Auteur met oeuvre dat tintelt van leven

‘Ik blijf net zo lang staan tot ik omval’, zei Boeli van Leeuwen oktober jongstleden in het gouvernementspaleis in Willemstad....

Anderhalve maand later is hij omgevallen, 85 jaar oud, op Curaçao, het eiland dat zowel zijn wieg als zijn graf werd.

Curaçao verliest een grote persoonlijkheid, het taalgebied een groot schrijver. Zijn werk tintelt van leven; Van Leeuwen was een stilist pur sang, met een ongelofelijk plezier in de daad van het schrijven zelf.

Hij studeerde rechten in Leiden, bracht de oorlogsjaren door op verschillende plaatsen in Europa en promoveerde in 1950 op de ‘Verwerking van recht op het overeengekomene’. Hij werkte achtereenvolgens in Spanje en Venezuela alvorens terug te keren naar Curaçao, waar hij een ambtelijke loopbaan begon. Voor zijn romandebuut uit 1959, De rots der struikeling, kreeg hij prompt de Vijverbergprijs. In de loop van de jaren zestig volgden Een vreemdeling op aarde en De eerste Adam, daarna publiceerde hij bijna twintig jaar niets, behoudens een novelle die hij stilletjes uit het zicht heeft laten verdwijnen. In 1985 maakte hij zijn comeback met Schilden van Leem, over een gepensioneerd ambtenaar die voor zijn laatste grote opdracht komt te staan.

Zelf was Van Leeuwen lange tijd secretaris van het eilandgebied; de jaren waarin hij nauwelijks publiceerde vallen ruwweg samen met de jaren waarin hij werkzaam was in de ambtenarij. In 1988 en 1990 volgden nog een roman en een verhalenbundel, Het teken van Jona en Geniale Anarchie, hoogtepunten in zijn oeuvre.

Zijn werk cirkelt rond de grote zijnsvragen, de verhouding van de mens tot de dood, tot god, tot de ander. In gesprek met Adriaan Morriën, bij de verschijning van zijn derde roman in 1966, vatte hij het grote thema van zijn werk samen tot de relatie van het individu tot god: ‘Naast dat probleem is er geen probleem. Het is de basis, de spil van alles.’

Ook toonde hij zich diep geraakt door de Jezus-figuur, niet alleen spiritueel maar ook op een meer profane manier: ‘We ontkomen er niet aan’, schreef hij in Het teken van Jona, ‘Jezus had een zwak voor hoeren. Maar ik vraag me af of Hij, ondanks de pure liefde voor zijn medemens, nooit eens met een halve erectie zat. Hou me ten goede, nothing spectacular, maar een erectie zo tussen vallen en opstaan, een zachte brug naar de eeuwigheid.’

De menslievende kant van de man van Nazareth inspireerde Van Leeuwen om na zijn pensioen een pro-deo praktijk te beginnen in Willemstad, waar hij prostituees, zwervers en alcoholisten juridisch bijstond – de arme ‘voor wie het leven zeer duur is, want hem wordt alles dubbel berekend’.

Van Leeuwen schreef al sinds Geniale Anarchie niet meer. Die verzameling miniaturen over de schitterende absurditeit van het leven op Curaçao, in de schaduw van dat grote, bizarre continent, vormde een betoverend slotakkoord. ‘Schrijven is kracht’, zei hij toen ik hem in september 2006 bezocht, ‘en ik had de kracht niet meer. Dan moet je stoppen. Ik wilde niet zo’n slap, lebberig einde.’ Toen ik afscheid van hem nam, gaf hij blijk van een zekere tevredenheid over het feit dat hij nog gelezen werd. ‘Ik ben blij dat die boeken van mij niet voor niets geschreven zijn.’

Om dit te benadrukken, kende het Fonds voor de Letteren hem in oktober van dit jaar een oeuvregeld toe vanwege zijn grote verdiensten voor de Nederlandstalige literatuur. Minister Omayra Leeflang van onderwijs zei bij die gelegenheid dat er op het eiland vrijwel zeker nog ‘een paar Boeli’s’ moesten rondlopen, die zich door goed onderwijs zouden kunnen ontplooien.

Ze had het mis. Zulke schrijvers zijn zeldzaam. Per generatie bloeien er hooguit een of twee. Boeli van Leeuwen zal onherhaalbaar blijken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden