Australische groep Marrugeku is grote trekker van het Oerol-festival 'Aborigines hebben alles met wind'

Wie wint nu land uit water en verjaagt de geesten van zijn voorouders uit de zee? De vijf Aborigines van de Kunwinjku-stam uit het westelijk deel van Arnhem Land in het uiterste noorden van Australië verwonderen zich over Nederland....

WIO JOUSTRA

Van onze verslaggever

Wio Joustra

TERSCHELLING

Ze zijn speciaal voor het Oerol-festival naar Terschelling gekomen. Op dorpsoudste Thompson Yullidjirri na, zijn ze nog nooit buiten het voormalige terra incognita geweest. Eerst wilden ze ook helemaal niet naar een land dat grotendeels beneden de zeespiegel ligt.

Toen ze er eenmaal waren hebben ze krom gelegen van het lachen. Bij het monument op de Afsluitdijk. Wie legt nu een dijk aan in zee? Maar bang zijn ze ook. Dinsdagochtend durfden ze aanvankelijk hun onderkomen niet uit omdat ze vermoedden dat hongerige leeuwen buiten op de loer lagen. Tot iemand ze kon overtuigen dat op Terschelling leeuwen net zo zeldzaam zijn als in Arnhem Land.

Maar vooral bang zijn ze voor Namarrkon, de geest van het weerlicht. Want aan de lucht boven het Wad hebben ze al lang gezien dat hij in aantocht is, hen als het ware is gevolgd op hun tocht naar het onbekende. Naar het land dat geen enkel respect toont voor de grote voorouder-geesten.

Een groter contrast met Arnhem Land is ook nauwelijks denkbaar. De voorouder-geesten zijn verantwoordelijk voor de Schepping en voor al het leven van mens, dier, vis en vogel, dat volgens de Aborigines deel uitmaakt van een onveranderlijk netwerk van relaties, een allesomvattend geheel dat met het begrip Dreaming wordt aangeduid.

Maar er is geen plek in Nederland die dat spiritisme zo dicht benadert als Terschelling tijdens Oerol. Een mooiere symbiose tussen natuur en cultuur is nauwelijks denkbaar. Hier kun je nog een beetje één zijn met de natuur. Dit is de bush, bijna zoals thuis. Hier heersen ruimte en rust, hier is het ver weg van de grote stad. Thompson klapt tijdens een repetitie van de voorstelling Mimi van The Marrugeku Company enthousiast mee op de maat van de half inheemse, half moderne muziek.

Mimi is de grote trekker van het 15de Oerol-festival, dat wind als thema heeft. Organisator Joop Mulder: 'Aborigines hebben alles met wind. Ze gebruiken de wind voor de jacht. Wind betekent voor hen ook het fluisteren van de Goden.' Mimi heeft een windscène en een windsong. 'Elke keer als we het speelden in Arnhem Land, kwam er een storm opzetten', zegt Rachael Swain, directeur van Marrugeku, dat 'slimme mensen' betekent.

Marrugeku speelt voor het eerst buiten Arnhem Land. In het project komen volgens haar drie krachtige stromingen van de Australische cultuur samen: de dans van de moderne Aborigines, die in de grote steden wonen; de dans en muziek van de traditionele inheemse bevolking en het contemporaine fysieke theater in Australië, dat wordt vertegenwoordigd door de grotendeels uit blanken bestaande Stalker Company.

Swain: 'Marrugeku is het symbool voor deze cruciale periode in de Australische historie, waarin moeizaam een verzoening tussen blank en zwart op gang lijkt te komen. Wij wijzen Australië de weg. Wij laten zien wat de mogelijkheden zijn van een volledige integratie van de blanke en inheemse bevolking.'

'De voorstelling is een metaforische reis door de geschiedenis, terug naar het moment van de eerste ontmoeting tussen blanken en zwarten. Een gebeurtenis die zulke dramatische gevolgen zou hebben voor de Aborigines.'

Mimi is een serie legendes over de verhouding tussen de mens en de wereld van de geesten. De Mimi's zijn slimme geesten uit de tijd dat er nog geen mensen waren en de aarde zacht was. Daar waar de zon opkomt, daar komen ze vandaan. Uit de steile rotsen van Arnhem Land. Lang en slank zijn ze, met een dunne, breekbare nek. Mimi's hebben mensen het belang van recht en wet geleerd en via dromen de Aborigines tot het maken van muziek en kunst geïnspireerd. In de voorstelling worden ze uitgebeeld door de leden van Stalker, die dansen op stelten. De traditionele Aborigines van de Kunwinjku-stam uit Kunbarllanjnja spelen de watergeesten Yak Yawk, meerminnen die half vrouw, half vis zijn. Ze zijn dochters van Ngyalod, de regenboogslang die de aarde heeft geschapen. Haar woede op de Mimi's koelt ze door het zo hard te laten waaien dan hun nek bijna breekt.

Als dorpsoudste van de Kunwinjku is Thompson Yulidjirri de bewaarder van de Mimi-verhalen. Tijdens de voorstelling leest hij er vijf van voor in zijn eigen taal, die vervolgens worden vertaald in het Engels en Nederlands. 'We zien de Mimi's niet meer', zegt hij. 'Maar we houden ze in leven met dans en zang.' Hij is ook een beroemd schilder die zijn inspiratie krijgt doorgegeven van de Mimi's.

Swain: 'Door dit spirituele concept van Dreaming onder de aandacht te brengen van een breder publiek hopen we een zoektocht te stimuleren naar de lagen van complexiteiten die bestaan in de inheemse gemeenschappen van Australië.' Marrugeku heeft andere aanbiedingen om in Europa te spelen van de hand gewezen. De Aborigines willen niet langer dan een paar weken van huis zijn.

'Van Achter de Wolken kwam de Wind' is het middelste in een avontuurlijk Oerol-drieluik dat te maken heeft met de maritieme geschiedenis van Terschelling en het Wad. 'Het Magnetisme van de Noordpool' was vorig jaar het thema, dat was gebaseerd op de ontdekkingsreizen van Willem Barentsz. En volgend jaar staat het festival met 'De Diepte van de Oceanen' in het teken van het onbekende, het mystieke van het Waddengebied. Het festival wordt besloten met een internationaal seminar over locatietheater, dat wordt georganiseerd door het Theater Instituut Nederland.

Oerol, het Eiland als Podium, met locatietheater, schuurtjestheater, beeldende kunst en muziek. Van 13 tot en met 22 juni 1997.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden