Avicii’s burn-out schudde de dancewereld wakker, maar voor hemzelf kwam de hulp te laat

Grimmig voorbeeld hoe dancetalenten kunnen bezwijken aan roem, werk, alcohol en drugs

Het leek op het eerste gezicht misschien een wat rare vergelijking. De ‘Amy Winehouse van de dance’ was gestorven, zo ging het rond op sociale en andere media na het overlijden van de Zweedse top-dj Avicii afgelopen vrijdag. Net als Winehouse op veel te jonge leeftijd. Maar – óók net als Winehouse – na een zelfdestructief leven en een verwrongen omgang met de roem en het kunstenaarschap. Amy Winehouse en Tim Bergling alias Avicii waren buitensporig getalenteerd, maar ook fataal getroebleerd. En een voorbeeld van hoe het vooral niet moest.

Tim Bergling, beter bekend als Avicii, overleed vrijdag 20 april in Oman door nog onbekende doodsoorzaak. Beeld AFP

Hoe wrang het ook klinkt: de dancewereld, en zeker ook de Nederlandse beroepsgroep, heeft veel aan Avicii te danken. Toen de dj in 2016 aankondigde uit de muziek te stappen - om gezondheidsredenen maar volgens velen ook omdat hij het leven als gevierde danceheld niet meer aankon - was dat een wake-upcall voor artiesten die zich aan Avicii konden of wilden spiegelen.

Niet te moeilijk doen

De ster van Avicii schoot omhoog in 2011, na zijn eerste single Levels. Hij zat boven op de onbekommerde tijdsgeest van de ‘progressieve house’ van dit decennium, met pompende beats, melodietjes die zich tussen de oren ramden en vooral het idee dat je niet al te moeilijk hoefde te doen om een dansvloer in beweging te krijgen. Het genre van de opgewekte house, dat ineens Electronic Dance Music of EDM werd genoemd, ontplofte en Avicii ontplofte mee. Hij werd de nieuwe grote superster van de dance, en dat met nog maar een handjevol eigen nummers op de harde schijf van zijn laptop.

Avicii werd met die laptop in zijn bagage de wereld over gesleept, door een entourage van overenthousiaste managers en vertegenwoordigers uit de muziekindustrie die meenden het beste met Avicii voor te hebben. Maar Tim Bergling kon zijn plotselinge status van wereldster geen plek geven in zijn doodgewone-jongensleven. Hij draaide avond aan avond zijn setjes af, in clubs van Azië tot de Verenigde Staten en festivals op de meest afgelegen plekken. Tussendoor zat hij of in het vliegtuig of alleen op een hotelkamer, zich af te vragen hoe het zo snel zo ver gekomen was. En hoe hij zich als van nature wat stille, introverte jongen staande kon houden in die hedonistische wereld van uitbundige vrolijkheid, oppervlakkige sociale contacten en astronomische inkomsten.

Het publiek zag Bergling lijden

Zo razendsnel als Avicii opkwam, zo hard brandde hij ook op. Collega’s die hem goed kenden, zoals de Nederlander Lucas van Scheppingen alias dj Laidback Luke, zagen met pijn in het hart aan hoe Avicii’s alcoholisme met hem en zijn gezondheid op de loop ging. Maar ook het publiek zag Bergling lijden, vooral bij zijn grote shows in de Ziggo Dome of op Pinkpop. Die concerten waren abominabel, omdat Avicii duidelijk niet goed in zijn vel zat en niet wist hoe hij zich op een podium moest gedragen. 

Hij zwaaide maar wat machteloos met zijn armen terwijl hij zijn nummers afdraaide op zijn dj-decks. En dan stapte hij weer in een zoevend taxibusje, op naar het volgende zielloze optreden. De wereld was eigenlijk live getuige van Avicii’s burn-out en dat is na zijn overlijden nog triester dan het destijds bij al die tegenvallende ‘concerten’ al was.

Avicii tijdens zijn optreden in de Ziggo Dome in het kader van zijn True Tour in 2014. Beeld ANP Kippa

Maar de burn-out van Avicii zette ook iets in beweging, iets dat de dance uiteindelijk ten goede kwam. Lucas van Scheppingen had zich al opgeworpen als een soort mentor van Avicii, omdat hij zelf een aantal burn-outs achter de rug had: ook bij hem door een desastreuze combinatie van veel te hard werken en veel te veel drinken. Van Scheppingen voorzag Bergling gevraagd en ongevraagd van adviezen, zei hij in 2014 in een interview met de Volkskrant. Maar hij richtte zich ook op aankomend dj-talent, waarvan er in Nederland nu eenmaal belachelijk veel rondloopt.

De burn-out werd een veelbesproken onderwerp in de dance, ook op bijvoorbeeld het internationale dance-congres Amsterdam Dance Event (ADE). En de nieuwe generatie dj’s, die vaak al op 16-jarige leeftijd naar Ibiza afreist voor de eerste grote optredens, raakte ervan doordrongen dat het leven als supersterren-dj angstaanjagend kort kan zijn als er niet ook aan zelfdiscipline wordt gedaan.

Geen drugs, maar contemplatie

Nieuwe sterren als Martin Garrix en Oliver Heldens leerden dat ze lucht moesten scheppen in hun tourschema, om niet compleet door te draaien bij een constante jetlag. En ze wisten dat ze beslist van de drank en de drugs af moesten blijven: toch middelen die in de dancewereld voor het oprapen liggen. Van Scheppingen leerde de dj’s bovendien dat ze tijd moeten maken voor contemplatie en creativiteit: af en toe een paar maanden niet op reis, maar in alle stilte in de studio werken aan nieuwe en spraakmakende muziek. Omdat juist die de basis moet vormen van het moderne dj-schap.

In 2015 stond Avicii op Sziget in Hongarije. Beeld AFP

De waarschuwingen en de wijze woorden hebben gewerkt. De grote nieuwe Nederlandse dj’s hebben een lange artistieke adem, en jongens als Hardwell, Martin Garrix en Olivier Heldens maken allesbehalve een opgebrande indruk. Ze lijken eerder aan het begin te staan van een nog heel lange internationale carrière. Mede dankzij de nu zo oprecht betreurde Avicii.

Lucas van Scheppingen in 2014 tegen de Volkskrant over Avicii:

‘Hij meldde zich op mijn forum, hij was echt zo'n typisch irritant jong dat elke scheet die hij produceerde aan me wilde laten horen. Ik was streng voor hem, gaf hem constructieve feedback. Aan de slag, zei ik steeds. Nu hoor ik niets meer van hem. Ik zie het mis gaan. Hij heeft de verkeerde mensen om zich heen, mensen die hem uitbuiten, hem veel te hard laten werken om zelf binnen te kunnen lopen. Hij is een marionet geworden en hij wordt geleefd. Ik probeer hem te bereiken, hem te waarschuwen, maar ik kom er niet meer doorheen. Zo jammer, want geloof me: het is een schat van een jongen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.