AURORA BEZWIJKT AAN DE XTC

Dj Orfeo die Aurora uit de onderwereld terughaalt voor een feestje. Componist Laurens van Rooyen maakte een dance-opera van het oude verhaal....

‘Jaha, het is behoorlijk problematisch, Laurens.’ Danceproducer Geert Huinink kijkt er zorgelijk bij. Maar nog niet zo zorgelijk als componist Laurens van Rooyen, die tegenover hem aan tafel zit. ‘Oei, en wat nu?’, vraagt de grootmeester van het licht-klassieke genre. ‘De cd, is die nog wel op tijd klaar?’ Er valt een pijnlijke stilte in de huiskamer in Amsterdam-Oost.

Terwijl het zo voorspoedig liep met de voorbereidingen van Orfeo, ‘de eerste dance-opera ter wereld’, zoals Van Rooyen zijn jongste project trots noemt. Al een half jaar geleden begon hij met de opnames. Eerst enkele stukken met het danceduo Rank One, vervolgens de bulk met Huinink.

Inmiddels zijn de opnames in de afrondende fase; theatergezelschap Ish staat al klaar om te beginnen met de repetities voor de podiumuitvoering. Over twee weken is de première. Dan moet ook de cd klaar zijn. ‘Boeiend dat nou zou zoiets lulligs als een computerfout in de mengtafel zomaar alles kan verpesten’, zegt Van Rooyen.

Later zal Huinink sussen dat het allemaal wel meevalt. ‘Er is altijd wat met die moderne apparatuur, Laurens. Ik zal gewoon weer eens tot op het laatste moment dag en nacht moeten doorwerken.’

De 70-jarige toondichter zal zuchten en denken aan zijn ‘jaloerse minnares’, de piano die geen concurrentie van andere instrumenten duldt. Daarom zat hij ook achter de toetsen en de 35-jarige Huinink achter de knoppen en de computermuis.

‘Maar’, zo verzekert de danceproducer, ‘in Orfeo geen samples van klassieke muziek met een housebeatje eronder.’ Zo zijn de twee net terug uit Bulgarije waar ze een partituur opnamen met een koor. ‘Die Bulgaren zingen niet uit de borst, zoals klassieke zangkoren hier, maar vanuit de mond. Dat geeft een dynamischer geluid dat beter bij dance past.’

Maar de rest werd allemaal opgenomen boven op zolder in Amsterdam-Oost. ‘Ja ook, de aria’s van Aurora.’ Waarom ook niet. In dezelfde thuisstudio nam de klassiek geschoolde muzikant Huinink met DJ Tiësto de arrangementen op voor diens succesalbum Just Be. En de muziek voor de Olympische parade. Of de begintune voor De Wedstrijden, elke zondag te horen op Talpa. ‘Maar wat Laurens allemaal al heeft gedaan, daar kan ik alleen nog maar van dromen.’

Het was ook Van Rooyen die de ingeving kreeg om een dance-opera te maken, zomaar opeens tijdens een vakantie in Venetië vier jaar geleden. ‘Daarom speelt het verhaal zich ook daar af, tijdens het carnaval.’ De keuze voor de Griekse mythe over de onmogelijke liefde tussen Orpheus en Eurydice lag vervolgens voor de hand. ‘Dat is Shakespeare’s Romeo & Julia, een opera van Monteverdi, Westside Story.’ Kortom, ‘een verhaal van alle tijden’.

Al voegde hij er ook enige eigentijdse elementen aan toe. Zo is Orfeo een dj, bezwijkt Aurora aan de XTC en trekt de held haar nu wél mee uit de onderwereld, waarna een zinderend slotfeest volgt.

In zijn thuisstudio in Breukelen komen de oude en nieuwe werelden van Van Rooyens Orfeo samen. Op zijn zwarte vleugel ligt de laatste Release, het huisblaadje van het danceconglomeraat ID & T, naast de dubbel-cd Pavarotti Sings. Op de tv ligt de dvd van Tiësto live in concert - ‘weergaloos, hoe dáár een show wordt neergezet’. Aan de muur foto’s van Van Rooyen met lang haar naast koningin Beatrix (‘ah, de filmpremière van Eline Vere’) en met nog langer haar naast koningin Juliana (‘dat was bij euh. . . Rembrandt, meen ik’). Daarnaast een rij gouden en platina platen voor platen als Flowers for a lady, om maar eens één van de 45 albums te noemen die hij de afgelopen dertig jaar opnam.

Gelauwerd is hij (met een Gouden Harp), maar nog lang niet klaar. Want hij mag dan een ‘ouwe lul’ zijn, hij is ook ‘hartstochtelijk danceliefhebber’. Het kwartje viel na een optreden in Groningen – ‘het moet al zeker een jaar of tien geleden zijn’. Bij toeval stemde hij de autoradio af op house. Twee uur lang luisterde hij gefascineerd, totdat hij opeens op de oprit stond. ‘Ik was in trance naar huis gereden.’

Wat hem aanspreekt in house is het ‘anarchistische’. Al die mensen die massaal uit de band springen, ‘heel inspirerend.’ Vooral de grote evenementen die hij bezocht maakten een diepe indruk. ‘Dat licht, decors, lasers, het oorverdovende geluid, het is als een sprookje.’ En natuurlijk die muziek met een ‘geweldige dynamiek’. Het enige waaraan het schort zijn prachtige liedjes. ‘Vandaar dus die dance-opera.’

Door een loods op een verlaten Amsterdams industrieterrein blaast het soort bombastische trance waarmee DJ Tiësto hele voetbalstadions in extase brengt. (‘Het lek in het mengpaneel is gedicht’, roept Van Rooyen van verre.) Op de houten vloer van hun repetitieruimte zitten twaalf dansers van Ish in een kring voor de spiegels. Hoofden en voeten knikken mee op de maat. En in het midden, met de hand aan de volumeknop, zit Marco Gerris (29), voormalig freestyle skate kampioen 1999 en Ish-oprichter.

Muziek alleen maakt nog geen opera, dat weet ook Van Rooyen. Dus is acteur Porgy Franssen gecast voor de rol van Mercure, de verteller. Van ID & T konden de decors van evenementen als Sensation en Innercity worden geleend. Maar het vuurwerk op het podium moet komen van Ish.

Dit eigenzinnige dansgezelschap staat bekend om zijn spectaculaire mix van inline-skaten, tapdans, circusacts, breakdans, acrobatiek en streetdance, bij voorkeur uitgevoerd onder heftige stroboscopen en op de pompende beat van een dj. En op die dj na zal ook Orfeo al deze elementen bevatten, verzekert Gerris, die zelf Orfeo speelt. ‘Dat zijn nu eenmaal onze skills.’

Vandaag is de eerste kennismaking van dit jonge theatergezelschap met de muziek. ‘Wat vinden we er van, jongens’, peilt Gerris de stemming, terwijl hij de muziek langzaam wegdraait.

‘Tof’, klinkt het enthousiast. ‘Ja hè. Eens een keer geen hiphop.’ Al waarschuwt hij zijn dansers vast dat het heftig zal worden. ‘Dit tempo en dan vijf kwartier dansen.’ Maar een dance-opera met hiphop of van ‘die ultra-coole elektro’, dat kan nu eenmaal niet. Het is zoals Huinink zei: ‘Alleen trance heeft al dat theatrale van opera.’

Naast hun uitputtende choreografie moeten de dansers ook nog eens playbacken. Huinink: ‘Vind maar eens een klassiek geschoolde sopraan die er ook nog eens een beetje dance uitziet.’ De producer zelf zal achter de knoppen staan. ‘Als de partituur uitloopt zal toch iemand de muziek moeten in- of uitdraaien. Je hebt tenslotte te maken met echte acteurs.’ Ook kan hij zo sommige scènes ‘van nog wat extra drama voorzien door de trukendoos open te trekken’.

Maar Van Rooyen heeft ook een opsteker voor Ish. ‘Wat betreft kleding hoeven jullie in elk geval weinig te doen’. De dansers zijn gekleed in stoere petjes en wollen mutsen, wijde broeken en de nieuwste sneakers. De gezichten zitten vol getrimde ringbaardjes en glimmende piercings. Dat is nou precies waarom hij Ish heeft gevraagd voor de podiuminvulling. ‘Weer dat anarchistische, hè. Deze jongens doen gewoon waar ze zin in hebben.’

Wat Gerris over de streep trok was het verhaal. Hij ziet het al helemaal voor zich. ‘Neem alleen het begin. De stad Venetië die ontwaakt met mooi geel licht. Er wordt al wat geduwd op een markt en acrobaten vertonen hun eerste kunstjes.’ Of het carnaval, ‘ook helemaal Ish’ met Chinese draken, fluorescerende kleding en ‘iets van 26 dansers op het podium’.

Zelfs over de breuk tussen boven- en onderwereld heeft hij al nagedacht. ‘De choreografie voor de onderwereld wordt op skates. Als de dansers boven de grond lijken te zweven krijg je als vanzelf een surrealistisch sfeertje. Met van die blacklights en veel rook. Dat wordt magisch.’

Nee, ideeën zat. En wat Gerris nog niet heeft uitgedacht, dat wordt wel ingevuld tijdens de repetities. ‘Dan mag iedereen met zijn eigen ideeën en danspassen komen. Zo werken we bij Ish.’ Maar, moet hij eerlijk zeggen, ‘het wordt natuurlijk gekkenwerk om in iets meer dan een week zo’n hele voorstelling neer te zetten’.

Al kunnen eventuele plooien in de choreografie altijd nog worden rechtgetrokken na de gesponsorde galapremière volgende week donderdag (tafels vanaf 3500 euro, inclusief champagne en diner) en aansluitend de normale publieksvoorstelling met staanplaatsen. Volgend seizoen moet Orfeo een tournee maken langs de schouwburgen – met als het aan Van Rooyen ligt telkens een afterparty in de foyer.

Het allerleukste zou natuurlijk zijn als de dance-opera straks ook te zien is op popfestivals als Lowlands. Huinink: ‘Liever dan op Dance Valley, ja. Daar kan niemand zich nog anderhalf uur concentreren. En we hebben het hier tenslotte over een opera.’


Orfeo, 27 oktober tijdens Amsterdam Dance Event om 20.30 in de Beurs van Berlage in Amsterdam (www.danceopera.nl).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.