FilmrecensieAtlantique

Atlantique is sterk spookverhaal en sensationeel debuut ineen ★★★★☆

Flauwvallen en zweten, daar begint het mee. Daarna komen de krampen. Fanta, een vriendin van Ada, is ziek. De maraboet, een spiritueel genezer, zegt dat ze bezeten is door een boze geest die door haar navel is gekropen. Ada moet erom lachen: dat gelooft Fanta toch zeker niet? In Senegal maken djinns en andere bovennatuurlijke verschijnselen sinds jaar en dag deel uit van de cultuur, maar lang niet iedereen neemt dat serieus.

Zo spot Atlantique, het elegante en mysterieuze speelfilmdebuut van de Frans-Senegalese Mati Diop, een beetje met zichzelf. In de film spelen geesten wel degelijk een serieuze rol. Het duurt even voordat dat duidelijk wordt; heel geleidelijk sluipen de bovennatuurlijke elementen erin. Atlantique begint als een realistisch romantisch drama in modern Dakar: Ada (Mama Sané) is verliefd op Souleiman (Ibrahima Traoré), een jonge bouwvakker. Het is een onmogelijke liefde, want Ada is al beloofd aan de rijke Omar. Ze kent hem nauwelijks, maar moet van haar familie met hem trouwen.

Souleiman en zijn collega’s hebben al drie maanden geen loon gekregen voor hun werk aan een prestigieuze wolkenkrabber. Op een dag zijn de jongens verdwenen. Ze zien geen andere uitweg meer dan een gevaarlijke overtocht naar Spanje, in een veel te kleine boot over de oceaan, op weg naar een toekomst in Europa – of de verdrinkingsdood. Hun vriendinnen laten ze achter zonder vaarwel te zeggen.

Diop, die als actrice onder meer te zien was in Claire Denis’ meesterlijke drama 35 Rhums (2008), maakte al eens een korte documentaire over de Europese droom van jongens uit Dakar, met bijna dezelfde titel: Atlantiques (in 2010 bekroond met een Tiger Award voor de beste korte film op het IFFR). In die voorstudie van haar speelfilm vertelt een jongen over een schipbreuk waarbij zijn verdrinkende vrienden veranderden in vissen. Het was dat beeld, triest en hoopvol tegelijk, dat leidde tot het idee van de djinns in Atlantique. Ze verdwijnen niet, de jongens uit de boot, ze komen terug. Al is het maar voor even.

Zo wordt de film een ontroerend relaas over afwezigheid, vanuit het perspectief van de achterblijvers. De geesten doen hun werk, ook als niemand erin gelooft. Uitgerekend een rationele politieagent, die onderzoek doet naar een brand in het huis van Ada’s rijke verloofde, fungeert als doorgeefluik van de liefde van Suleiman. 

Dat die verdoemde liefde zoveel indruk maakt, is te danken aan het sterke spel van de jonge acteurs. Het ligt ook aan Diops zorgvuldige en indringende stijl, nu eens verfijnd, dan weer rauw. Het prachtige camerawerk van Claire Mathon, die ook Céline Sciamma’s Portrait de la jeune fille en feu draaide, laat Dakar schitteren in de zon en smeulen bij maanlicht. Ook de geluidsband is het vermelden waard, met betoverende muziek van Fatima Al Qadiri.

Atlantique, bekroond met de Grand Prix op het filmfestival van Cannes, is een aangrijpend spookverhaal. Het is ook een sensationeel debuut, zelfverzekerd en uniek, waarmee Diop zich bewijst als een formidabel regietalent.

Atlantique

Drama

★★★★☆

Regie Mati Diop.

Met Mama Sané, Ibrahima Traoré, Amadou Mbow, Amina Kane.

105 min., in 28 zalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden