Recensie Film

Ash Is Purest White is een mooie reflectie op broederschap, eer en traditie in het snel veranderende China ★★★☆☆

Nieuw is de thematiek niet: filmmaker Jia Zhangke verwijst volop naar zijn eerdere films.

Beeld uit Ash Is Purest White.

De lokale gangsterbaas Bin danst in het begin van Ash Is Purest White met zijn vriendin Qiao zo onbesuisd op Y.M.C.A. van The Village People, dat zijn pistool onder zijn broekriem vandaan zakt en op de dansvloer klettert. Niets aan de hand verder, er is nog niemand dood; de scène vormt vooral een geestige illustratie voor het milieu en de tijd waarin de film zich afspeelt.

Het is april 2001 en we zijn in de Chinese mijnstad Datong, waar Bin en zijn aanhang de gangster uithangen, zonder het echt te zijn. Door gekoketteer met muziek en dans uit het westen denken ze zich te onderscheiden van hun omgeving. Mooi en treffend is ook het moment waarop de bende, die zich onder meer bezighoudt met gokken en vage leningen, in een rokerig bioscoopzaaltje geconcentreerd kijkt naar The Killer, de grandioze misdaadklassieker uit 1989 van genrespecialist John Woo. Zoals de Italiaans-Amerikaanse maffiosi in de serie The Soprano’s wegliepen met de films van Martin Scorsese, zonder zelf ooit aan die swingende verbeelding van het gangsterbestaan te kunnen tippen, zo spiegelen de quasi-georganiseerde boeven in Ash Is Purest White zich aan de wereld van Woo. Regisseur en scenarist Jia Zhangke, al bijna twee decennia geroemd als de chroniqueur van het snel veranderende moderne China, laat het themanummer van The Killer zelfs enkele malen terugkeren als het lijflied van zijn personages.

De werkelijkheid is, uiteraard, weerbarstiger. Niet in de laatste plaats omdat Zhangke zijn verhaal vertelt vanuit het perspectief van gangstervriendin Qiao, een imposante en subliem beheerste rol van zijn echtgenote en muze Zhao Tao. Zij lacht de gangsterfilmobsessie van haar vriend weg. Doe dat pistool toch weg, adviseert ze. Zonder wapen krijg je óók respect.

Beeld uit Ash Is Purest White.

Tevergeefs: Bin wil te graag en te snel vooruit, net als het land waarin hij leeft – de parallellen worden door Zhangke geregeld benadrukt. De filmmaker bewandelt daarmee bekend terrein. Sterker nog, inhoudelijk verwijst hij onder meer direct naar zijn eigen meesterwerk Still Life (2006), qua vorm echoot de film de episodische structuur van A Touch of Sin (2013) en Mountains May Depart (2015). Maar zelfs als zweefvlucht over de hoogtepunten van een rijk oeuvre kent Ash Is Purest White voldoende kwaliteiten.

Lees ook het interview met regisseur Jia Zhangke:

Regisseur Jia Zhangke: ‘Ik wil de onderliggende reden van geweld onderzoeken’
In zijn nieuwe film Ash Is Purest White beschouwt de Chinese regisseur en scenarist Jia Zhangke de snelle veranderingen in zijn land vanuit een origineel perspectief. Zijn hoofdpersoon komt niet alleen uit een gangstermilieu, maar is ook nog een vrouw.

Een mooi woord laat de Nederlandse ondertitelaar in deze context bij herhaling onvertaald: jianghu. De oorspronkelijke betekenis ervan verwijst naar de aan erecodes onderhevige gemeenschap van martial-arts-specialisten, maar het wordt tegenwoordig in China gebruikt ter omschrijving van de georganiseerde misdaad. Op kenmerkend kalme wijze laat Zhangke, terwijl de film van 2001 via 2006 uiteindelijk in het heden belandt, zien hoe de betekenis van broederschap, liefde, eer en trouw ook sinds de eeuwwisseling weer veranderd is. En hoe oude Chinese codes en omgangsvormen een mogelijke bijdrage kunnen leveren aan die culturele, economische en sociale transitie.

Ash Is Purest White

★★★☆☆ 

Drama

Regie Jia Zhangke.

Met: Zhao Tao, Liao Fan, Feng Xiaogang, Diao Yi’nan, Xu Zheng.

141 min., in 21 zalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.