Review

Auteur Martijn Sargentini laat zien dat je om te dokkeren niet per se naar België of Frankrijk hoeft

Het wielerseizoen opent dit weekeinde met de Omloop het Nieuwsblad. Kasseienkenner Rob Gollin las een huldeblijk aan de keien en constateert dat ook onder de profs geen echte liefhebbers zijn.

null Beeld
Beeld

Waarin zit toch de aantrekkingskracht van die langwerpige en vierkante brokken gesteente, slordig tegen elkaar gevlijd in het slijk op Vlaamse hellingen en in Noord-Frans akkerland? Deze zaterdag is de traditionele seizoensopwarmer, de Omloop Het Nieuwsblad, maar later in het voorjaar trekt wielervolk pas echt massaal naar het rudimentaire decor van de klassiekers als de Ronde van Vlaanderen en Parijs-Roubaix. Het zijn de mooiste, bezweren zij die zich kenners noemen. De Ronde heet niet voor niets Vlaanderens mooiste en de serie secteurs pavés draagt de naam La Reine, het is de koningin van de voorjaarskoersen.

Het is welbeschouwd telkens liefde van korte duur. Ga maar eens kijken als de lawaaiige karavaan weer is vertrokken. Er rijdt hooguit een boer op een tractor of een verdwaalde toerist die het ook eens wil proberen. Zo mooi en koninklijk is het er ook weer niet.

Het gaat dan ook niet om de kasseien zelf. Het gaat natuurlijk om het spektakel dat ze altijd opleveren. Om de koploper die onderuit glibbert in de bocht. Om de wanhoop op een bemodderd gezicht, na de ontdekking dat een tube is leeggelopen, de klapperketting vastgelopen of het stuur losgetrild. Om het mirakel van de achtervolger, die opstaat uit de doden en weer aansluit bij de kopgroep.

Koersen over kasseien & kiezelstenen in Nederland

non-fictie
Martijn Sargentini
Spectrum; 216 pagina's; €24,99.

Romantiek is het ook, of is nostalgie een beter woord? In het beeld van een fietser op keien wordt de tijd even stilgezet of zelfs teruggedraaid. Ja, zo ging het er vroeger ook aan toe, in nagenoeg asfaltloze tijden. Toen waren, excuses voor het cliché, de slaven van de weg nog de slaven van de weg, de boerenjongens die zich een weg uit het armeluisbestaan stampten en zich de ontberingen van weer en wind en het wrede gestuiter vloekend maar gehoorzaam lieten welgevallen. Wielrennen zoals wielrennen ooit bedoeld was.

Dit zijn koersen waarin de blubber of het stof verhullen dat de renners van vandaag optimaal geprepareerde atleten zijn, dankzij trainingen op hoogte, uitgekiende voedingssupplementen, massages tot elke gewenste diepte van het gestel en ingelaste rustperioden voor supercompensatie na gedane arbeid. Ze rijden op vederlicht carbon. Schakelen gaat elektronisch. Maar het is dankzij de onbarmhartigheid en verraderlijke inborst van de kassei dat op deze wedstrijden soms nog het stempel van de heroïek kan worden gezet.

null Beeld Olivier Heiligers
Beeld Olivier Heiligers

Zelf zitten die losgebikte broodjes porfier of petit-granit me zodanig in de weg dat het me moeite kost me onvoorwaardelijk aan te sluiten bij de adoratie. Het is uit ervaring. De vermaledijde kassei maakt al ruim vijftien jaar deel uit van mijn leven, sinds ik vlak buiten Brussel aan een weggetje ging wonen dat met blauwe hardsteen was geplaveid. Dat betekende een dagelijks blootstelling aan martelpraktijken. Met een lokale fietsclub rammelde ik ook nog eens geregeld extra stroken met kinderkopjes af; ik was steevast de eerste die de anderen zag wegrijden. Het was weerzin, het idee dat dit alleen maar slecht is voor lijf, geest en rijwiel. De volgende woonplaats was Alkmaar, en warempel, daar waren ze weer, verzameld op de Munnikenweg, om de hoek bijna. Ik fiets altijd over het paadje met klinkers die de mini-hel van Noord-Holland aan weerszijden afzoomt, of liever nog een straatje om.

Nu is een fase aangebroken, waarin mogelijk een nieuw licht op het granietharde verschijnsel wordt geworpen: op tafel ligt Koersen over kasseien & kiezels in Nederland, een eerbetoon aan wedstrijden die vroeger en in een enkel geval nog steeds over de hobbelige trajecten in eigen land worden gereden. De Omloop van de Baronie, de Omloop der Kempen, de Omloop van de Maasvallei, de Ronde van Noord-Holland, de Hel van het Mergelland, de Slag om Norg. Auteur Martijn Sargentini laat zien dat je om te dokkeren niet per se naar België of Frankrijk hoeft.

Zeker in Zeeuws-Vlaanderen kun je aan je gerief komen. Daar gaan ze soms vrijwel schuil onder modder, graspollen, plassen regenwater of combinaties ervan, en voeren langs een enkele boerderij met uienkisten op het erf. De Omloop van de Braakman vanuit Philippine is volgens Sargentini de zwaarste kasseienkoers van Nederland. In Noord-Brabant zijn de kwelgeesten ooit neergelegd in beekdalen en tussen maïsakkers en in Limburg stijgen ze vanuit Eijsden en Elsloo vanaf de Maasoever naar bescheiden hoogten. Drenthe heeft ze ook, veelal dwars door boswachterijen. En jawel, de Munnikenweg in Noord-Holland is niet onopgemerkt gebleven. Dat er ook een strook is in de Wieringermeerpolder, de Zuiderkwelweg, was me ontgaan.

Neemt het huldeblijk iets van de weerzin weg? Voor het onderstrepen van de esthetiek was weinig overtuiging nodig. Het zich tot aan de horizon herhalende patroon van aaneen gepuzzelde keien, getuigenissen van hard labeur, reikend tot rijen kale populieren in de verte, belichaamt de zalige belofte van leeg land. Hier komt bijna niemand meer, het loont de moeite niet meer hier voor wie dan ook een egalere loper uit te leggen. Ga vooral 's morgens eens kijken, als de floers van de nieuwe dag de stenen mild doet glanzen.

Louter een lofzang op de stenen in de Nederlandse klei volstond niet. De zuigkracht van de wielermonumenten in Vlaanderen en Noord-Frankrijk werd Sargentini toch ook te veel. Hij geeft het woord aan renners die er ervaring hebben of zelfs zegevierden: Hennie Kuiper, Servais Knaven, Niki Terpstra, Maarten Tjallingii, Lars Boom, Chantal Braak. De adviezen zijn zo veelkantig als de kassei zelf. Gewicht op het achterwiel houden. Een lijn zoeken. Op de rug van de strook blijven. Niet van links naar rechts zwabberen. Het stuur niet te stevig vasthouden. Rij op brede tubes, 28 of 30 millimeter, met niet te veel druk. De rode draad: zo hard mogelijk fietsen, dan ben je er tenminste snel vanaf - zie je wel, echte liefhebbers zijn het ook niet. Ze vinden de kasseien trouwens minder gevaarlijk dan het asfalt ernaartoe. Daar is het dringen en wringen om bij de eersten te zitten als de Koppenberg of het Bos van Wallers-Arenberg voor de wielen komt.

Kuiper heeft een mooie tip voor de vereiste geestesgesteldheid: 'Je moet er met liefde aan beginnen.' De kassei koesteren, ik heb het toch maar weer eens geprobeerd. Na 100 meter op de Munnikenweg vluchtte ik ijlings weer de gelige klinkertjes op. Daar wachtte de verlossing. Het wordt weer eens tijd om te verhuizen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden