Audioboek

Animal Farm van George Orwell, Dubliners van James Joyce, The Bell Jar van Sylvia Plath, Three Men in a Boat van Jerome K....

Prachtige boeken. Wáren het, want zoals ze nu in de boekwinkel liggen, zijn het geen boeken meer, maar cd's. Je kunt ze niet lezen. Je moet ze horen. Penguin verspreidt ze in Nederland en hoopt dat men zo langzamerhand ook in Nederland eens wat vriendelijker wordt voor deze hoorbare literatuur.

Tot nu toe wilde het niet zo boteren. Ook de voorganger van de cd, de cassette, is in Nederland nooit erg aangeslagen. Feico Deutekom van Penguin Nederland noemt het luisterboek dan ook 'een typisch niet-Nederlands fenomeen'. In Engeland, Duitsland en Frankrijk is de elektronische literatuur aanzienlijk gewilder. In de Verenigde Staten begint zich zelfs een zeker evenwicht tussen het traditionele literaire boek en de cd af te tekenen. Volgend jaar wordt als extra stimulans de Audiobook Month geïntroduceerd.

Meer dan in Nederland wordt in Amerika - en in de andere genoemde landen - het audioboek op school gebruikt en dat bevordert de afname. Een andere oorzaak van de grotere belangstelling ziet Feico Deutekom in de afstand die men in zulke landen aflegt. Als je uren moet reizen, is het luisteren naar een goed verhaal een welkome afleiding.

Mischien zijn in Nederland de files vruchtbaar. Wie dagelijks enige uren in z'n Opel Astra stilstaat, kan misschien door middel van de boek-cd de literatuur leren kennen. Dan is de auto in het krankzinnige woon-werkverkeer toch nog ergens goed voor.

Tot literaire kringen is de boek-cd nauwelijks doorgedrongen. Ook cassettes hebben onder lezers nooit veel aftrek gevonden, terwijl je niet kunt zeggen dat er niets aan is gedaan. Een paar uitgevers hebben de afgelopen jaren bijzondere dingen tot stand gebracht, zoals de hele Goddelijke komedie van Dante op een reeks cassettes, of poëzie met de stem van de dichter zelf (vooral historische opnamen, zoals die van de grote Amerikaanse dichter Wallace Stevens, zijn voor bewonderaars een kostelijk bezit).

De Penguin-cd's maken een aangename indruk. Het zijn doosjes met vaak drie schijfjes erin, zo'n tweeënhalf uur luisteren, afhankelijk van het tempo dat de lezer aanhoudt. De bekende acteur Timothy West heeft voor Animal Farm drie uur nodig. Een groot voordeel van zo'n audioboek is dat je er niet voor thuis hoeft te blijven. Wij namen de proef door met de discman op zak een uur of drie door Amsterdam te fietsen. Van de Beethovenstraat ging het over het Roelof Hartplein, via de Van Baerlestraat, het Museumplein en de Herengracht naar het Centraal Station en vervolgens op de pont naar Noord. Alleen de pont was een genoegen. De rest van de tocht bleek een zenuwslopende aangelegenheid, omdat kennelijk geen automobilist de literaire fietser z'n rust gunt. Je bent gewoonweg vogelvrij. Druk als zulke opgeslotenen juist op zaterdag zijn, dreigen ze je voortdurend in de wielen te rijden. En dat alleen maar omdat je met een serene blik op het gelaat naar Dubliners van James Joyce luistert (met onvervalst-Ierse tongval gelezen door Gerard McSorley).

Toch nog heelhuids thuisgekomen, luisterden wij ook de andere schijfjes af (heel mooi: David Carradine die On the Road van Jack Kerouac leest). Lang vervlogen tijden keerden weer, de tijd van het hoorspel, of van Dylan Thomas' ongeëvenaarde 'stemmenspel' Onder het melkwoud (in de vertaling van Hugo Claus). Maar hoe aangenaam het luisteren naar literatuur ook is, de conclusie moet toch worden getrokken dat deze vorm van ontspanning je in elk geval één ding niet schenkt, en dat is stilte. Om die reden, denk ik, zijn we voorlopig nog niet van het boek af.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden