Drama

At Five in the Afternoon

Kleurig verpakte ellende

'De vrouwen bedekken hun gezichten niet meer, deze stad is goddeloos, we zijn verloren. . .' De oude vader van Noqreh jammert het de hele dag door. Zijn stad, Kabul, ligt in puin. Sinds het Taliban-regime is verdreven, is hij de greep op zijn leven kwijt. Zijn religieuze overtuigingen hebben zich alleen maar verhard: de hele wereld is zondig, in zijn ogen.


Noqreh, een intelligente jonge vrouw, mag van haar vader niet naar een gewone school. Ze doet het stiekem toch, en droomt ervan de eerste vrouwelijke president van Afghanistan te worden. Het is een even dappere als naïeve droom. Noqreh durft niet ongesluierd de straat op, maar bereidt in gedachten haar campagnetoespraak voor.



At Five in the Afternoon (Panj é Asr) schetst een somber beeld van het huidige Afghanistan, dat er sinds de Amerikaanse interventie van 2001 nauwelijks beter voorstaat dan onder het brute Taliban-bewind. Vrouwen volgen weer voorzichtig onderwijs en nemen deel aan het openbare leven, maar van emancipatie is nog lang geen sprake.



De Iraanse Samira Makhmalbaf, die in 1998 furore maakte door op achttienjarige leeftijd met haar debuutfilm De appel (Sib) mee te dingen naar een Gouden Palm op het filmfestival van Cannes, trok zich het lot van de Afghaanse vrouwen aan. At Five in the Afternoon heeft een duidelijke boodschap, maar is tegelijk te poëtisch in vorm en inhoud om als politiek pamflet te dienen.



Losjes gestructureerd benadrukt de film het contrast tussen de harde werkelijkheid van Kabul - één en al kaalheid, armoede en verwoesting - en de dromen en verwachtingen van zijn inwoners. Makhmalbaf heeft daarbij niet alleen oog voor het verlangen van Noqreh om zelf haar toekomst vorm te geven, maar weet zich ook in te leven in de bittere teleurstelling van Noqrehs vader, die model staat voor het extreme gedachtengoed van de Taliban.



Het levert aangrijpende scènes op. De man die zijn dochter niets gunt omdat ze een vrouw is, kan het niet verdragen dat zijn kleinkind ziek is van de honger. Uit pure onmacht, en omdat hij nu eenmaal niet kan buigen, sleept hij zijn gezin mee de woestijn in, de ondergang tegemoet.



At Five in the Afternoon, Samira Makhmalbafs derde speelfilm, is net als haar eerdere werk een familieproductie: vader Mohsen schreef het scenario, monteerde en produceerde, stiefmoeder Marzieh Meshkini (die drie jaar geleden debuteerde met het thematisch verwante The Day I Became a Woman) was assistent-regisseur, broer Maysam maakte foto's op de set en Samira's veertienjarige zusje Hana liep tijdens de opnamen met een eigen filmcamera rond om het moeizame productieproces vast te leggen.



Hana's nieuwsgierigheid resulteerde in een fascinerende documentaire, Joy of Madness, die te zien is op het International Film Festival Rotterdam. De 'making of' van het jongste filmtalent uit de Makhmalbaf-familie laat zien dat de gebeurtenissen in At Five in the Afternoon beslist realistisch zijn. In werkelijkheid lijkt de situatie in Kabul zelfs nóg ernstiger. De amateuracteurs die Samira voor haar film benaderde, durfden pas na veel overredingskracht mee te doen. Angst regeert nog altijd bij de meeste Afghanen.



At Five in the Afternoon is een belangwekkend portret van een grondig geruïneerde samenleving. Hoop heeft Makhmalbaf niet te bieden; volgens de regisseuse is Afghanistan zwaar ziek en vergt genezing meer geld en tijd dan de buitenwereld bereid is erin te steken. Toch is haar film geen grauw verslag geworden. Daarvoor zorgt het opvallende camerawerk van Ebrahim Ghafori, dat de ellende verpakt in fraaie composities met prachtige, felle kleuren. Pijnlijk mooi.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden