de stijl van de Waalse broers Dardenne: uit het leven gegrepen drama in een troosteloos decor vol deerniswekkende personages – zij het beduidend minder verfijnd verbeeld.

Het titelpersonage Ayka, een door malafide schuldeisers opgejaagde Kirgizische vrouw, haast zich na haar vlucht uit de kraamkamer naar haar baantje bij een louche slachterij, waar ze in moordend tempo kippen moet kaalplukken. De metro naar huis zit afgeladen vol – weer grijpen de camerabeelden van Jolanta Dylewska je naar de keel – en nadat Ayka nog wat ijspegels van een schuurtje heeft getikt om thuis haar pijnlijke onderlijf mee te verdoven, briest een huisbaas dat zij en alle andere immigranten met wie ze samenwoont zich moeten verstoppen wanneer de politie voor de deur staat.

Het leven van Ayka is een helletocht en er is niets dat daarin verandering kan brengen. Dat leidt, hoe goed uitgevoerd ook, tot een film die net iets te vaak aanvoelt als een invuloefening. Wanneer ze een baantje ritselt als schoonmaker bij een dierenarts, volgen scènes met een weinig subtiele betekenis: dit is een stad waar dieren in sommige gevallen beter worden behandeld dan mensen. Ook de momenten waarop de film even op zichzelf reflecteert – tijdens haar bedeltocht om baantjes komt Ayka onder meer op een filmset terecht – vallen in eerste instantie op omdat Dvortsevoj de kijker zijn bedoelingen tamelijk dwingend onder de neus wrijft. Dan voelt Ayka haast aan als een verfilmd schuldgevoel.

Hoofdrolspeler Samal Jesljamova (vorig jaar in Cannes bekroond tot beste actrice) geeft de paniekerige overlevingsdrang van haar Ayka een overtuigend gezicht, al benadrukt ook zij in alles wat ze doet dat het met dit personage maar één kant op kan: neerwaarts.

Ayka

★★★☆☆

Drama

Regie: Sergej Dvortsevoj.

Met Samal Yeslyamova, Zhipara Abdilaeva, Sergey Mazur.

100 min., in 15 zalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden